Кіріспе

Норвегиялық қарсылық мүшесі (1915–2006)

Йенс Кристиан Хауге (15 мамыр 1915 – 30 қазан 2006) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі Норвегия қарсылық қозғалысының жетекшісі және 1945 жылғы мамыр айында Милорг Кеңесінің қолданыстағы екі мүшесінің бірі. Ол 1945 жылдан 1952 жылға дейін қорғаныс министрі, ал 1955 жылғы қаңтардан қарашаға дейін әділет министрі қызметін атқарды. 1955 жылдан кейін ол ешқашан саяси лауазымға тағайындалмады, бірақ "кейде ашық түрде", ал кейде одан да сирек саяси процестерге әсер етуді жалғастырды. Ол даулы тұлға, және норвегиялық құпия агенттердің өлтірілуі сияқты Милорг қызметінің маңызды бөліктері туралы толыққанды ақпарат ұсынбағаны үшін сынға ұшырады.

Ерте өмір

Ол Льян жерінде дүниеге келді, және оның Асе есімді үлкен әпкесі болған. Олардың анасы қолөнер сабақтарын оқытатын мектеп мұғалімі, ал әкесі – шаруаның баласы еді. Женс Хр. Хаугтың әкесі бұрынғы әскери шенді болған, кейін сақтандыру компаниясында жұмыс істеді.

Әскери міндетті қызмет

Ол 1936 жылдың жазында Ставернде әскери қызметке шақырылды және 48 күн [жаңадан шақырушылар] әуеге қарсы полк жауынгерлері мектебінде (Luftvernregimentets rekruttskole) оқыды. 1938 жылы ол 15 күндік жауынгерлік дайындықтан өтті. Ол әуе шабуылына қарсы қару (luftvernbatterimannskap) экипажы ретінде дайындықтан өтті. 1939 жылдың мамыр айында ол жаңадан шақырушылар дайындығының соңғы 14 күніне шақырылды. Ол шақыруға өзінің кең тамырларына қатысты медициналық анықтамамен жауап берді, сондай-ақ [оның жұмыс кестесі] сот судьясы (konstituert sorenskriver) ретінде жұмыстан кетуді қиындатса да, әскери дәрігерлерге тексеруге дайын екенін қосты. 1939 жылдың 10 тамызында Хауге жасаған жазбаға сәйкес, ол медициналық комиссия шешімімен босатылды.

Заң факультетінен кейін

1937 жылдың күзінде заңгер болу үшін соңғы емтихандарын тапсырды. Келесі жылы ол заң студенттеріне жеке оқытушы (manuduktør) болып жұмыс істеді. 1938 жылдың қараша айында Kragerø қаласында dommerfullmektig қызметіне кірісіп, сот саласындағы міндетті әскери қызметін өтеді. 1940 жылдың қаңтарында ол Ослода қайтадан manuduktør болып жұмыс істеді. Ол заң студенті кезінде 1936 жылы Норвегия әйелдер құқықтары қауымдастығының мүшесі болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тұтқындау, қамауға алу және сотталу

