Ирландияны Кромвельдің басып алуы (1649-1653): Оливер Кромвель басқарған парламент әскерлерінің Ирландияны қайта жаулауы, соғыс себептері мен нәтижелері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әскери науқан (1649–53)
Military campaign (1649–53)
Ирландияны Кромвельдің басып алуы немесе Ирландиядағы Кромвель соғысы (1649–1653) – Үш патшалық соғысы кезінде Оливер Кромвель басқарған Англия парламентінің күштерімен Ирландияны қайта басып алу. 1649 жылдың тамыз айында Кромвель Англияның Румп Парламентінің тапсырмасымен Жаңа үлгідегі армиямен Ирландияға жорық жасады. 1641 жылғы ирландтық көтерілістен кейін Ирландияның көп бөлігі Ирландия католик конфедерациясының бақылауына көшті. 1649 жылдың басында Конфедерация Англия азамат соғысында парламентарийлерге жеңілген ағылшын роялистерімен одақтасты. 1652 жылдың мамырына қарай Кромвельдің парламенттік армиясы Ирландиядағы Конфедерация мен роялистер коалициясын жеңіп, елді басып алды, осылайша Ирландия Конфедерациясы соғыстары (немесе Он бір жылдық соғыс) аяқталды. Дегенмен, партизандық соғыс тағы бір жылға созылды. 1641 жылғы көтеріліс үшін жаза ретінде Кромвель римдік католиктерге (халықтың басым көпшілігі) қарсы бірқатар жазалау заңдарын қабылдады және олардың көптеген жерлерін тәркілеп, британдық қоныс салушыларға берді. Католик жер иелерінің қалғандары Коннахтқа көшірілді. 1652 жылғы Жерді бөлу туралы акт жер иелігіндегі өзгерістерді бекітті. Католиктерге Ирландия парламентіне қатысуға, қалаларда тұруға және протестанттарға үйленуге тыйым салынды. Парламенттік жаулау қатыгез болды және Кромвель Ирландиядағы жек көрілетін тұлға болып қала береді. Кромвельдің науқанның алғашқы жылында тікелей басшылық еткеніне қарамастан, оның жасаған қатыгездіктерге қаншалықты жауапты екені күні бүгінге дейін даулы мәселе. Кейбір авторлар Кромвельдің әрекеттері сол кездегі көптеген империялардың соғыс ережелері деп санаған қағидаларға сәйкес келгенін айтады, бірақ көптеген академиялық тарихшылар онымен келіспейді. Соғыстың ирланд халқына тигізген әсері күмәнсіз ауыр болды және өмір санын жоғалту туралы нақты келісім болмаса да, қазіргі заманғы бағалаулар көбінесе 15-50% аралығында болады. Соғыс ашаршылыққа әкеп соқты, оны ішек құртының таралуы одан әрі ушықтырды. Парламенттік науқаннан Ирландия халқының саны 83%-ға дейін азайғаны туралы бұрынғы есептер де бар. Парламентшілдер сонымен қатар шамамен 50 000 адамды Солтүстік Америка мен Кариб теңізіндегі ағылшын колонияларына келісімшарт бойынша жұмыс істеуге жіберді. Ал кейбір зерттеулер Жеңіс кезеңінен 1653 жылға дейінгі және 1652 жылдың тамызынан 1659 жылға дейінгі Кромвельдік қоныс кезеңін бірге қарастырады.
The Cromwellian conquest of Ireland or Cromwellian war in Ireland (1649–1653) was the re conquest of Ireland by the forces of the English Parliament, led by Oliver Cromwell, during the Wars of the Three Kingdoms. Cromwell invaded Ireland with the New Model Army on behalf of England's Rump Parliament in August 1649. Following the Irish Rebellion of 1641, most of Ireland came under the control of the Irish Catholic Confederation. In early 1649, the Confederates allied with the English Royalists, who had been defeated by the Parliamentarians in the English Civil War. By May 1652, Cromwell's Parliamentarian army had defeated the Confederate and Royalist coalition in Ireland and occupied the country, ending the Irish Confederate Wars (or Eleven Years' War). However, guerrilla warfare continued for a further year. As punishment for the rebellion of 1641, Cromwell passed a series of Penal Laws against Roman Catholics (the vast majority of the population) and confiscated large amounts of their land, which was given to British settlers. The remaining Catholic landowners were transplanted to Connacht. The Act of Settlement 1652 formalised the change in land ownership. Catholics were barred from the Irish Parliament altogether, forbidden to live in towns and from marrying Protestants. The Parliamentarian conquest was brutal, and Cromwell remains a deeply reviled figure in Ireland. The extent to which Cromwell, who was in direct command for the first year of the campaign, was responsible for the atrocities is debated to this day. Some authors have argued that the actions of Cromwell were within what many empires at the time viewed as accepted rules of war, while many academic historians disagree. The impact of the war on the Irish population was unquestionably severe and although there is no consensus as to the magnitude of the loss of life, most modern estimates generally fall in between 15 and 50% of the native population. The war resulted in famine, which was worsened by an outbreak of bubonic plague. Older estimates of the drop in the Irish population resulting from the Parliamentarian campaign reach as high as 83 percent. The Parliamentarians also transported about 50,000 people as indentured labourers to the English colonies in North America and the Caribbean. while others cover the period of the Conquest to 1653 and the period of the Cromwellian Settlement from August 1652 to 1659 together.
