Кіріспе

Ресейлік коммунистік шенеунік (1893–1953)

Григорий Наумович Войтинский, туған аты Зархин (Ланг ру; 17 сәуір 1893 – 11 маусым 1953) – Кеңес Одағының Коммунистік интернационалының (Коминтерн) шенеунігі. 1920 жылы Қытайға, Қытай Коммунистік партиясы (ҚКП) құрылмас бұрын, Чэнь Дуксиу сияқты көрнекті қытай коммунистерімен байланыс орнату үшін аға кеңесші ретінде жіберілді. Войтинский ҚКП-нің негізін қалаудағы "бас архитектор" деп есептеледі. Ол 1893 жылдың 17 сәуірінде Невель қаласында орыс еврей отбасында дүниеге келген. 1918 жылы большевиктер партиясына қосылды. Ресей азамат соғысында Қиыр Шығыс майданында белсенді қатысты.

Қытайдағы жұмыс

1920 жылы Кеңес Одағы Сибирьде Үшінші коммунистік интернационалдың, яғни Коминтерннің филиалы – Қиыр Шығыс бюросын құрды. Осылайша, ол Қытай және басқа да алыс шығыс елдерінде коммунистік партия құруға тікелей жауапты болды. Бюро құрылғаннан кейін көп ұзамай, оның басқарушысының орынбасары Войтинский Пекинге келіп, коммунистік көшбасшы Ли Дажаомен байланысқа түсті. Ли Войтинскийді Шанхайда тағы бір коммунистік лидер, Чэнь Дуксюмен кездесуге ұйымдастырды. 1920 жылдың тамызында Войтинский, Чэнь Дуксю, Ли Ханьцзюнь, Шэнь Сюаньлу, Юй Сюсон, Ши Цунтун және тағы басқалар Коминтерннің Қытай бөлімшесін құруға кірісті. «Шанхай хроникасы» (Шанхай еврей хроникасымен шатастырмау керек) 1919 жылы Шанхайда Шемешко және социалистік көзқарастарды ұстанатын басқа ресейліктер құрды, ал 1920 жылдың басында Кеңес үкіметінен қаржылық көмек алды. 1920 жылдың көктемінде Войтинский және оның әріптестері Қытайда Коммунистік партияны құру миссиясымен Қытайға келді. Олар газет редакторы мен тілші ретінде ғана емес, сонымен қатар газет кеңсесінде Коминтерннің Шығыс Азия хатшылығын құрды. Осыдан бастап «Шанхай хроникасы» Шығыс Азия хатшылығының үгіт құралына және Қытайдағы большевиктер қызметіне жамылғы болды. Газет қызметкерлері газетте жасырын орналасқан Кеңес және Коминтерн қызметкерлеріне Қытайда коммунистік ұйым құруға көмектескендіктен, газеттің өзі Қытайдағы алғашқы коммунистік қозғалыста ерекше рөл атқарды. 1922 жылдың соңында ресейлік көмек тоқтағандықтан «Шанхай хроникасы» басылымын тоқтатты, бірақ көптеген қызметкерлері большевизм ісіне қызмет етуді жалғастырды.

Кейінгі мансап

1926 жылға дейін Коминтерн өкілі болып жұмыс істеді. Содан кейін 1929 жылға дейін Иркутсктегі Сібір үкіметінде жұмыс істеді, одан кейін Мәскеуге көшіп, түрлі шығыстану институттарында қызмет етті. 1934 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінде профессор болды. Ол Кеңес синологиясының негізін қалаушылардың бірі деп есептеледі. Қазіргі Қытай саясаты туралы бірнеше кітап жазды. 1953 жылы сәтті болмаған хирургиялық операция кезінде қайтыс болды.