Норвегияға жасалған әскери шабуыл салдарынан студенттер оның жеке лекцияларына келмейтін болды, сондықтан ол табыссыз қалды. 12 сәуірде ол Осло Полиция департаментіне жұмысқа өтініш берді және келесі күні жұмысқа кірісті. Маусым айында оның жұмыс берушісі Priskontoret ("баға кеңсесі") құрды, ол ауысуға өтініш берді және кеңсе басшысы болды. 13 тамызда ол Nasjonal Samling-тің қағидаларын бұзған (немесе оған қарсы шыққан) мәлімдемелер жасағаны үшін (полицияда жұмыс істегеннен кейін қайта бастаған жеке лекциялары барысында) тұтқындалды. Түрмеде отырғанда Ослода "сүт ереуілі" болды, оның ішінде 10 қыркүйекте кәсіподақ жетекшісі мен LO-дағы заңгер екеуі де атқыланды. "[Б]арабар болғанда, осы екеуінің өлім жазасын әшкерелеген әділдік сезімі [кейін] Хаугеді Милоргқа бастап әкелді". (Бұл заңгерге бірнеше жыл бұрын Хауге Крагерудегі бір іс бойынша қорғаушы ретінде тағайындаған; Хауге оны жақсы білмеген.) Қыркүйектің соңғы күндерінде ол "саяси тұтқындар үшін жаңадан ашылған түрмеге", Бредтвейт шаруашылығына ауыстырылды. 17 қазанда Хаугеге сот процесі өтті. (Сот процесінің соңында Хауге келесі күнге дейін босатылды.) 100 күндік түрме жазасы, оның 66 күні өтеліп болған, келесі күні жарияланды және ол қайтадан түрмеге қамалды. Ол жазаның бес күнінен төртін өтеген соң, 80 күннен кейін 30 қазанда босатылды.

Қарсылық қозғалысында

1942 жылдың басында Милоргке қосылды. (Жолдасы мен екі баласы наурыздың ортасында Встре-Слидреге көшірілді – Хусакерге (таудағы шаруашылық) тиесілі [бос] шағын үйге.) 1942 жылдың тамыз айының ортасында Кнут Мёеннің орнына (Милорг ауданы) Остланланд инспекторы болды. 1942 жылдың 3 қазанында "Аққыз" операциясы барысында Норвегияға төрт командалық десант түсірілді. Команда басшысы Хаугеге өкімдерін көрсеткен кезде, Хауге "СОЭ өлтіруді жоспарлаған" 62 адамның тізімін тәркіледі. 1941-1942 жылдары Милорг пен СОЭ арасында шиеленіс болды. "Осы қақтығыстың алғашқы мысалы 1942 жылдың күзіндегі даулы "Аққыз" операциясынан кейін көрінді", – деп мәлімдейді Ньольстад. СОЭ экспедициялары Милоргтың британдықтармен қарым-қатынасын жақсартты: The Chaffinch, Thrush және Pheasant экспедициялары.) 7-14 қазан аралығында бір кешкісін ол Milorg кеңесімен алғаш рет кездесті. Кездесу нәтижесінде Жоғарғы Бас штабқа жартылай бейбітшілдік хабарлама жолданды, бірақ оған сөгіспен жауап берілді: өзін-өзі қорғау үшін оқ атудан бас тарту "адамның табиғатына қарсы". (Хаугедің кездесудегі наразылығы SL-де де байқалды.) 1943 жылдың қаңтарында ол Stor I – елдегі барлық Милорг жауынгерлік топтарының бас инспекторы болып тағайындалды.

Бас инспектор лауазымына көтерілгеннен кейін

1943 жылғы мамыр айында ол Швецияға сапар шекті – бұл Милорг үшін оның алғашқы шетел сапары. (Ньолстадтың айтуынша, Хаугедің Милоргте және кейіннен «ден самледе хеммефронтледельсен» тобындағы ықпалының тез өсуі, оның шетелге сапар шегуден ешқашан қорқымауымен байланысты. Сонымен қатар, «Көптеген қарсылық көшбасшылары мұндай сапарға баруға тартынды, себебі олар бұл іс жүзінде Норвегиядағы олардың күш-жігерінің аяқталуын білдіреді деп қорқыды. Немесе олар Норвегиядан «утефронтенмен» байланыс жасағанда ықпал ету күшінің артық болатынын есептеді, шетелде олардың өкілдерімен кездескеннен гөрі»). 7-9 мамыр аралығында бірнеше кездесу өтті, содан кейін Хауге Милорг Кеңесіне оралды, одан кейін Швеция астанасындағы кездесулер үшін тағы бір шекарадан өтті. Жоғары Басшылық Милорг бөлімшелерін, әсіресе аудандардағыларын, тікелей басқаруды күшейтуді қалады. Осының ішінде Милорг аудандық басшылықтары мен Жоғары Басшылық арасында тікелей радиобайланыс орнату себебі жатыр, Милорг аудандары арасында радиобайланыс құрылмады; қауіпсіздік мақсатында аудандар Ослодағы «Сентралледельсен» арқылы ғана бір-бірімен байланысқа түсетін болды. 1943 жылдың қыркүйегінде ол «Сентралледельсеннің» ең жоғары шешім қабылдау тобының тұрақты мүшесі болды – Кеңес (Rådet). «Сол кезден бастап, барлық практикалық мақсаттар үшін ол Милоргтың ең жоғарғы басшысы болды», – деп мәлімдеді Ньолстад.