Өмірбаян
Англия азамат соғысында жеңіске жеткен және 1649 жылғы қаңтарда король Чарльзды атқа жазалаған Англияның Румп Парламенті 1649 жылы Ирландияға Жаңа үлгідегі армияны жіберудің бірнеше себебі болды. Бірінші және ең маңызды себеп – 1649 жылы Ирландияның конфедеративтік католиктері, 1649 жылғы қаңтарда Ирландияның королі жарияланған Карл II және ағылшын роялистері арасындағы одақ еді. Бұл роялистік әскерлердің Ирландияға жіберілуіне және Ирландия конфедерациясының католик әскерлерін Джеймс Батлер, Ормонд графы бастаған роялистік офицерлердің басқаруына мүмкіндік берді. Олардың мақсаты Англияға басып кіріп, монархияны қайта орнату еді. Бұл жаңа Англияның Ұлттық қауымдастығы назардан тыс қалдыра алмайтын қауіп еді. Екіншіден, Парламент 1641 жылғы Ирландия көтерілісіне дейін Ирландияны қайта бағындыруға ұзақ уақыттан бері мүдделі болды. Егер Ирландия конфедерациясы роялистермен одақтаспаған жағдайда да, Англия Парламенті елдегі католик билігін жою үшін елге басып кіруге тырысқан болар еді. Олар Үш патшалық соғысы кезінде Ирландияға парламенттік күштерді жіберген (олардың көпшілігі 1647 жылы Майкл Джонс басқарған). Олар Ирландияны Англия Корольдігінің заңды түрде басқаратын аумағының бөлігі деп қарастырды және 1641 жылғы көтерілістен бері ол тек уақытша бақылаудан шыққан еді. Көптеген парламентарийлер 1641 жылғы көтеріліс кезінде негізінен шотландтық протестант қоныс аударушыларына қарсы жасалған деп саналатын қиянаттар үшін ирландтарды жазалауды қалады. Сонымен қатар, кейбір ирланд қалалары (әсіресе Вексфорд пен Уотерфорд) 1640 жылдары жекеменшік кемелерге шабуыл жасаған базалар ретінде пайдаланылды. Бұған қоса, Англия Парламентінің несие берушілерін өтеу үшін Ирландияға басып кіріп, жерді тәркілеу қажеттілігі болды. Парламент 1642 жылдан бері Ирландияны бағындыру үшін «Авантюристтер актісі» бойынша 10 миллион фунт стерлинг несие алды, бұл несие берушілерге ирландтық католик көтерілісшілерінен тәркіленген жерлермен өтеу төленетініне негізделген. Осы қарыздарды өтеу үшін Ирландияны бағындырып, осындай жерлерді тәркілеу қажет болды. Парламентарийлердің Ирландияға күш жіберуіне ішкі саяси себептері де болды. 1649 жылғы сәуір және мамыр айларында Банбери мен Бишопскейтте болған әскерлік бүліктер Жаңа үлгідегі армияны алаңдатты және егер олар жұмыссыз қалса, сарбаздардың талаптары күшейе түсер еді. Сонымен қатар, кейбір парламентарийлер үшін Ирландиядағы соғыс діни соғыс еді. Кромвель және оның армиясының көп бөлігі пуритандар еді, олар барлық рим католиктерін еретиктер деп есептеді, сондықтан олар үшін бағындыру ішінара крест жорығы болды. Ирландия конфедерациясы Папалықтан қару-жарақ пен қаржымен қамтамасыз етілді және 1643-1649 жылдары папалық легаты Пьерфранческо Скарампиді және кейіннен Папалық нунций Джованни Баттиста Ринуччиниді қабылдады.
The English Rump Parliament, victorious in the English Civil War, and having executed King Charles in January 1649, had several reasons for sending the New Model Army to Ireland in 1649. The first and most pressing reason was an alliance signed in 1649 between the Irish Confederate Catholics, Charles II, proclaimed King of Ireland in January 1649, and the English Royalists. This allowed for Royalist troops to be sent to Ireland and put the Irish Confederate Catholic troops under the command of Royalist officers led by James Butler, Earl of Ormonde. Their aim was to invade England and restore the monarchy there. This was a threat which the new English Commonwealth could not afford to ignore. Secondly, Parliament also had a longstanding commitment to re conquer Ireland dating back to the Irish Rebellion of 1641. Even if the Irish Confederates had not allied themselves with the Royalists, it is likely that the English Parliament would have eventually tried to invade the country to crush Catholic power there. They had sent Parliamentary forces to Ireland throughout the Wars of the Three Kingdoms (most of them under Michael Jones in 1647). They viewed Ireland as part of the territory governed by right by the Kingdom of England and only temporarily out of its control since the Rebellion of 1641. Many Parliamentarians wished to punish the Irish for alleged atrocities supposedly committed against the mainly Scottish Protestant settlers during the 1641 Uprising. Furthermore, some Irish towns (notably Wexford and Waterford) had acted as bases from which privateers had attacked English shipping throughout the 1640s. In addition, the English Parliament had a financial imperative to invade Ireland to confiscate land there in order to repay its creditors. The Parliament had raised loans of £10 million under the Adventurers' Act to subdue Ireland since 1642, on the basis that its creditors would be repaid with land confiscated from Irish Catholic rebels. To repay these loans, it would be necessary to conquer Ireland and confiscate such land. The Parliamentarians also had internal political reasons to send forces to Ireland. Army mutinies at Banbury and Bishopsgate in April and May 1649 were unsettling the New Model Army, and the soldiers' demands would probably increase if they were left idle. Finally, for some Parliamentarians, the war in Ireland was a religious war. Cromwell and much of his army were Puritans who considered all Roman Catholics to be heretics, and so for them the conquest was partly a crusade. The Irish Confederates had been supplied with arms and money by the Papacy and had welcomed the papal legate Pierfrancesco Scarampi and later the Papal Nuncio Giovanni Battista Rinuccini in 1643–49.
