Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эндометрий тінінің миометрийге енуі
Extension of endometrial tissue into the myometrium
Аденомиоз кезінде базальды эндометрий гиперпластикалық миометрий талшықтарына өтеді. Функционалдық қабаттан айырмашылығы, базальды қабат менструалдық циклмен қатар жүретін циклдік өзгерістерге ұшырамайды. Аденомиоз жатырға ошақтық түрде әсер етіп, аденомиоманы құрауы мүмкін. Жалпыланған жағдайда жатыр үлкейіп, ауырлайды. Аденомиоз жеке ауру ретінде танылмас бұрын ішкі эндометриоз деп аталатын. Аденомиометрит термині жағдайдың жатырға қатыстылығын нақтылай түседі.
In adenomyosis, basal endometrium penetrates into hyperplastic myometrial fibers. Unlike the functional layer, the basal layer does not undergo typical cyclic changes with the menstrual cycle. Adenomyosis may involve the uterus focally, creating an adenomyoma. With diffuse involvement, the uterus becomes bulky and heavier. Before being recognized as a distinct condition, adenomyosis was called endometriosis interna. The less commonly used term adenomyometritis is a more specific name for the condition, specifying involvement of the uterus.
Себептер
Аденомиоздың себебі белгісіз, бірақ ол эндометрий мен миометрий арасындағы тосқауылды, яғни тұйықталу аймағын (junctional zone) бұзатын кез келген жатыр травмасымен байланысты, мысалы, кесарево қимыл, жүктілікті хирургиялық жолмен тоқтату және кез келген жүктілік. Ол эндометриозбен байланысты болуы мүмкін, бірақ осы екі жағдайдың ұқсастығы мен айырмашылықтарын зерттеген зерттеулердің нәтижелері қарама-қайшы. Аденомиоздың патогенезі әлі де толыққанды түсініксіз, бірақ ішкі миометрийдің, сондай-ақ тұйықталу аймағының (JZ) жұмыс істеуі аденомиоздың дамуында маңызды рөл атқарады деп есептеледі. Репродуктивті және ауыр акушерлік бұзылулар арасындағы байланыстың осы аймақта болуы мүмкін деген мәселе де талқыланып жүр. Көп бала туу, жас және бұрынғы жатыр абразиясы аденомиоз қаупін арттырады. Жергілікті гиперэстрогенизм және пролактин деңгейінің жоғарылауы сияқты гормоналдық факторлар, сондай-ақ аутоиммундық факторлар да ықтимал қауіп факторлары ретінде анықталды. Аденомиозбен зардап шеккен жатырдағы миометрий мен строманың, зардап шекпеген жатырдан айқын ерекшеліктері болғандықтан, генетикалық және биохимиялық деңгейдегі көп факторлы өзгерістерді қамтитын күрделі шығу тегі болуы мүмкін. Тіндердің зақымдануы мен жаңару (TIAR) теориясы қазір кеңінен қабылданды және репродуктивті өмірдің ерте кезеңдерінде жатырдың жоғары перистальтикасы (яғни, перистальтиканың күшеюі) эндометрий-миометрий интерфейсі (EMI) аймағында микрозақымдануға әкеледі деп болжайды. Бұл зақымды емдеу үшін жергілікті эстроген деңгейінің жоғарылауына себеп болады. Сонымен қатар, эстрогенмен емдеу жатыр перистальтикасын қайтадан күшейтеді, бұл аденомиоздың дамуы үшін қажетті биологиялық өзгерістердің тізбегі мен шеңберін құрайды. Тұйықталу аймағының иатрогендік зақымдануы немесе плаценталық имплантациядан туындаған физикалық зақымдану да осы патологиялық каскадқа әкелуі мүмкін. Осыдан аденомиоз әр жүктілік және босанудан кейін көбінесе нашарлайтыны, ал эндометриоз жақсаратыны түсіндіріледі.