Милорг Кеңесіне көтерілгеннен кейін

1944 жылдың қазан айынан бастап Фритхёф Хаммерсенмен (Вермахт офицері) байланыс Ингрид Фурсеф, Хауге және Оле Арнцен арқылы жүргізілді. Хаммерсен берген мәліметтер Гитлердің жақын айналасындағы адамдарды «Фестунг Норвегия»ға көшіру жоспарларының тоқтатылғанын көрсететін алғашқы сенімді дәлел болды. (Соғыстың соңғы айларында Хауге Вермахт офицерлерімен құпия әңгімелер жүргізіп, Норвегияға қатысты неміс жоспарлары туралы ақпарат алды. Бұл әңгімелер 1945 жылғы мамыр айында немістердің капитуляциясына байланысты бейбітшілікке көшуді жеңілдетті.)

1944 жылғы 5 желтоқсандағы SOE директивасынан кейін

1944 жылғы 5 желтоқсандағы SOE директивасы, "Милорг пен NORIC үшін неміс күштерінің Норвегиядан кетуіне кедергі келтіру басым міндет болуы керек" деп белгілейді. (Хауге түсінгендей, құрлықтағы көлік байланыстарын үзуге ниет болған, соның арқасында немістер теңізге шығуға мәжбүр болар еді – онда британдықтар күшейіп бара жатқан). 16 желтоқсанда немістер Германия-Бельгия шекарасындағы Арден орманы арқылы шабуыл жасады. 31 желтоқсанда Ослодағы Гестапо штаб-пәтеріне жасалған сәтсіз әуе шабуылы Хаугеден бұрын сұралған болатын. (77 адам қаза тапты, [шамамен] 1000 адам үйсіз қалды, 23 ғимарат зардап шекті, оның ішінде 6-сы толығымен қирады. Алайда Виктория террасасы көбінесе зардап көрмеді.)

Полиция қызметінің бастығы Стапоның өлтірілуінен кейін

Карл Мартинсен 1945 жылғы 8 ақпанда қатылды. (Оған дейін бірнеше ай бұрын, Хаугеге эмиграциядағы үкімет Мартинсенді өлтіруге рұқсат берген еді.) Хауге және содан кейін Бас инспектор 10 сәуірде жол ережелерін бұзғаны үшін тұтқындалып, келесі күні босатылды. Германия капитуляциялағаннан кейін, Норвегиядағы Гестапоның қашқан басшысы 31 мамырда тұтқындалды. Хауге онымен кездесіп, Фемердің Норвегиядағы жұмысы туралы 10 күн ішінде жазбаша есеп беруді талап етті. (Хаугедің ресми мақсаты – Гестапо басшыларының сотта үйдегі қарсылық қозғалысы туралы білетін, бірақ оларға қарсы пайдаланбаған ақпараттары туралы жалған мәлімдеме жасау мүмкіндігін жою болды.) Ол соғыс жылдарындағы қызметі үшін бір ғана марапатты таңдады: ол – Милоргтың барлық ер және әйелдеріне берілген күміс ине.

