Махари Бейрав: Раббин және семіханы қайта жаңғыртуға тырысқан ғалым
Jacob Berab
Махари Бейрав (1474-1546) – испандық раввин, Талмуд ғалымы. Испаниядан қуылғаннан кейін Мароккоға қоныс аударды, Фес қаласындағы еврей қауымының бас раввині болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Якуб Бераб, сондай-ақ Берав немесе Бей Рав деп те аталады, Махари Беирав (1474 – 3 сәуір 1546) – классикалық семиханы (рухани сан беруді) қайта енгізуге тырысқан ықпалды раввин және талмудист.
Jacob Berab , also spelled Berav or Bei Rav, known as Mahari Beirav (1474 – April 3, 1546), was an influential rabbi and talmudist best known for his attempt to reintroduce classical semikhah (ordination).
Өмірбаян
Бераб 1474 жылы Кастилия Испаниясының Толедо қаласына жақын Македа қаласында дүниеге келді. Кейіннен ол Исаак Абуабтың шәкірті болды. Испаниядан яһудилерді қуғаннан кейін ол Ваттасид әулеті билеген Марокконың Фес қаласына қашты. Фездегі 5000 отбасынан тұратын яһуди қауымы оны өз раввині етіп таңдады, ол он сегіз жастағы жас жігіт болатын. Бірнеше жылдан кейін (1527) Бераб, енді жақсы жағдайда, Дамаскте тұрды; 1533 жылы ол Каирде раввин болды.
Berab was born at Maqueda near Toledo, Castilian Spain in 1474. He later became a pupil of Isaac Aboab. After the expulsion of Jews from Spain, he fled to Fez in Wattasid ruled Morocco. The Fez Jewish community, consisting of 5000 families, chose him for their rabbi, though he was but a youth of eighteen. Several years later (1527) Berab, now fairly well to do, resided in Damascus; in 1533 he became rabbi at Cairo;
Басқа деректерге сәйкес, Берабтың жоспарының мақсаты белгілі бір халахикалық қиындықтарды шешу еді. Атап айтқанда, марандардың яһуди дініне қайта оралуы мәселесі болды, оларды құдайлық жазадан босату үшін Израиль жерінің кейбір раввиндері оларға Синедрионың ғана тағайындауы мүмкін макот жазасын қолдануды қарастырды. Яқып Бераб осы мәселе туралы өзінің "Жауаптар" кітабында жазды. Маймонид егер Израиль еліндегі даналар өздерінен біреуін тағайындауға келіссе, олар мұны істей алады және олардың таңдаған адамы басқаларды тағайындауы мүмкін деп үйретті. Маймонидтің пікіріне Нахманид және басқалар қарсы болғанымен, Сафедтегі ғалымдар Берабқа сенім білдірді және раввиндік тұрғыдан оның жоспарына ешқандай қарсылық білдіруге болмайтынына көз жеткізді.
According to others, the purpose of Berab's plan was a resolution of certain halachic difficulties. In particular, there was a problem of Marranos returning to the Jewish faith, and in order to free them from divine punishment some rabbis of the Land of Israel considered applying to them the punishment of makkot, which can only be assigned by Sanhedrin. Jacob Berab writes about this problem in his Responsa. Maimonides taught that if the sages in the Land of Israel would agree to ordain one of themselves, they could do so, and that the man of their choice could then ordain others. Although Maimonides' opinion had been opposed by Nahmanides and others, the scholars at Safed had confidence in Berab, and had no doubt that, from a rabbinical standpoint, no objection to his plan could be raised.
1538 жылы діни қызметке тағайындалды
1538 жылы Сафед қаласында жиырма бес раввин жиналып, Берабты діни қызметкер ретінде бекітті, оған басқаларды да діни қызметкерлікке бекітуге құқық берді, олар кейін Синедрион құрады. Сафедтегі синагогта сөйлеген сөзінде Бераб өзінің бекітілуінің Талмуд тұрғысынан заңды екенін қорғады және оған берілген құқықтардың мәнін түсіндірді. Бұл жаңалықты естіген көптеген еврей ғалымдары келісім білдірді, ал бұл жаңалықты қабылдамаған аз ғана адамдар Бераб пен оның ізбасарларына қарсы шығуға батыл болмады. Бераб содан кейін тағы бірнеше раввинді бекітті, олардың ішінде Иерусалимнің бас раввині Леви ибн Хабиб, раввин Йосеф Каро, Моше бен Йосеф ди Трани және Йосеф Сагис болды. Кейін Йосеф Каро раввин Моше Альшишты бекітті, ал Альшиш 1590 жылы Хайим бен Йосеф Виталды бекітті.
