Кіріспе

Гипотетикалық көне өлшем бірлігі

Мегалитикалық ярд – шамамен 2,72 футқа (1 метрге) тең болатын гипотетикалық көне ұзындық бірлігі. Кейбір зерттеушілер оның мегалиттік құрылыстарды салуда қолданылғанын санайды. Бұл ұсынысты Александр Том Англия, Шотландия, Уэльс және Бретаньдегі 600 мегалиттік ескерткішті зерттеу нәтижесінде жасаған. Том сондай-ақ 2,5 мегалитикалық ярдқа тең, немесе орташа есеп бойынша 6,77625 фут болатын мегалитикалық таяқты ұсынды. Осы бірліктердің ішінде ол мегалиттік дюймді де ұсынды, оның жүзі мегалитикалық таяқты құрайды, ал қырық дюйм мегалитикалық ярдты құрайды. Том осы өлшемге қатысты J. R. Broadbent-тің статистикалық жиынтық дисперсиясын сынауын қолданды және нәтижелер маңызды деп тапты, бірақ басқалар оның статистикалық талдауына күмәндік білдіріп, Томның дәлелдерін басқаша түсіндіруге болады деді, мысалы, болжамды мегалитикалық ярд шындығында адамның қадамын орташа ұзындығымен өлшегендегі шамаға тең болуы мүмкін.

Басқа бірліктер

Том "Стандартты таяқтар жіберілген бас штаб болуы керек, бірақ бұл осы аралдарда ма, әлде континентте ме, қазіргі тергеу анықтай алмайды" деп болжады. Маргарет Понтинг Калланш маңындағы Дейл Мòр қазбаларында табылған белгіленген сүйек, Ланаркширдегі Патрикхолм сүйек моншағы және Шотландиядағы Файфтің Далгети сүйек моншағы сияқты артефакттар Ұлыбританиядағы мегалиттік аулаға негізделген өлшеу таяқтары екенін көрсететін деректер бар екенін айтты. Боре Фендегі темір дәуіріндегі бекінілген елді мекеннен табылған емен таяқ, оны сегіз бөлікке бөлетін белгілермен өлшенді. Эван Макки осы таяқтың бесеуі сегізден бір бөлігін "мегалиттік аулаға өте жақын" деп атады. 1875 жылы П. В. Глоб тапқан Борум Эшойд, Шығыс Ютландиядағы қола дәуірінен қалған қабірден қарағайдан жасалған өлшеу таяғы табылды. Кит Кричлоу бұл таяқтың 3000 жыл ішінде бір мегалиттік ауланың бастапқы ұзындығынан қысқарған болуы мүмкін деп болжады. Том өзінің мегалиттік ауласын Испанияның варасымен, Иберияның метрлік емес өлшемімен (ұзындығы 2.7425 фут (1 м)) салыстырды. Археолог Эван Макки мегалиттік аула мен Мохенджо-Дародан табылған ұзын, белгіленген қабықшадан және Австриялық Тирольдегі кен өндірісінде қолданылған ежелгі өлшеу таяқтарынан алынған өлшем бірлігі арасындағы ұқсастықтарды байқады. Ол ежелгі үнді газы және шумерлік шү ду3а сияқты басқа өлшемдермен де ұқсастықтарды ұсынды. Джей Каппраф мегалиттік аула мен ежелгі Индус қысқа ауласының ұқсастығын атап өтті. Энн Маколей мегалиттік таяқтың ұзындығы грек сажнысына тең екенін хабарлады.