ОСС-те жұмыс істеу белгілері

2008 жылдың тамызында Хауге Стратегиялық қызметтер басқармасында (OSS) жұмыс істегендігінің белгілері анықталды. АҚШ Ұлттық мұрағаты 2008 жылы жариялаған 1942-1945 жылдарға арналған қызметкерлердің жеке іс файлдары тізімінде оның есімі кездесті, деп Klassekampen хабарлайды. (Тізімде Вильгельм Ханстин, Хокон Киллингмарк және Кнут Лиер Хансен сияқты басқа норвегиялықтар да болды.)

Премьер-министрдің хатшысы

Паал Бергті үкімет құруға С. Дж. Хамбро шақырды. Берг премьер-министр болған жоқ. 1945 жылы Эйнар Герхардсен Хаугеге, өз кабинетін құрғаннан кейін "Премьер-министр кеңсесінің хатшысы және заң кеңесшісі" лауазымын қабылдауға келісер ме деп сұрады. "Заңдық мәселелерге жауапты Герхардсеннің хатшысы" ретінде ол соғыс кезіндегі жақтастарды заңмен тазалауға және Видкун Квислинг пен Кнут Хамсунға қарсы сот процестеріне қатысты. Соғыстан кейін ол Еңбек партиясына мүше болды.

Қорғаныс министрі

1945 жылы 5 қарашада ол Қорғаныс министрі болды – сол кезге дейін [Норвегия] министрлерінің арасындағы ең жасы, 30 жаста. (Бұған дейін қазан айының соңында Эндрю Торн сыртқы істер министрі Лидің сенімділігімен тағайындауды мақұлдаған еді.) 1946 жылдың көктемінде Forsvarets forskningsinstitutt (FFI) қолданысқа енгізілді. (1945 жылы ол норвегиялық әскери ғалымдардың британдық қызметте қалуына қарсы шаралар ұсынды, ал желтоқсанда министрлер кабинеті FFI құру туралы шешім қабылдады.) 1945 жылдың желтоқсан айында Отто Руге генерал қызметінен кетті. 1946 жылдың қаңтар айында Хауге сол кездегі Әуе күштерінің басшысын қызметтен босатып, офицердің кейінірек отставкаға кететіні туралы келісімге келді. 1946 жылы Қорғаныс басшысы Халвор Ханссон отставкаға шықты.

Норвегиялық бригада ағылшындық Германияға

1946 жылы 14 мамырда парламент министрліктің ұсынысына сәйкес Батыс Германияда орналасатын 4000 сарбаздан тұратын бригада құру туралы шешім қабылдады – Норвегиялық бригадалық тобы Германияда. (1948 жылы кабинет бригада сарбаздарына презервативтер беру туралы шешім қабылдады. 400 000 адамның наразылық қолдары жиналды, Хауге Тригве Браттелиден Еңбек партиясы қызметкерлерінің тізімдерді ішінара тексеру мүмкіндігі туралы кеңес сұрады және "Бұл іс жасалуы керек пе?" деп сұрады. (1948 жылдың соңында муниципалитет сайлаулары жоспарланған еді, және Хауге бұл қол қоюлар Еңбек партиясының сайлау науқанына зиян келтіруі мүмкін деп ойлады.) Соның нәтижесінде, ішінара тексерулер жүргізілуі мүмкін, бірақ оны жасауға кеңес берілмеді.

Свалбардтық дағдарыс

1946 жылдың күзінде 1946–1947 жылдар аралығындағы Шпицберген дағдарысы басталды, оған КСРО да қатысты.