In 1538, twenty five rabbis met in assembly at Safed and ordained Berab, giving him the right to ordain any number of others, who would then form a Sanhedrin. In a discourse in the synagogue at Safed, Berab defended the legality of his ordination from a Talmudic standpoint, and showed the nature of the rights conferred upon him. On hearing of this event most of the other Jewish scholars expressed their agreement, and the few who discountenanced the innovation lacked the courage to oppose Berab and his following. Berab then ordained a few other rabbis, including the Chief Rabbi of Jerusalem Levi ibn Habib, rabbi Joseph Caro, Moses ben Joseph di Trani, and Yosef Sagis. Joseph Caro later ordained rabbi Moshe Alshich, and Alshich ordained Hayyim ben Joseph Vital around 1590.
Ибн Хабибпен айтыс
Иерусалимдегі яһудилердің ықыласына ие болу үшін Бераб өзінің жаңа мәртебесін Иерусалимдегі бас раввин Леви ибн Хабибті діни қызметке тағайындау арқылы пайдаланды. Соңғысы көптеген жылдар бойы Берабтың жеке қарсыласы болғандықтан және екеуінің раввиндік шешімдер мен мақұлдауларға қатысты көптеген даулары болғандықтан, Берабтың ибн Хабибті діни қызметке тағайындауы оның жеке мүдделерінен жоғары тұрғандығын көрсетеді. Оның үстіне, Бераб ибн Хабибтің діни қызметкер болып тағайындалғанын ресми түрде жариялаған кездегі сөздері мейірімді болды. Сондықтан Бераб сол жақтан қарсылық күтті, бірақ ол қателесті. Ибн Хабибтің жеке жеккөрушілігі оның діни қызметкер болуымен қанағаттандырылмады, керісінше, ынталанды. Ол Иерусалимдегі ғалымдармен ақылдаспай, осындай маңызды өзгеріс жасалғанын өзінің де, Иерусалимнің де абыройына шек келтіретін іс деп санады. Ол ауызша наразылық білдірумен қанағаттанбай, Сафед ғалымдарына хабар жіберді, онда олардың іс-әрекетінің заңсыздығын атап өтті және жаңашылдық раввиндік иудаизмге қауіп төндіретінін мәлімдеді, өйткені Синедрион өзінің егемендік билігін қолданып, күнтізбеге қол сұғушылық жасай алады. Леви ибн Хабибтің аузында қарапайым сөз болса да, оның Бераб пен оның шығармасына қарсы екендігін әркім өз сөзінің арасынан оқи алды. Мұның бір мысалын ибн Хабибтің Сафед ғалымдары діни қызметке тағайындауға лайық емес деп ұзақ уақыт бойы айтқан сөздері көрсетеді, өйткені олар бұл мәселеде бейтарап емес еді және Бераб діни қызметке тағайындауға лайық емес деп білдірді. Бераб өзінің ісін енді қандай қауіпке ұшырағанын көріп таң қалды; және ибн Хабибтің жеке шабуылдарына ашуланып, ол тек объективті қарсылық білдіре алмады, бірақ жеке тұлғаларға берілді. Ибн Хабибтің киелі қызметке тағайындалу тек білімнен емес, қасиеттіліктен де басталуы керек деген пікіріне жауап ретінде Бераб былай деп жауап берді: "Мен ешқашан атымды өзгерткен емеспін: мұқтаждық пен үмітсіздіктің ортасында мен Құдайдың жолында жүрдім"; осылайша жас кезінде Ибн Хабиб Португалияда жалған есіммен бір жыл бойы христиан ретінде өмір сүргенін білдіреді. Бераб пен ибн Хабиб арасындағы қақтығыс енді толығымен жеке болды, бұл жоспарға кері әсер етті; өйткені Берабтың көптеген құрметтеушілері, бірақ достары аз болды. Оның үстіне, Берабтың өміріне қауіп төнді. Осман билігі Берабты діни қызметкер етіп тағайындауымен яһуди мемлекетін қалпына келтіру жолында алғашқы қадам жасалды деп есептеді. Бераб Мысырға біршама уақытқа кетуге мәжбүр болды, бірақ әр сәттің кешігуі оған өмірін қиюы мүмкін болса да, ол төрт раввинді тағайындауға жеткілікті уақыт қалды, сондықтан ол жоқ болған кезде олар тағайындалу қызметін жалғастыра алады. Осы уақыт аралығында ибн Хабибтің ізбасарлары көбейді; Бераб қайтып келгенде, оның жоспары үмітсіз екенін көрді. Бірнеше жылдан кейін оның өліміне байланысты яһуди ғалымдарының көбісі діни қызметкерлерді тағайындауға қатысты жауыз пікірде болды. Жозеф Каро мен Мозе бен Жозеф ди Трани Берабтың төрт адамнан екі адам болғандығы белгілі. Егер қалған екеуі Ибрахим Шалом және Исраил бен Меир ди Куриел болса, онда Каро өзінің артықшылығын пайдаланып, басқа біреуді, Мұса Альшишты тағайындады, ол өз кезегінде Хайим Виталды тағайындады. Осылайша, діни қызметкерлерді тағайындауға төрт ұрпақ жалғаса алады. Басқалардың еңбектеріне қысқаша үлес қосқаннан басқа, Берабтың көптеген еңбектерінің жалғыз басылып шыққандары - оның "Шеелот у Тешубот" (Сұрақтар мен жауаптар), Респоса, Венеция, 1663; бірақ раббилік Танахтың Амстердамдағы басылымында (1724–28) Берабтың Ишая кітабы мен Еремия кітабына жазған жазбалары бар.
