Кіріспе

Танк, пехота, Mk I, Matilda I (A11) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық пехоталық танк. Баяу, тар және тек бір машина топанғасымен қаруланған болса да, Matilda I 1940 жылы Франция шайқасында сәттілікке жетті, себебі оның ауыр бронясы стандартты неміс танкқа қарсы қаруларына қарсы тұра алды. Дегенмен, ол шабуылдау тұрғысынан тиімсіз болды, өйткені оның нашар қарулануы жаудың бронясына қарсы күресте әлсіз қылды, ал танк қызметке түспей тұрып ескірген болатын. Matilda I Франция шайқасында ғана жауынгерлік қимылдарға қатысты. Бас штабтың талабы бойынша арзан танк қажет болды, ол бұрыннан-ақ саудада қол жетімді автомобиль бөліктерін пайдалануды талап етті. Нәтижесінде екі адамға арналған, төменгі корпусқа және кішкентай дөңгелекті мұнараға ие көлік пайда болды. Мұнара бір ауыр машина топанғасымен жабдықталған, ол .303 (7,7 мм) калибрлі Vickers машина топанғасы немесе ірі (12,7 мм) Vickers .50 машина топанғасы болуы мүмкін. Жылдам жеткізілімді және төмен құнды болу үшін A11 басқа көліктерден көптеген стандарттық бөліктерді пайдаланды: Ford V8 қозғалтқышы, Fordson қоробкасы, Vickers жеңіл танктерінде қолданылатын рульдік механизм және Mk IV Dragon артиллериялық тракторынан бейімделген аспа. Алайда, жобаның «Matilda» кодолық атауы 1935 жылы техникалық талаптар жасалған кезде Vickers үшін құрастырылған. «Танк, пехота, Mark I» атауы 1940 жылдың маусым айында Армия Кеңесінің шешімімен бекітілді.

Өндіріс тарихы

Алғашқы алпыс "Матильда" танкысына тапсырыс 1937 жылдың сәуір айында берілді, одан кейін он күн өткен соң тағы алпыс танкыға тапсырыс жасалды, ал 1939 жылдың қаңтарында тағы 19 танкы тапсырыс берілді. Танк 1940 жылдың тамызына дейін өндірісте болды, прототипін қоса алғанда, барлығы жүз қырық дана шығарылды. Кейбіреулері .303 дюймдік "Викерс" пулеметінің орнына .50 дюймдік "Викерс" пулеметімен жабдықталды.

Жауынгерлік тарихы

Matilda I танкілері Корольдік танк полкінің 4-ші және 7-ші батальондарын жабдықтады. 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, 4-ші RTR британдық экспедициялық корпусымен бірге Францияға аттанды. 1940 жылдың мамыр айының басында 7-ші RTR оларға қосылып, 1-ші армиялық танк бригадасын құрды. Британдық жаяу әскер дивизияларына бөлінген жеңіл танктерден басқа, бұл Франция шайқасының 10 мамырда басталғандағы континенттегі жалғыз британдық бронетанкілік күші болды. 21 мамырда 58 Matilda I және 16 Matilda II Аррас шайқасындағы қарсы шабуылға жетекшілік етіп, Роммельдің 7-ші танк дивизиясын уақытша шалқалатты. Екі британдық танк түрінің де қалың бронясы стандартты неміс 37 мм танкіге қарсы зеңбірегіне төзімді болды, ал шабуылды Роммельдің жеке басқаруымен құрылған 105 мм гаубицалар мен 88 мм зениттік пулеметтердің қатары ғана тоқтата алды. Келесі күні тек 26 Matilda I және екі Matilda II танкісі ғана қолдануға жарамды болды. 23 мамырда 7-ші RTR танкілері Сушезде қорғаныс шайқасын жүргізіп, Дюнкеркке жалпы шегінуге қосылды. Екі батальонның қалған танкілері біріктіріліп, Ла-Басседе тағы бір қарсы шабуыл жасады. Операция «Динамо» аяқталар кезде Дюнкеркке тек екі танк жетті. Францияның оңтүстігінде бес Matilda I және әртүрлі қоймаларда болған немесе кейін келген күшелендіру ретінде жеткен бірнеше басқа танктер Боман дивизиясының дивизиялық танк ротасын құрады – бұл британдық логистикалық базаларды қорғау үшін асығыс құрылған импровизацияланған құралым болды. 8 маусымда танктер, негізінен жаяу әскерден тұратын күшке Андэль және Бетюн өзендерін қорғауда көмектесті, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Дивизия кейіннен «Әуе операциясы» кезінде Шербурдан эвакуацияланды. Осы эвакуация кезінде әртүрлі типтегі 22 танк қайтарылса да, олардың арасында жаяу әскер танкілері болған жоқ. Неміс әскері бағалау үшін Matilda I танкін таңдап алды, бірақ ол осы процесте жойылды. Францияда көптеген Matilda I танкілері тасталып қалғаннан кейін, Ұлыбританияда қалған 77 Matilda I оқу мақсатында қолдануға алынды. Екінші машина 1940 жылдың наурызында құрастырылып, 1980 жылдары жөнделді. Ол 1940 жылдың мамырында Франциядағы 4-ші Корольдік танк полкіне тиесілі болған T8106 танкісін бейнелейді. Үшінші Matilda I – ауыр зақымдалған қиранды, ол артиллериялық полигон ретінде пайдаланылды және оны Көлік құралдарын сақтау орталығының солтүстігінде табуға болады.