The cause of adenomyosis is unknown, although it has been associated with any sort of uterine trauma that may break the barrier between the endometrium and myometrium, known as the junctional zone, such as a caesarean section, surgical pregnancy termination, and any pregnancy. It can be linked with endometriosis, but studies looking into similarities and differences between these two conditions have conflicting results. The pathogenesis of adenomyosis still remains unclear, but the functioning of the inner myometrium, also called the junction zone (JZ), is believed to play a major role in the development of adenomyosis. It is also a matter of discussion whether the link between reproductive disorders and major obstetrical disorders also lies here. Parity, age, and previous uterine abrasion increase the risk of adenomyosis. Hormonal factors such as local hyperestrogenism and elevated levels of s prolactin as well as autoimmune factors have also been identified as possible risk factors. As both the myometrium and stroma in an adenomyosis affected uterus show significant differences from those of a non affected uterus, a complex origin that includes multifactorial changes on both genetic and biochemical levels is likely. The tissue injury and repair (TIAR) theory is now widely accepted and suggests that uterine hyperperistalsis (i. e., increased peristalsis), during early periods of reproductive life will induce micro injury at the endometrial myometrial interface (EMI) region. That again leads to elevation of local estrogen in order to heal the damage. At the same time, estrogen treatment will increase uterine peristalsis again, leading to a vicious circle and a chain of biological alterations essential for the development of adenomyosis. Iatrogenic injury of the junctional zone or physical damage due to placental implantation most likely results in the same pathological cascade. This also explains that adenomyosis often becomes more severe after each pregnancy and childbirth, while endometriosis will ameliorate.
Патофизиология
Миометрийде эндометрий тінінің қате орналасуы көбеюі әр түрлі механизмдер арқылы симптомдарға себеп болады.
Misplaced endometrial tissue proliferation in the myometrium causes symptoms through different mechanisms.
Магниттік резонанстық томография
Магниттік-резонанстық томография (МРТ) жұмсақ тіндердің әртүрлі түрлерін объективті түрде ажырату қабілетінің жоғары болуына байланысты, телевизиялық ультрадыбыстық томографияға (ТУУТ) қарағанда сәл жақсы диагностикалық мүмкіндіктерді ұсынады. Олар эндометрийдің децидуализациялануын тудырып, ай сайынғы қан кетуді азайтуға немесе тоқтатуға көмектеседі, осылайша симптомдарды басады. GnRH аналогтарын ұзақ мерзімді қолдану көбінесе ауыр жағымсыз әсерлерге, сүйек тығыздығының төмендеуіне және жүрек-қан тамырлары оқиғаларының қаупінің артуына байланысты, сондықтан жас әйелдер үшін қолайлы емес. Бұған қоса, қазіргі барлық емдеу опциялары бала көтеруге тырысатын әйелдер үшін тиімсіз. Сырттан енгізілетін прогестогенді емдеулердің тиімсіз екені анықталды.
Magnetic resonance imaging (MRI) provides slightly better diagnostic capability compared to TVUS, due to the increased ability of MRI to differentiate objectively between different types of soft tissue. They reduce symptoms by causing decidualization of the endometrium, reducing or eliminating menstrual flow. Long time use of GnRH analogues is often associated with heavy side effects, loss of bone density and increased risk of cardiovascular events, and therefore not feasible for young women. Furthermore, all present treatment options are irrelevant options for women trying to conceive. Exogenous progestogenic treatments have been found to be ineffective.
Хирургиялық операция
Жалпы алғанда, аденомиозды хирургиялық емдеу екі топқа бөлінеді: жатырды сақтайтын және жатырды сақтамайтын процедуралар. Жатырды сақтайтын процедуралар – жатырды хирургиялық жолмен алып тастауды қамтымайтын хирургиялық операциялар. Жатырды сақтау процедураларының кейбіреуі фертильділікті жақсартуға немесе жүктілікті толық мерзімге дейін жалғастыру мүмкіндігін сақтауға көмектеседі. Керісінше, жатырды сақтау процедураларының кейбіреуі фертильділікті нашарлатуы, тіпті толық стерильділікке әкелуі мүмкін. Әрбір процедураның әйелдің фертильділігіне тигізетін әсері аса маңызды және әдетте процедураны таңдаудағы басты фактор болып табылады. Жатырды сақтамайтын процедуралар, анықтамасы бойынша, жатырды хирургиялық жолмен алып тастауды қамтиды, демек, олардың барлығы толық стерильділікке әкеледі. Аденомиозбен байланысты қан кету мен кіші кезеңдегі ауырсындарды емдеудің тиімді жолы ретінде қарастырылатын гистерэктомия әрқашан стерильділікке және етеккірдің тоқтауына әкеледі. Бірақ кіші кезеңдегі ауырсыну гистерэктомиядан кейін әйелдердің 22%-ында сақталуы мүмкін.