Рёд ісі

1947 жылғы 13 наурызда ол сол кездегі әділет министріне апелляциялық сотта сотталуға дайындалып жатқан Кнут Рёдке қатысты құжатты көрсетті. (Құжат бес күн бұрын (Евангке) Рёдтің коммунистер мен оларға көңіл білдіргендер туралы ақпарат жинаған топқа қатысуы, сондай-ақ Рёдтің соңғы парламенттік және жергілікті билік сайлауларына қатысты Норвегия Коммунистік партиясының сайлау тізімдерін тапқаны үшін 500 норвегиялық крона алғаны туралы есеп болды; және Рёдтің [топтың] жұмысына өзінің ағасын тартқаны туралы мәліметтер келтірілген. (Оның ағасы сол кезде Kommunikasjonsdirektoratet – мемлекеттік мекемеде хатшы болып жұмыс істеген.) Олав Ньолстад мынадай деді: "Рёд ісі жалғасқанға дейін Қорғаныс және Әділет министрі күдіктінің коммунистік қауіптен алаңдағанын және олар құра бастаған коммунистік бақылау жүйесінде пайдалы адам бола алатынын білген. Яғни, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі бітімгерлік күштерімен ынтымақтастық жасады деген айыптан құтылып, полиция қызметінен босатылмауы керек еді".

Соғыс ықтималдығының артуы

1948 жылдың қаңтар айының ортасында ол Вильгельм Эвангтан Батыс әскери державаларының Кеңес Одағымен соғыс қаупінің артуын сезінгенін көрсететін құпия хабарлама алды. 1948 жылдың қаңтарында әскери және азаматтық барлау қызметтерінен ақпаратты үйлестіру және жинау мақсатында Koordinasjonsutvalget ("координациялық кеңес") құрылды. Оның құрылуының басты еңбегі Хаугеге тиесілі.

НАТО-ның құрылтайшы мүшесі

1949 жылы 4 сәуірде Солтүстік Атлантика шартына қол қойылды және Норвегия НАТО-ның (құрылтайшы) мүшесі болды. (Осы жылдың қаңтар айының басында Швецияның Дания, Швеция және Норвегияның қорғаныс одағы үшін Норвегия қойған шарттарды қабылдамайтыны анық болды. Сонда Хауге Норвегияның Атлант шартына қосылуына күшті ықпал етті. Бір адамның ғана еңбегі деп айтуға болмайды. (Bergens Tidende сол кездегі Лейборист партиясының хатшысы және Хауге "Лейборист партиясының ішіндегі күшті қарсылыққа қарамастан Норвегияның НАТО-ға кіруіне шешім қабылдады" деді.) Олав Ньолстадтың айтуынша, Хауге есімді тұлғаның еңбегіне назар аудару керек: 1) "Британдық және американдық байланыстары арқылы ол үкіметке Норвегияның krigsmateriell ("соғыс материалдары") мен Батыс елдерінен басқа да көмек ала алатын жағдайларын түсінуге көмектесті". Бұдан бөлек, "бұл шведтермен және Лейборист партиясы ішіндегі әңгімелердегі" "қиялға берілген ойларға түзету болды". 2) "Хауге премьер-министрге үлкен ықпал етті, ол қадам-қадаммен ойланып, Норвегияның таңдауына келді". 3) "Ол (А Шартына мүшелік үшін) кабинеттің қалған бөлігіне, сондай-ақ партияның парламенттік фракциясына және партияның басқару органдарына тиімді өкіл болды".

НАТО-ға мүше болғаннан кейін

1951 жылдың басында Еңбек партиясының ақпарат хатшылары коммунистерді бақылаушыларға айналды.

Израиль саясаткерлері НАТО-ға мүшелік туралы талқылауды қалайды

1950 жылдар шамасында Израильдің жетекші саясаткерлері Хакон Лиге Израильдің НАТО-ға қатысу мүмкіндігін талқылау ниетімен жүзгітіп, хабарласты. Ли оларды қорғаныс министрі Хаугеге жолдады, Хауге бұл идеяны қабылдамайтынын білгендіктен.

Қызметтен кеткеннен кейін

Еңбек партиясы штаб-пәтерінде ол ақпарат хатшысы қызметін атқарды. Партия оған қосымша жұмыс тапсырды, және партиядан түскен табысы министр қызметін атқарған кездегі табысынан басып өтті. Njølstad алғашқы күндері «триумвират ішінде құлшыныспен және ерекше нәтижелі ынтымақтастық қалыптасты» дейді, бұл Gerhardsen, Haakon Lie және Hauge еді. 1954 жылы оның заң фирмасы ашылды.