Ратмин шайқасы және Кромвельдің Ирландияға қонуы
Конфедеративтік Ирландия деп аталатын кезеңнің соңында, 1649 жылы Ирландиядағы парламентшілдердің соңғы бекінісі полковник Джонстың басқаруымен Дублинде орналасқан еді. Ормонд графының басқаруымен роялистер мен конфедераттардың біріккен күштері Дублиннің оңтүстігіндегі Ратминс маңына жиналып, қаланы басып алып, парламентшілдердің кеме түсіре алатын портын жоюды көздеді. Бірақ Джонс 2 тамызда роялистер орналасып жатқанда күтпеген шабуыл жасап, оларды қашқындыққа ұшты. Джонс 4000-ге жуық роялист немесе конфедерат әскерін өлтіргенін және 2517 тұтқынға алғанын мәлімдеді. Оливер Кромвель бұл шайқасты "керемет және уақтылы мейірім" деп атады, себебі бұл оған Ирландияға әскерін тасымалдайтын қауіпсіз порттың болғанын және астананы сақтап қалғанын білдірді. Адмирал Роберт Блейк Рейн князі Руперт басқарған роялистердің қалған флоттарын Кинсейлде блокадалаған кезде, Кромвель 15 тамызда әскер мен жабдықтармен толтырылған отыз бес кемемен құлданды. Екі күннен кейін Генри Айретон тағы да жетізетін жеті кемемен келді. Ормондтың әскері Дублин маңынан тәртіпсіздікпен шегінді. Ратминстегі күтпеген жеңілістен олар қатты әсер алып, жақын арада тағы бір шайқасқа түсуге қабілетсіз болды. Соның салдарынан Ормонд Ирландияның шығыс жағалауындағы қабырғалы қалаларды ұстап тұруға үміттенді, осылайша Кромвельдің жылжуын қысқа дейін тоқтатуға тырысты, ол "Полковник Аштық және Бас Ауыру" (яғни, аштық пен ауру) олардың қатарын азайтады деп ойлады.
By the end of the period, known as Confederate Ireland, in 1649 the only remaining Parliamentarian outpost in Ireland was in Dublin, under the command of Colonel Jones. A combined Royalist and Confederate force under the Marquess of Ormonde gathered at Rathmines, south of Dublin, to take the city and deprive the Parliamentarians of a port in which they could land. Jones, however, launched a surprise attack on the Royalists while they were deploying on 2 August, putting them to flight. Jones claimed to have killed around 4,000 Royalist or Confederate soldiers and taken 2,517 prisoners. Oliver Cromwell called the battle "an astonishing mercy, so great and seasonable that we are like them that dreamed", as it meant that he had a secure port at which he could land his army in Ireland, and that he retained the capital city. With Admiral Robert Blake blockading the remaining Royalist fleet under Prince Rupert of the Rhine in Kinsale, Cromwell landed on 15 August with thirty five ships filled with troops and equipment. Henry Ireton landed two days later with a further seventy seven ships. Ormonde's troops retreated from around Dublin in disarray. They were badly demoralised by their unexpected defeat at Rathmines and were incapable of fighting another pitched battle in the short term. As a result, Ormonde hoped to hold the walled towns on Ireland's east coast to hold up the Cromwellian advance until the winter, when he hoped that "Colonel Hunger and Major Sickness" (i. e. hunger and disease) would deplete their ranks.
Дрогеда қоршауы
Құрғақ жерге қонғаннан кейін Кромвель Англиядан жабдықтаулар мен күшейткіш күштерді тиімді түсіруді жеңілдету үшін Ирландияның шығыс жағалауындағы басқа да порт қалаларын жаулауға кірісті. Алғашқы қала Дублиннен солтүстікке қарай 50 шақырым жерде орналасқан Дрогеда болды. Дрогедада Артур Астон басқарған 3000 ағылшын роялистік және ирланд конфедерациясының әскері орналасқан еді. Бір апталық қоршаудан кейін Кромвельдің әскері қаланы қорғайтын қабырғаларды бұзды. Астон Кромвельдің бағыну туралы ұсынысын қабылдамады. Қала үшін болған шайқаста Кромвель ешқандай жеңілдік көрсетпеуге бұйрық берді, нәтижесінде гарнизонның және католик дін қызметкерлерінің көп бөлігі қаза тапты. Көптеген бейбіт тұрғындар да қаза болды. Астонды дөңгелекбас әскерлері өз ағаш аяғымен өлтірді. Дрогедадағы гарнизонның қырғыны, оның ішінде кейбіреулері бағынып бергеннен кейін, ал кейбіреулері шіркеуде паналағаннан кейін, Ирландияда үлкен қорқынышпен қарсы алынды және бүгінгі күні Кромвельдің қатыгездігінің мысалы ретінде қолданылады. Дрогеданы басып алғаннан кейін Кромвель әскерінің көп бөлігін оңтүстік-шығыс порттарын қамтамасыз ету үшін жіберді. Ол Роберт Вениблз басқаратын 5000 сарбаздан тұратын отрядты солтүстікке жіберіп, 1642 жылы осы жерге келген шотландтық келісімшілер әскерінің қалдықтарынан шығыс Ольстерді басып алуға бұйырды. Олар шотландтарды Лиснагарвей шайқасында (6 желтоқсан 1649) жеңіп, батыс Ольстердегі Дерри маңында орналасқан ағылшын қоныс көшпендерінен құралған парламенттік армиямен байланыс жасады, оған Чарльз Кут басшылық етіп тұрды.