Қабылдау

Томның ұсыныстарын бастапқыда негізгі археологтар назарға алмады немесе оларға сенбеді. Клайв Рэгглз астроном Дуглас К. Хеггиге сілтеме жасап, Томның деректеріне қатысты классикалық және Байес статистикалық қайта бағалаулар "мегалитикалық ауланың пайдасына дәлелдер ең жақсы жағдайда маргиналды екенін, тіпті ол болса да, оның шамасы туралы біліміміздегі белгісіздік сантиметрлік деңгейде, Том мәлімдеген 1 мм-нің дәлдігінен әлдеқайда жоғары" деген қорытымға келді. Басқаша айтқанда, Том ұсынған дәлелдерді, мысалы, ескерткіштерді қадаммен өлшеу арқылы түсіндіруге болады, ал 'бірлік' орташа қадам ұзындығын көрсетеді. Дэвид Джордж Кендалл да осы пікірде, ал статистик П. Р. Фримен де осыған ұқсас қорытымға келді және деректерге ауламен қатар тағы екі бірлік те сәйкес келетінін анықтады. Дуглас Хегги Томның ұсынысына күмән келтіріп, оның мұқият талдауы "өте дәл бірлікке аз дәлел" және "өте дәл бірлік қолданылғанына аз негіз" тапты. Оның "Тас сақиналары: Ұлыбритания мен Ирландияның тас шеңберлері" атты кітабында Обри Берл мегалитикалық ауланы "химера, әзіл-сықақ статистикалық қателік" деп атады. Көптеген зерттеушілер стандартталған өлшем бірлігіне қатысты шекті дәлелдер бар екенін, бірақ Том сенгендей біркелкі емес екенін қорытты. Бұл өлшемнің геометриялық идеялармен байланысты екені байқалды, олар египеттік өлшем бірліктерімен байланысты: ремен (шамамен 1.2 фут) және патшалық шынтақ (шамамен 1.72 фут). Египетте жер көлемін анықтау үшін ремен мен патшалық шынтақ қолданылды: "Гриффит құжаттық және басқа да дәлелдерге сүйене отырып, патшалық шынтақтың квадраты ремендікінен екі есе үлкен болуы керек деген қорытымға келді, ал Петри ременнің ұзындығы 20 саусаққа тең екенін анықтады". Бір ременге тең қабырғалары бар квадраттың диагоналіне тең қабырғалары бар квадраттың ауданы бір патшалық шынтақ квадратын құрайды, оның он мыңы (мириада) египеттік жер өлшемі – сетатты анықтайды (суретті қараңыз). Бұл аргументтің негізгі кемшілігі, мегалитикалық ескерткіштерді салғандар осы геометриялық қатынасқа негізделген ремен мен патшалық шынтаққа ие болуы керек болғандығында болуы мүмкін. Алайда, Британ аралдары мен Солтүстік Францияның мегалитикалық құрылыстары пирамидалардан мыңдаған жылдар бұрын салынғандықтан, бұл қарсы аргумент уақытқа қатысты дұрыс емес. Джон Мичелл ("Ежелгі метрология, Жерді өлшеудің жоғалған ғылымы"), Джон Нил ("Барлығы айналарда"), Ричард және Робин Хитт ("Британ мегалитикалық шеңберлері және Карнакқа қатысты әртүрлі еңбектер") мегалитикалық ауланың геодезия және ай циклімен жүйелі байланысы бар екенін дәлелдейді. Төрт өлшем бірлігін (патшалық шынтақ, ремен, мегалитикалық аула және фут) байланыстыратын жаңа ұсыныс Евклидтің мәтінін тексереді және додекаэдрдің куб үстіне орналасуының ежелгі космологиялық мағынасын зерттейді. Бұл тәсіл египеттік Дуатының айналған пентаграмма түрінде Платонның квинтэссенциясына (додекаэдр) арналған қысқаша глиф екенін және олардың екеуі де жерді (кубты) жабатын аспан шатырының құрамын білдіретінін көрсетеді. Мысалда, егер AB қабырғасы 10 патшалық шынтаққа (5.236067 метр) тең болса, онда DB қабырғасы 20 ременге, ал GB сызығы 1 мегалитикалық аулаға тең болады. Патшалық шынтақ пен мегалитикалық аула арасындағы айырмашылық 1 футқа тең.