Әділет министрі, НАТО-дағы лауазымға үміткер

1955 жылы Әділет министрі болды. Ол парламент алдында сөйлеген сөзінде, Коммунистік партияның ұлттық съезін тыңдау туралы жалған мәлімдеме жасады. Ол сол жылдың қазан айының соңында немесе 1 қарашада министрліктен кетті. 1956 жылғы 6 ақпанда НАТО бас хатшысының орынбасары лауазымына оның кандидатурасын қабылдамады. (Бұрын француздық НАТО дипломаттары келесі бас хатшының орынбасары мінсіз француз тілінде сөйлей білуі керек деп талап еткен, бұл Хаугеге мүмкіндік бермеді.) Нжольстадтың сөзінше, Хаугеге кандидат ретінде итермелеудің себебі, оны Сыртқы істер министрі болудан алдын алу болған болуы мүмкін.

Израиль плутоний өндіру үшін ауыр су сатып алады

Хауге "Норатом" басқарма мүшесі және "Атом энергиясы" институтының сот кеңесшісі қызметін атқарып жүргенде, плутоний өндірілуі үшін қолданылатын ауыр суды Израильдің ядролық бағдарламасына сатуға көмектесті.

Сыртқы істер министрлігіне корпорациядан хат

1958 жылдың 10 мамырында Одд Даль (Норатом директорының міндетін атқарушы) Сыртқы істер министрлігіне компанияның "плутоний өндіру үшін 40 мегаватттық ауыр су реакторын салуға қатысты келісімшарт жобасын" дайындағанын жазды. Ньолстад былай дейді: "Содан кейін қиын мәселе туды, Даль оны ешқандай жолмен азайтуға тырысқан жоқ: Израиль атом энергиясы саласында тәуелсіз ұлттық бағытты ұстанғысы келді, сондықтан АҚШ-тың ауыр су экспортына қатысты қатаң бақылау шарттарын (kontrollbestemmelsene) қабылдауға құштар емес еді". Бұдан әрі, "Осы себепті израильдіктер АҚШ-тан сатып алуға қарағанда Норвегиядан қымбатқа су сатып алуды жөн көрді". Даль сондай-ақ Израильдің жоспарлары шындыққа сай емес екенін, бірақ "алдағы уақытта атом бомбасын жасау жоспарларымен оны айналып өту үшін олар жеткілікті түрде шындыққа сай емес" деді. Даль одан әрі Израильдің бір күні осы бағытта жұмыс істегісі келуі мүмкін екенін жоққа шығармайды, бірақ Норвегияның Израильге "заңды азаматтық мақсаттар үшін" бастауға көмектесуі, мұндай алыс перспективалармен байланыстырылмайды деп есептеді.

Исраилге әкелінуіне дейін

1958 жылғы 21 тамызда Хауге, Миронның іскерлік өкіліне Израильдің Ұлыбританиядан ауыр су сатып алуы мүмкін екенін ұсынды. Мирон, егер "Норатом" суды Ұлыбританиядан сатып алып, Норвегияның бақылау шарттарымен Израильге сатса, принцип бойынша бұл жарамды болар еді деп жауап берді. Ньёльстад: "Мемлекеттік хатшы Энген ауыр судың ядролық қару жасау үшін қолданылатынына көз жеткізе түсті" дейді және бірнеше хаттамада сол кездегі сыртқы істер министріне [ұсынылған] келісімді іске асырмауға кеңес берді. 1959 жылғы 20 ақпанда үкімет келісімді корольдік қаулымен (kongelig resolusjon) мақұлдады. "Норатом" 1959 жылдың бірінші тоқсанында Ұлыбританияның Атомдық басқармасынан [20 тонна] ауыр суды алып, оны британдық порттан шыққан кемеге тиеді. (Британиядан шығарылғанға дейін Норвегия билігі экспорттық лицензия қажет емес деп салды, себебі жүк Норвегияның шекарасынан тыс жерде болды.) Британиялық юрисдикциядан шыққаннан кейін кемеге Израильге тікелей бағыт беруге бұйрық берілді.