Upon landing, Cromwell proceeded to take the other port cities on Ireland's east coast, to facilitate the efficient landing of supplies and reinforcements from England. The first town to fall was Drogheda, about 50 km north of Dublin. Drogheda was garrisoned by a regiment of 3,000 English Royalist and Irish Confederate soldiers, commanded by Arthur Aston. After a week long siege, Cromwell's forces breached the walls protecting the town. Aston refused Cromwell's request that he surrender. In the ensuing battle for the town, Cromwell ordered that no quarter be given, and the majority of the garrison and Catholic priests were killed. Many civilians also died in the sack. Aston was beaten to death by the Roundheads with his own wooden leg. The massacre of the garrison in Drogheda, including some after they had surrendered and some who had sheltered in a church, was received with horror in Ireland and is used today as an example of Cromwell's extreme cruelty. Having taken Drogheda, Cromwell took most of his army south to secure the southeastern ports. He sent a detachment of 5,000 men north under Robert Venables to take eastern Ulster from the remnants of a Scottish Covenanter army that had landed there in 1642. They defeated the Scots at the Battle of Lisnagarvey (6 December 1649) and linked up with a Parliamentarian army composed of English settlers based around Derry in western Ulster, which was commanded by Charles Coote.
Вексфорд, Уотерфорд және Дунканнон
Жаңа үлгідегі армия содан кейін Уэксфорд, Уотерфорд және Данканнон порттарын бағындыру үшін оңтүстікке қарай жорық жасады. Уэксфорд тағы бір қорқынышты қырқынның ошағы болды: Уэксфордты тонау, онда парламенттік әскерлер қаланың тапсырылуы туралы келіссөздер жүріп жатқанда қалаға еніп, тонады, шамамен 2000 әскер мен 1500 қала тұрғынын өлтіріп, қаланың көп бөлігін өртеді. Роялистердің қолбасшысы Ормонд Кромвель әскерінің қорқынышы өз күштеріне парализдеу әсерін тигізді деп ойлады. Нью-Росс және Карлоу сияқты қалалар кейіннен Кромвель әскерлерінің қоршауында шарттар бойынша тапсырылды. Алайда, Дрогеда мен Уэксфордтың қорғаушыларының қырғыны басқа жерлерде қарсылықты ұзартты, себебі көптеген ирландтық католиктер тапсырылған жағдайда да өлтіріледі деген сенімге келді. Уотерфорд, Данканнон, Клонмель, Лимерик және Галвей сияқты қалалар тек қана қаһарлы қарсылық көрсеткеннен кейін ғана тапсырылды. Кромвель Уотерфордты немесе Данканнонны бағындыра алмады, және Жаңа үлгідегі армия қысқы жайлауға шегінуге мәжбүр болды, онда олардың көптеген сарбаздары, әсіресе тиф және дизентериядан қайтыс болды. Уотерфорд порты мен Данканнон қаласы 1650 жылы ұзақ қоршаудан кейін тапсырылды.
The New Model Army then marched south to secure the ports of Wexford, Waterford and Duncannon. Wexford was the scene of another infamous atrocity: the Sack of Wexford, when Parliamentarian troops broke into the town while negotiations for its surrender were ongoing, and sacked it, killing about 2,000 soldiers and 1,500 townspeople and burning much of the town. The Royalist commander Ormonde thought that the terror of Cromwell's army had a paralysing effect on his forces. Towns like New Ross and Carlow subsequently surrendered on terms when besieged by Cromwell's forces. On the other hand, the massacres of the defenders of Drogheda and Wexford prolonged resistance elsewhere, as they convinced many Irish Catholics that they would be killed even if they surrendered. Such towns as Waterford, Duncannon, Clonmel, Limerick and Galway only surrendered after determined resistance. Cromwell was unable to take Waterford or Duncannon and the New Model Army had to retire to winter quarters, where many of its men died of disease, especially typhoid and dysentery. The port city of Waterford and Duncannon town eventually surrendered after prolonged sieges in 1650.
Клонмель және Мюнстерді жаулап алу
Келесі көктемде Кромвель Ирландияның оңтүстік-шығысындағы қалған қабырғалы қалаларды тазартты, оның ішінде Конфедерацияның астанасы Килкенниді, ол шарттармен берілді. Жаңа үлгідегі армия Ирландияда Клонмель қамалында ғана елеулі жеңіліске ұшырады, онда қаланың қорғанысына жасалған шабуылдары 2000-ға дейін адам шығынымен қайтарылды. Бірақ қала келесі күні капитуляциялады. Кромвельдің Килкенни мен Клонмельге жасаған қатысы Дрогеда мен Вексфордқа қарағанда ерекше болды. Оның әскерлері бұл екі қалаға шабуыл жасағанда ауыр қаза тапқан болса да, Кромвель қала тұрғындарының өмірі мен мүлкіне кепілдік берген, сондай-ақ оларды қорғаған қарулы ирланд әскерлерін эвакуациялау шартын құрметтеді. Парламенттік қолбасшының көзқарасының өзгеруі, мүмкін, Ирландияның қарсыласуын ұзартуға шамадан тыс қатыгездік себеп болып жатқанын мойындауынан туды. Дегенмен, Дрогеда мен Вексфордта капитуляция туралы келісім жасалмады, ал 17 ғасырдың ортасында Еуропалық қамау соғысының қағидалары бойынша, кешірім көрсетілмейді; осылайша Кромвельдің көзқарасы өзгермегенін айтуға болады. Ормондтың роялистері Мунстердің көп бөлігін әлі де бақылап тұрды, бірақ Корктегі өз гарнизонының бүлігінен оқшауланды. Бұл жердегі британдық протестант әскерлері 1648 жылға дейін Парламент үшін соғысқан және Конфедерациямен соғысқандарына наразы болды. Олардың бүлігі Корк пен Мунстердің көп бөлігін Кромвельге табыстады, сондай-ақ Макрум шайқасында жергілікті ирланд гарнизонын жеңді. Ирландиялық және роялистік күштер Шеннон өзенінің артына, Коннахтқа немесе (Мунстер күштерінің қалдығы болған жағдайда) Керри графтығының бекінісіне шегінді.