To obtain the good will of the Jews of Jerusalem, the first use that Berab made of his new dignity was to ordain the chief rabbi at Jerusalem, Levi ibn Habib. Since the latter had for many years been a personal opponent of Berab, and the two had had many disputes in regard to rabbinical decisions and approbations, Berab's ordination of ibn Habib shows that he placed general above personal interests. Moreover, the terms in which Berab officially announced ibn Habib's ordination were kindly ones. Berab, therefore, expected no opposition from that quarter; but he was mistaken. Ibn Habib's personal animus was not appeased, but rather stimulated, by his ordination. He considered it an insult to his dignity and to the dignity of Jerusalem that so important a change should be effected without consultation of the Jerusalem scholars. He did not content himself with an oral protest, but sent a communication to the scholars of Safed, in which he set forth the illegality of their proceeding and declared that the innovation involved a risk to rabbinical Judaism, since the Sanhedrin might use its sovereign authority to tamper with the calendar. Although Levi ibn Habib's tone was moderate, every one could read between the lines that he opposed the man Berab as well as his work. An illustration of this is afforded by the remarks made by ibn Habib when he maintained at length that the scholars of Safed were not qualified to ordain, since they were not unprejudiced in the matter, and when he hinted that Berab was not worthy to transmit ordination. Berab was surprised by the peril in which his undertaking was now placed; and, embittered by ibn Habib's personal attacks, he could not adhere to a merely objective refutation, but indulged in personalities. In answer to ibn Habib's observation, that a sacred ordination must not proceed from learning alone, but from holiness also, Berab replied: "I never changed my name: in the midst of want and despair I went in God's way"; thereby alluding to the fact that, when a youth, ibn Habib had lived for a year in Portugal as a Christian under an assumed name. The strife between Berab and ibn Habib now became wholly personal, and this had a bad effect on the plan; for Berab had many admirers but few friends. Moreover, Berab's life was endangered. The ordination had been represented to the Ottoman authorities as the first step toward the restoration of the Jewish state, and, since Berab was rich, the Ottoman officials would have showed him scant mercy in order to lay hands on his wealth. Berab was forced to go to Egypt for a while, but though each moment's delay might have cost him his life, he tarried long enough to ordain four rabbis, so that during his absence they might continue to exercise the function of ordination. In the meantime ibn Habib's following increased; and when Berab returned, he found his plan to be hopeless. His death some years later put an end to the dispute which had gradually arrayed most of the Jewish scholars in hostile lines on the question of ordination. It is known positively that Joseph Caro and Moses ben Joseph di Trani were two of the four men ordained by Berab. If the other two were Abraham Shalom and Israel ben Meir di Curiel, then Caro was the only one who used his privilege to ordain another, Moses Alshich, who, in turn, ordained Hayim Vital. Thus ordination might be traced for four generations. With the exception of some short contributions to the works of others, the only one of Berab's numerous works ever published was his Sheëlot u Teshubot (Questions and Answers), responsa, Venice, 1663; but the Amsterdam edition of the rabbinical Tanakh (1724–28) contains notes by Berab on the Book of Isaiah and the Book of Jeremiah.