Израильдегі тексеру

1961 жылғы 8 сәуірде Хауге Израильдің сол кездегі премьер-министрімен жеке кездесу үшін Негев шөліне апарылды. 1961 жылғы 14 сәуірде Хауге АҚШ-тың ынтамасымен Норвегияның Израильге ауыр су жөнелтуді алғашқы және жалғыз рет тексерді. (Бұл Реховот қаласында болды.) Ол [кейін] Сыртқы істер министрлігіне Димона құрылысына бармағанын айтты – осылайша, дұрыс емес ақпарат берді – сондай-ақ, Noratom Norcontrol компаниясы [сол жылы] Norsk Hydro компаниясының сұрауы бойынша Израиль атынан үш тонна ауыр су сатып алғаны туралы хабарланды. Хауге төрағаға дереу хабарлауды және төрағаның Сыртқы істер министрлігіне сату директорлар кеңесімен талқыланбағанын хабарлауын талап етті. Ол директорлар кеңесінен кетті, себебі "Норатом" және "Норск Гидро" компанияларының басшылары сатып алуды қалай жүргізгені оған ұнамады. 30 қыркүйекке дейін [1971 жылғы] ауыр су сатып алу жойылды.

1979 жылғы бастапқы мәмілелерді ашу

1959 жылғы мәміле 1979 жылы Сверре Лодгаард ашқан болатын. Хауге бұқаралық ақпарат құралдарына тексеруден кейін үкіметке есеп бергенін және бұдан әрі ақпарат құралдарына ешқандай түсіндірме беруден бас тартқанын мәлімдеді. Бастапқы жиырма тоннаның тоғызы (кейін бір тонна қосылған) Норвегия үкіметімен қайта сатып алынды.

Бильдерберг тобы

Хауг пен Билдерберг тобының негізін қалаушысы арасындағы жиі хат алмасу (Хауг қайтыс болғаннан кейін жарияланды), Хаугтың топтың басқармасындағы маңызды тұлға болғанын көрсетті. Олав Ньёльстад Хаугтың топтың конференцияларына қатысуды "қызықты, көңілді және жайлы" деп сипаттағанын айтады. Хауг 1955, 1956 және 1957 жылдары АҚШ-тың Сент-Симонс аралында өткен конференцияларға қатысты. Топтың ресми сайтында көрсетілгендей, ол басқару комитетінің мүшесі болған.

SAS әуе компаниясы

1961 жылдың тамызында сол кездегі көлік министрі оны Скандинавиялық авиакомпаниясы (SAS) экономикалық дағдарысын шешу үшін құрылған Скандинавиялық комитеттің жұмысына қатысуға шақырды. (1946 жылы қорғаныс министрі болып жұмыс істеген кезде ол соғыстан кейін "Дет Норске Люфтселскап (DNL) [ұлттық әуе компаниясын] құрып, дамытуға" қатысқан.)

Мемлекеттік мұнай компаниясын құру

Хауге мемлекеттік мұнай компаниясын құруға қатысты, ол кейіннен Statoil компаниясы болды.

Заңға өзгерістер енгізуге ықпал еткеннен кейін, "әлеуметтік мән-жайлар" талап еткен жағдайда салықтан босатуға рұқсат беру

Ол "әлеуметтік факторлар" талап еткен жағдайда салық жеңілдігін беруге мүмкіндік беретін заңға өзгерістер енгізу мүмкіндігі туралы Қаржы министрлігінің өкілдерімен байланысқа шықты. (1972 жылдың күзінде Йенс Хенрик Нордли корпорацияны (Киосккомпаниетті) қорға айналдыру туралы Хаугемен байланысқа түсті.) 1973 жылы Fritt Ord (қор) қаржыландырылуы мүмкін болды, ал қор 1974 жылы құрылды.