The following spring, Cromwell mopped up the remaining walled towns in Ireland's southeast—notably the Confederate capital of Kilkenny, which surrendered on terms. The New Model Army met its only serious reverse in Ireland at the Siege of Clonmel, where its attacks on the town's defences were repulsed at a cost of up to 2,000 men. The town nevertheless surrendered the following day. Cromwell's treatment of Kilkenny and Clonmel is in contrast to that of Drogheda and Wexford. Despite the fact that his troops had suffered heavy casualties attacking the former two, Cromwell respected surrender terms which guaranteed the lives and property of the townspeople and the evacuation of armed Irish troops who were defending them. The change in attitude on the part of the Parliamentarian commander may have been a recognition that excessive cruelty was prolonging Irish resistance. However, in the case of Drogheda and Wexford no surrender agreement had been negotiated, and by the rules of continental siege warfare prevalent in the mid 17th century, this meant no quarter would be given; thus it can be argued that Cromwell's attitude had not changed. Ormonde's Royalists still held most of Munster, but were outflanked by a mutiny of their own garrison in Cork. The British Protestant troops there had been fighting for the Parliament up to 1648 and resented fighting with the Confederates. Their mutiny handed Cork and most of Munster to Cromwell and they defeated the local Irish garrison at the Battle of Macroom. The Irish and Royalist forces retreated behind the River Shannon into Connacht or (in the case of the remaining Munster forces) into the fastness of County Kerry.
Роялистер одағының құлдырауы
1650 жылы мамыр айында Карл II әкесінің (Карл I) ирландтық конфедераттармен жасаған одағын шотландтық келісімшілермен одақ орнату артық деп санады (Бреда шартына қараңыз). Бұл Ормондтың Ирландиядағы роялистік коалицияның басшысы ретіндегі беделін толығымен күйретті. Кромвель Ирландиядағы протестант роялистері үшін кеңпейілді капитуляция шарттарын жариялады, және олардың көпшілігі капитуляциялады немесе парламентшілер жағына өтті. Соның салдарынан, соғыс алаңында тек қалған ирландтық католик әскерлері мен азазды ағылшын роялистері ғана қалды. Осы сәттен бастап, көптеген ирландтық католиктер, оның ішінде олардың епископтары мен дін қызметкерлері, король олармен одақтан бас тартқаннан кейін Ормондтың басшылығын қабылдаудың мәні неде екенін сұрады. Кромвель 1650 жылы мамыр айында Ирландиядан жаңа шотланд-роялистік одағына қарсы үшінші ағылшын азаматтық соғысына аттанды. Ол өзінің басшылығын Генри Иретонға жүктеді.
In May 1650, Charles II repudiated his father's (Charles I's) alliance with the Irish Confederates in preference for an alliance with the Scottish Covenanters (see Treaty of Breda). This totally undermined Ormonde's position as head of a Royalist coalition in Ireland. Cromwell published generous surrender terms for Protestant Royalists in Ireland and many of them either capitulated or went over to the Parliamentarian side. This left in the field only the remaining Irish Catholic armies and a few diehard English Royalists. From this point onwards, many Irish Catholics, including their bishops and clergy, questioned why they should accept Ormonde's leadership when his master, the King, had repudiated his alliance with them. Cromwell left Ireland in May 1650 to fight the Third English Civil War against the new Scottish–Royalist alliance. He passed his command onto Henry Ireton.
Скаррифолис және Ольстер армиясының жойылуы
Ирландия және роялистерге қалған ең күшті күш – 6000 сарбаздан тұратын Ольстер армиясы еді, бұрын Оуэн Ро О’Нилл басқарған, ол 1649 жылы қайтыс болды. Бірақ қазір әскерді тәжірибесіз католик епископы Хебер МакМахон басқарды. Ольстер армиясы 1650 жылғы маусымда Донегал графтығындағы Скарриффолис шайқасында Чарльз Кут басқарған парламенттік армиямен кездесті. Ольстер армиясы талқандалып, оның 2000-ға дейін сарбазы қаза тапты. Сонымен қатар, МакМахон және Ольстер армиясы офицерлерінің көпшілігі шайқаста қаза болды немесе тұтқындалып, кейін жазаланды. Бұл Ирландиядағы парламентарийлерге қарсы тұратын соңғы күшті дала армиясын жойды және оларға солтүстік Ульстер провинциясын бағындыруға мүмкіндік берді. Куттың армиясы солтүстіктегі соңғы католик бекінісі Шарлемонтты қоршауда ауыр шығынға ұшырағанына қарамастан, енді оңтүстікке қарай жорықтап, Ирландияның батыс жағалауын басып алуға еркін болды.
