Кіріспе

Англия мен Уэльстегі кішігірім әділеттік сот XV ғасырдың соңынан XVII ғасырдың ортасына дейін

Сұратулар соты – Англия мен Уэльстегі кішігірім әділеттік сот. Ол 1484 жылы король Ричард III парламентте құрылған. Алғаш рет Генрих VII тұсында, құпия кеңестің кейбір элементтерімен ресми трибуналға айналды, кедейлердің және король қызметкерлерінің істерін қарады. Сотқа жүгінудің төмен құны мен жылдам қарау уақытының арқасында ол тез танымал болды, бұл ортақ құқық судьяларының наразылығын тудырды. Генрих VIII билігінің соңында екі ресми судья, "Кезектегі өтініштер шебері" тағайындалды, ал Елизавета I тұсында тағы екі "Ерекше өтініштер шебері" тағайындалды, олар Англия бойынша саяхаттарында оны сүйемелдеуі үшін (лат. Regiae Majestati a Supplicum Libellis Magister). Англия королі Джеймс I тұсында тағы екі кезектегі шебер тағайындалды, істердің көлемі артып, сот жүмысы мен қалыптасқан істер саны өскен сайын шағымдар көбейді. XVI ғасырдың соңында сот ортақ құқық соттарымен дауға түсті, олар Сұратулар сотына бұрынғы клиенттерін жоғалтқанына ашуланды. 1590 жылдары олар қарсы шабуылға шығып, Сұратулар сотының көптеген шешімдерін жойды және олардың адамдарды қамауға алуына тыйым салды. Бұл сот үшін өлім соққысы болды деп жиі айтылады, себебі сот өкілеттігі үшін жеке мөрге тәуелді болды және Англия азаматтық соғысы мөрді жарамсыз деп жариялағанда таратылды.

Тарих

Өтініштер сотының нақты шығу тегі белгісіз. Спенс оны Ричард II билік құрған кезеңге дейін жетеді, ал Лидам Спенстің тұжырымын қабылдамай, соттың 1493 жылға дейін болғандығын растайтын ресми жазбалар жоқ деп мәлімдейді. Поллард (Лидамның жұмысынан кейін табылған құжаттарға сүйене отырып) соттың кем дегенде 1465 жылдан бері бар екенін жазады, ал Александр оның алғаш рет Йорк үйінің билігі тұсында пайда болғанын айтады, ал Kleineke оның 1485 жылы Ричард III жасағандығын көрсетеді. Оның шығу тегі қандай болса да, сот Лорд Приви Мөрінің бұйрығымен, кедейлердің Кеңеске әкелген шағымдарын және істерін жылдам қарау мақсатында, Приви Кеңесінің бір бөлігі ретінде құрылды. Бұл Приви Кеңесінің құрамында болды; ол алғаш Генрих VII тұсында, бірқатар Приви Кеңесі элементтерімен тәуелсіз трибуналға айналды, оның құзыреті негізінен теңдік мәселелеріне қатысты. Сотқа іс келу құнының төмендігі және оларды тез өңдеуі, баяу және қымбат жалпы құқық соттарымен салыстырғанда, оның танымалдығын арттырды, бұл жалпы құқық заңгерлері мен судьяларының наразылығын тудырды. 1494 жылы сот корольдің Англиядағы саяхаттарында онымен бірге жүріп, Шин, Лэнгли және Вудсток қалаларын аралады. Томас Вулси кезінде сот Вестминстерде бекітіліп, кедейлер мен корольдің қызметкерлерінің істерін тыңдады. Ол Вестминстер сарайындағы Ақ залда отырып, көбінесе Ақ залдың соты деп аталды. Генрих VIII билігінің соңында соттың екі "Кезектегі Өтініштер Шебері" тағайындалуымен кәсіби деңгейі көтерілді, олар судьялар ретінде қызмет етті, бұрын Лорд Приви Мөрі ғана істерді тыңдап, үкім шығарған болатын. Елизавета I тұсында Англиядағы саяхаттарында оны сүйемелдеу үшін тағы екі "Ерекше Өтініштер Шебері" тағайындалды. Яков I кезінде тағы екі Кезектегі Шебер тағайындалды, бірақ соттың жұмысының көбеюінен туындаған үлкен кешігуге байланысты сынға ұшырады. Сот 16 ғасырда ресми түрде тәуелсіз органға айналғанда, Приви Кеңесінің бақылауынан босатылды, ол дереу жалпы құқық соттарының шабуылына ұшырады, олар оның ресми құзыреті жоқ екенін және Канцелярия соты істерді қарауға лайықты әділ орган екенін мәлімдеді. Техникалық тұрғыдан алғанда, сот енді Приви Кеңесінің құрамында болмағандықтан, дәстүрге негізделген құзыретті талап ете алмайтын, бірақ 1597 жылы сэр Юлий Цезарь (сондағы Кезектегі Өтініштер Шебері) жалпы құқық соттарының 1585 жылға дейін Өтініштер сотының құзыретін мойындаған кездерін мысалдармен түсіндірді. Жалпы құқық соттарының пікірінің өзгеруі, сөзсіз, Өтініштер сотына көптеген істердің ауысуымен байланысты болды, ал 1590 жылы олар шабуылға көшті; Өтініштерде сотқа наразылық білдіргендерге қамаудан босату туралы бұйрықтар берілді, Өтініштер соты қараған істер бойынша үкімдер шығарылды және Өтініштер сотының бұйрығымен адамды түрмеге қамау жалған қамау болып есептелді. Көптеген ғалымдар соттың бұл соққылардан ешқашан қалпына келмегенін және Англия азамат соғысы Приви Мөрінің жұмыс істемей қалған кезде, соттың "табиғи өлімі" болғанын мойындайды. Өтініштер Шебері лауазымы 1685 жылы жойылды.

Басқа да шағымдар бойынша сот

1518 жылғы 1 ақпанда Лондон қаласының ортақ кеңесінің актісімен тағы бір өтініштер соты құрылды. Ол Лондон қаласының азаматтары мен саудагерлері арасындағы 40 шиллингке дейінгі кіші қарыздарды қарастырды. Соттың төрешілері екі қарт және төрт тәжірибелі қарапайым адам болды. Ол Гильдия залында өткізіліп, «Ар-ождан соты» деп те аталатын. Яков I тұсында Парламент оның рәсімдерін реттейтін заңдар қабылдады – 1 Jas. 1. c. 14 және 3 Jas. 1. c. 15. Бұл өтініштер сотына заңдық күш берген Парламент актілерінің алғашқылары болды. XVIII және XIX ғасырдың басында Англияның әртүрлі аймақтарында «өтініштер соты» деп аталатын шағын талаптарды қарастыратын соттар құрылды. Осы соттардың алғашқысы 22 Geo. 2. c. 47 бойынша Саутваркте табылды. Олар 1846 жылғы округтік соттар туралы заңмен таратылды.