Бұрынғы әріптестерінің татуласуынан кейін бұрынғы премьер-министрдің қайтыс болуы

1987 жылдың қыркүйегінде Айнар Герхардсеннің қайтыс болуы, Ньёльстадтың сөзінше, "Хаугедің Еңбек партиясындағы саяси ықпалының аяқталуының басталуын білдірді". (Осыған дейін Герхардсен Хакон Лиге 15 сәуір 1985 жылы кешірім туралы хат жазған еді; Хауге оның өтеу сөздерін жазды: "Мен [Герхардсен] ұзақ уақыттан бері түсініп келемін, сол кезде мен сөз алғаным ("сөзді қабылдадым") және айтқанымды айтуым керек емес еді". 1967 жылы ұлттық құрылтайда, Хаугеге сәйкес, Герхардсен "Хакон Лиге қарсы шықты".)

Коммунистер мен басқаларды қадағалау туралы парламенттік тыңдаулар

1997 жылдың қаңтарында ол 65 hyllemeter ("сөре метр") құжаттан бас тартты. "Ең құнды нәрселерді ол соңғы болып тапсырды. Кейбіреулері алғаш рет сонда табылды", - деді Njølstad, Хаугедің екі кіші ұлы мен Njølstad 2005 жылдың күзінде Bjørnveien [Slemdal] мекенжайындағы үйді сатуға шығару алдында қарап шыққанда.

Биографымен сұхбат

2004 жылы және 2005 жылдың көп бөлігінде ол өмірбаян жазушы Олав Ньолстадпен және кітап жобасының негізгі кеңесшісі Олав Ристемен тұрақты түрде кездесті. Кітаптың басқа кеңесшілері Арнфин Моланд, Эвен Ланге және Хельге О. Фаро болды.

Өлім

2006 жылы 30 қазанда Ослодағы Виндерендегі зейнеткерлер үйінде қайтыс болды. 7 қарашада Рис шіркеуінде мемлекеттік есебінен азалау рәсімі өтті. Іс-шараға Норвегияның сол кездегі королі, премьер-министр, LO жетекшісі, Осло мэрі және басқа да саясаткерлер қатысты; Хакон Ли, Гуннар Сонстеби, Кнут Хоугланд. Бірнеше аптадан кейін оның күлі жерленді. Бұқаралық ақпарат құралдары оның өлімі туралы жазды: "Таймс" газеті Хоугедің ерік-жігері мен нық қадамдары – оның ішінде авторитарлық тәсілдермен қалыптан тыс идеяларды іске асыруы – оны "әдетте теңдік пен бірауыздықпен мақтанатын" қоғамда даулы тұлғаға айналдырды деп мәлімдеді.

Отбасы

Хаугеден алты бала қалды. Әкесі 1940 жылы қайтыс болды. Анасы 1957 жылы қайтыс болды. Екінші әйелі Лив Граннес 2004 жылғы 30 қарашада қайтыс болды. Бұрынғы әйелі Лиллан 2005 жылғы 2 наурызда қайтыс болды. 1938 жылы Анна Софи "Лилланн" Дедекамға үйленді. Франк Россавик «Хаугедің некеде де, сыртында да көптеген әйелдері болғанын және ол өз отбасына опасыздық жасағанын» айтты. Колбьернсен көшесі, 8-дегі жасырын пәтерінде оның жеке басы анықталды.

Құжаттық фильм

2012 жылдың 10 сәуірінде NRK Hauge — «Ұлттың көлеңкесі» ("Nasjonens skygge") атты деректі фильмнің екі бөліктен тұратын алғашқы бөлімін көрсетті.