The most formidable force left to the Irish and Royalists was the 6,000 strong army of Ulster, formerly commanded by Owen Roe O'Neill, who died in 1649. However the army was now commanded by an inexperienced Catholic bishop named Heber MacMahon. The Ulster Army met a Parliamentarian army commanded by Charles Coote, at the Battle of Scarrifholis in County Donegal in June 1650. The Ulster army was routed and as many as 2,000 of its men were killed. In addition, MacMahon and most of the Ulster Army's officers were either killed at the battle or captured and executed after it. This eliminated the last strong field army opposing the Parliamentarians in Ireland and secured for them the northern province of Ulster. Coote's army, despite suffering heavy losses at the Siege of Charlemont, the last Catholic stronghold in the north, was now free to march south and invade the west coast of Ireland.
Лимерик пен Галвей қоршаулары
Парламент мүшелері 1650 жылдың қазан айында Шаннон өзенінен батысқа қарай Коннахт провинциясына өтті. Кланрикард басқаратын ирланд әскері оларды тоқтатуға тырысты, бірақ олар тосылмай, Милик аралы шайқасында жеңіліске ұшырады. Ормонд ирланд және роялистік күштердің үздіксіз жеңілістерінен беделін жоғалтты және оған бағынышты әскерлердің, әсіресе ирланд конфедераттарының сенімін жоғалтты. Ол 1650 жылдың желтоқсанында Францияға қашып кетті, ал оның орнына Кланрикардтан Улик Берк ирланд ақсұлуы басшылық етті. Ирланд және роялистік күштер Шаннон өзенінің батысындағы аймаққа тығылып, Ирландияның батыс жағалауындағы Лимэрик және Галвей қалаларын қорғауға соңғы үміттерін байлады. Бұл қалалар кең ауқымды, заманауи қорғаныс құрылыстарын салды және Дрогеда немесе Вексфордтағыдай тікелей шабуылмен алына алмады. Иретон Лимэрикке, ал Чарльз Кут Галвейге қоршау салды, бірақ олар мықты бекінілген қалаларды жаулап ала алмады, керісінше, аштық пен аурудың салдарынан олардың берілуіне дейін блокадаға алды. Керри округінен келген ирланд күші Лимэрикке оңтүстіктен көмек көрсетуге тырысты, бірақ Кнокнаклаши шайқасында тоқтатылып, жеңіліске ұшырады. Лимэрик 1651 жылы, ал Галвей келесі жылы түсті. Дегенмен, аурулар кемсіз өлтірді және Иретон 1651 жылы Лимэрик сыртындағы обадан мыңдаған парламенттік әскерлермен бірге қайтыс болды.
The Parliamentarians crossed the River Shannon into the western province of Connacht in October 1650. An Irish army under Clanricarde had attempted to stop them but this was surprised and routed at the Battle of Meelick Island. Ormonde was discredited by the constant stream of defeats for the Irish and Royalist forces and no longer had the confidence of the men he commanded, particularly the Irish Confederates. He fled for France in December 1650 and was replaced by an Irish nobleman Ulick Burke of Clanricarde as commander. The Irish and Royalist forces were penned into the area west of the River Shannon and placed their last hope on defending the strongly walled cities of Limerick and Galway on Ireland's west coast. These cities had built extensive modern defences and could not be taken by a straightforward assault as at Drogheda or Wexford. Ireton besieged Limerick while Charles Coote surrounded Galway, but they were unable to take the strongly fortified cities and instead blockaded them until a combination of hunger and disease forced them to surrender. An Irish force from County Kerry attempted to relieve Limerick from the south, but was intercepted and routed at the Battle of Knocknaclashy. Limerick fell in 1651 and Galway the following year. Disease however killed indiscriminately and Ireton, along with thousands of Parliamentarian troops, died of plague outside Limerick in 1651.
Партизандық соғыс, ашаршылық және індет
Галвейдің құлауы Кромвельдік жаулауға қарсы ұйымдастырылған қарсылықтың аяқталуын білдірді, бірақ шайқастар жалғасты, себебі ирланд әскерлерінің шағын топтары парламентшілерге партизандық шабуылдар жасады. Соғыстың партизандық кезеңі 1650 жылдың соңында басталды және 1651 жылдың соңында, негізгі ирланд немесе роялистік күштер жеңіліске ұшырағанына қарамастан, парламентшілерге қарсы 30 000-ға жуық адам қарулы күйде болды. Торилер (ирланд тіліндегі *tóraí* сөзінен шыққан, «қуушы» немесе «заңнан тыс») Аленнің батпағы, Уиклоу таулары және солтүстік-орталық аймақтағы Драмлин жазықтары сияқты қиын өңірлерден әрекет етті және бірнеше айдың ішінде ауылды парламенттік әскерлердің үлкен тобынан басқа барлығы үшін өте қауіпті етіп жасады. 1650 жылы Айретон Уиклоу тауларына жазалау экспедициясын ұйымдастырды, бірақ сәттілікке жете алмады. 1651 жылдың басында, әскери базадан екі мильден астам қашықтықта саяхат ететін ағылшын конвойларының қауіпсіздігіне кепілдік берілмейтіні хабарланды. Жауап ретінде парламентшілер азық-түлік қорын жойды және Торилерге көмектесіп жатыр деп күдіктелген азаматтарды күштеп шығарып жіберді. Джон Хьюсон Уиклоу және Килдэр округтерінде азық-түлік қорын жүйелі түрде жойды, Хардресс Уоллер Клэр округіндегі Бурренде, ал полковник Кук Вексфорд округінде де солай істеді. Нәтижесінде Ирландияның көп бөлігінде ашаршылық болды, оған қоса қызыл денгей ауруы да жағдайды ушықтырды. Партизандық соғыс жалғасқанда, парламентшілер 1651 жылдың сәуірінде Уиклоу округі және елдің оңтүстігінің көп бөлігін, қазіргі уақытта «еркін ату аймақтары» деп аталатын аймақтар деп белгіледі, онда табылған кез келген адам «жау ретінде өлтіріліп, жойылды, ал олардың малдары мен мүліктері жаудың мүлігі ретінде алынды немесе тоналды». Бұл тактика Тоғыз жылдық соғыста қолданылған. Соғыстың бұл кезеңі азаматтық халықтың өміріне қатысты ең қымбатқа батты. Соғыс, ашаршылық және індет-қайыр