Broadly speaking, surgical management of adenomyosis is split into two categories: uterine sparing and non uterine sparing procedures. Uterine sparing procedures are surgical operations that do not include surgical removal of the uterus. Some uterine sparing procedures have the benefit of improving fertility or retaining the ability to carry a pregnancy to term. In contrast, some uterine sparing procedures worsen fertility or even result in complete sterility. The impact of each procedure on a woman's fertility is of particular concern and typically guides the selection. Non uterine sparing procedures, by definition, include surgical removal of the uterus and consequently they will all result in complete sterility. Typically viewed as definitive treatment for the bleeding and pelvic pain associated with adenomyosis, a hysterectomy will always result in sterility and cessation of menstrual bleeding. Pelvic pain, on the other hand, can persist after a hysterectomy in as many as 22% of women.
Болжам
Аденомиоз көбінесе прогрессирлейтін жағдай. Аденомиоздың қатерлі ісік даму қаупін арттырмайды деп саналады. Дегенмен, екеуі де бірге кездесуі мүмкін, ал миометрийдегі эндометрий тіні эндометриоидты аденокарциномаға шалдығуы мүмкін, бұл миометрийге тереңдей таралуына әкелуі мүмкін. Бұл жағдай эстрогенге тәуелді болғандықтан, менопауза табиғи ем болып табылады. Аденомиоздың ультрадыбыстық белгілері менопаузадан кейін де сақталады. Аденомиозбен ауыратын адамдарда жатырдың иірімді ісігі немесе эндометриоз даму ықтималдығы жоғары.
Adenomyosis is an often progressing condition. It is advocated that adenomyosis poses no increased risk for cancer development. However, both entities could coexist and the endometrial tissue within the myometrium could harbor endometrioid adenocarcinoma, with potentially deep myometrial invasion. As the condition is estrogen dependent, menopause presents a natural cure. Ultrasound features of adenomyosis will still be present after menopause. People with adenomyosis are also more likely to have uterine fibroids or endometriosis.
Ұрықтық
Аденомиоздың өзі сүексіздік мәселелерін тудыруы мүмкін, бірақ левоноргестрель терапиясы сияқты гормоналдық емдерден кейін аденомиоз шешілген жағдайда фертильділікті жақсартуға болады. Дәрі-дәрмекті тоқтату немесе спиральды (ІҰҚ) алып тастау уақыты фертильділік емдерімен үйлестірілуі мүмкін. Аденомиозға жоғары жиілікті ультрадыбыстық абляция жасалғаннан кейін сәтті жүктілік және сау бала тууы туралы бір жағдай тіркелген. Аденомиозбен ауыратын әйелдерде мерзімінен бұрын босану және жарық судың ерте жарылуы жиірек болады. Осыған байланысты, көмекші репродуктивтік технологияларды (КРТ) бастамас бұрын әйелдерді ТВУС немесе МРТ арқылы аденомиозға тексеру ұсынылады.
Adenomyosis itself can cause infertility issues, however, fertility can be improved if the adenomyosis has resolved following hormone therapies like levonorgestrel therapy. The discontinuation of medication or removal of IUD can be timed to be coordinated with fertility treatments. There has also been one report of a successful pregnancy and healthy birth following high frequency ultrasound ablation of adenomyosis. Preterm labour and premature rupture of membranes both occur more frequently in women with adenomyosis. Given this, it is encouraged to screen women for adenomyosis by TVUS or MRI before starting assisted reproduction treatments (ART).
Этимология
Аденомиоз термині грек тілінен алынған "адено" (без), "мио" (бұлшық ет) және "озис" (жағдай) деген сөздерден құралған.
The term adenomyosis is derived from the Greek terms adeno (meaning gland), myo (meaning muscle), and osis (meaning condition).