ирланд халқының арасында үлкен өлім-жітімге әкелді. Уильям Петти (1655-56 жылғы Даун сараптамасында) 1641 жылдан бергі Ирландиядағы соғыстарда 618 000-нан астам адам, яғни соғысқа дейінгі ел халқының шамамен 40% қаза тапқанын бағалады. Олардың ішінде, оның есебі бойынша, 400 мыңнан астамы католиктер, 167 мыңы соғыс немесе ашаршылықтан, ал қалғаны соғысқа байланысты аурулардан қайтыс болды. Қазіргі заманғы бағалаулар көрсеткішті 20% жақын деседі. Сонымен қатар, Англияның одақтастық режимі кезінде шамамен елу мың ирландтықтар, соның ішінде соғыс тұтқындары, келісімшарт бойынша қызметшілер ретінде сатылды. Барбадосте олардың кейбір ұрпақтары «Қызыл аяқтылар» деп белгілі. Ақырында, 1652 жылы парламентшілер ирланд әскерлеріне Англиямен соғыспайтын шетелдік армияларда қызмет ету үшін шетелге кетуге рұқсат беретін капитуляция шартын жариялағаннан кейін партизандық соғыс аяқталды. Көбі Франция мен Испанияға кетті. Джон Фицпатрик (Лейнстерде), Эдмунд О'Двайер (Мунстерде) және Эдмунд Дейли (Коннахтта) басқаратын ең ірі ирланд партизандық күштері сол жылдың мамырында Килкенниде қол қойылған шарттарға сәйкес 1652 жылы капитуляциялады. Дегенмен, жыл соңында Ольстердегі 11 000-ға жуық адам әлі де қарулы күйде деп есептелді. Соңғы ирланд және роялистік күштер (Филип О'Райли басқарған Конфедерацияның Ольстер армиясының қалдықтары) 27 сәуірде 1653 жылы Каван округіндегі Клуготерде ресми түрде капитуляциялады. Содан кейін ағылшын парламенті 27 қыркүйекте 1653 жылы ирландтық көтеріліс басып алынды деп жариялады. Алайда, төмен деңгейдегі партизандық соғыс онжылдықтың соңына дейін жалғасты және оған кең таралған тәртіпсіздік сүйек болды. Әрине, торилердің кейбіреулері қарақшылар болса, ал басқалары саяси мақсаттармен әрекет етті. Кромвеллиандар заңнан тыс қалғандарды ұстаған немесе олар туралы ақпарат бергендерге сыйақыны «жеке торилер» мен «қоғамдық торилер» деп екіге бөлді.
The fall of Galway saw the end of organised resistance to the Cromwellian conquest, but fighting continued as small units of Irish troops launched guerrilla attacks on the Parliamentarians. The guerrilla phase of the war had been going since late 1650 and at the end of 1651, despite the defeat of the main Irish or Royalist forces, there were still estimated to be 30,000 men in arms against the Parliamentarians. Tories (from the Irish word tóraí meaning "pursuer" or "outlaw") operated from difficult terrain such as the Bog of Allen, the Wicklow Mountains and the drumlin country in the north midlands, and within months made the countryside extremely dangerous for all except large parties of Parliamentarian troops. Ireton mounted a punitive expedition to the Wicklow mountains in 1650 to try to put down the tories there, but without success. By early 1651, it was reported that no English supply convoys were safe if they travelled more than two miles outside a military base. In response, the Parliamentarians destroyed food supplies and forcibly evicted civilians who were thought to be helping the Tories. John Hewson systematically destroyed food stocks in counties Wicklow and County Kildare, Hardress Waller did likewise in the Burren in County Clare, as did Colonel Cook in County Wexford. The result was famine throughout much of Ireland, aggravated by an outbreak of bubonic plague. As the guerrilla war ground on, the Parliamentarians, as of April 1651, designated areas such as County Wicklow and much of the south of the country as what would now be called free fire zones, where anyone found would be, "taken slain and destroyed as enemies and their cattle and good shall be taken or spoiled as the goods of enemies". This tactic had succeeded in the Nine Years' War. This phase of the war was by far the most costly in terms of civilian loss of life. The combination of warfare, famine and plague caused a huge mortality among the Irish population. William Petty estimated (in the 1655–56 Down Survey) that the death toll of the wars in Ireland since 1641 was over 618,000 people, or about 40% of the country's pre war population. Of these, he estimated that over 400,000 were Catholics, 167,000 killed directly by war or famine, and the remainder by war related disease. Modern estimates put the toll at closer to 20%. In addition, some fifty thousand Irish people, including prisoners of war, were sold as indentured servants under the English Commonwealth regime. In Barbados, some of their descendants are known as Redlegs. Eventually, the guerrilla war was ended when the Parliamentarians published surrender terms in 1652 allowing Irish troops to go abroad to serve in foreign armies not at war with the Commonwealth of England. Most went to France or Spain. The largest Irish guerrilla forces under John Fitzpatrick (in Leinster, Edmund O'Dwyer (in Munster) and Edmund Daly (in Connacht) surrendered in 1652, under terms signed at Kilkenny in May of that year. However, up to 11,000 men, mostly in Ulster, were still thought to be in the field at the end of the year. The last Irish and Royalist forces (the remnants of the Confederate's Ulster Army, led by Philip O'Reilly) formally surrendered at Cloughoughter in County Cavan on 27 April 1653. The English Parliament then declared the Irish rebellion subdued on 27 September 1653. However, low level guerrilla warfare continued for the remainder of the decade and was accompanied by widespread lawlessness. Undoubtedly some of the tories were simple brigands, whereas others were politically motivated. The Cromwellians distinguished in their rewards for information or capture of outlaws between "private tories" and "public tories".
Кромвельдік қоныстандыру
Кромвель ирландтық католиктерге өте қатал тәртіп орнатты. Бұл оның католик дініне терең қарсылығына және 1641 жылғы көтеріліс үшін, әсіресе Ольстердегі протестант қоныс аударушылардың қырғыны үшін ирландтық католиктерді жазалау қажеттігіне байланысты болды. Сонымен қатар, ол әскерін жалдауға және 1640 жылы қабылданған «Авантюристтер туралы» заң бойынша соғысты қаржылаған лондондық саудагерлерге төлеуге ақша жинауға мұқтаж болды. 1641 жылғы көтеріліске қатысқандардың барлығы өлім жазасына кесілді. Конфедеративтік Ирландияға қатысқандардың барлық жері тәркіленді, ал мыңдаған адамдар келісімшарт бойынша жұмыс істеу үшін Вест-Индияға жіберілді. Соғысқа қатыспаған католик жер иелері де жерлерін жоғалтты, бірақ олар Коннахтта өтемақы ретінде жер алуға құқылы болды. Бұған қоса, қалаларда католиктерге тұруға рұқсат берілмеді. Конфедеративтік және роялистік армияларда соғысқан ирланд сарбаздары Франция мен Испания армияларында қызмет іздеу үшін көптеп елден шықты – Уильям Петти олардың санын 54 000 адам деп есептеді. Католик дінін ұстануға тыйым салынды және дін қызметкерлерін ұстап берушілерге сыйлық ұсырылды, ал олар қолға түскен жағдайда өлім жазасына кесілді. Ұзақ Парламент 1640 жылы «Авантюристтер туралы» заңды қабылдады (заң 1642 жылы патшалық бекітілім алды), оған сәйкес Ирландияны бағындыру үшін Парламентке ақша бергендерге Ирландияда тәркіленген жерлер берілді. Сонымен қатар, Ирландияда қызмет еткен парламенттік сарбаздарға жалақысының орнына тәркіленген жер алуға құқық берілді, оны Парламент толық төлей алмады. Нәтижесінде, мыңдаған «Жаңа армия» ардагерлері Ирландияға қоныс аударды. Бұдан бөлек, соғысқа дейінгі протестант қоныс аударушылар жер иелігін едәуір арттырды (қараңыз: Кромвельдік плантация). Соғысқа дейін ирландтық католиктер Ирландия жерінің 60% иеленсе, Стюарттардың қайта орналасу кезінде, католик роялистеріне өтемақы төленгеннен кейін, олардың үлесі тек 20% ға дейін азайды. Командалық кезеңде католиктердің жер иелігі 8% ға дейін төмендеді. Тіпті 1660 жылғы қайта орналасудан кейін де католиктерге барлық мемлекеттік лауазымдардан бас тартылды, бірақ олар Ирландия Парламентіне қатыса берді.
Cromwell imposed an extremely harsh settlement on the Irish Catholic population. This was because of his deep religious antipathy to the Catholic religion and to punish Irish Catholics for the rebellion of 1641, in particular the massacres of Protestant settlers in Ulster. Also he needed to raise money to pay off his army and to repay the London merchants who had subsidised the war under the Adventurers Act back in 1640. Anyone implicated in the rebellion of 1641 was executed. Those who participated in Confederate Ireland had all their land confiscated and thousands were transported to the West Indies as indentured labourers. Those Catholic landowners who had not taken part in the wars still had their land confiscated, although they were entitled to claim land in Connacht as compensation. In addition, no Catholics were allowed to live in towns. Irish soldiers who had fought in the Confederate and Royalist armies left the country in large numbers to find service in the armies of France and Spain—William Petty estimated their number at 54,000 men. The practice of Catholicism was banned and bounties were offered for the capture of priests, who were executed when found. The Long Parliament had passed the Adventurers Act in 1640 (the act received royal assent in 1642), under which those who lent money to Parliament for the subjugation of Ireland would be paid in confiscated land in Ireland. In addition, Parliamentarian soldiers who served in Ireland were entitled to an allotment of confiscated land there, in lieu of their wages, which the Parliament was unable to pay in full. As a result, many thousands of New Model Army veterans were settled in Ireland. Moreover, the pre war Protestant settlers greatly increased their ownership of land (see also: The Cromwellian Plantation). Before the wars, Irish Catholics had owned 60% of the land in Ireland, whereas by the time of the Stuart Restoration, when compensations had been made to Catholic Royalists, they owned only 20% of it. During the Commonwealth period, Catholic landownership had fallen to 8%. Even after the Restoration of 1660, Catholics were barred from all public office, but not from the Irish Parliament.
Тарихи пікір таласы
Ирландиядағы парламенттік науқан Азамат соғысы кезеңіндегі ең қатыгез науқан болды. Атап айтқанда, Кромвельдің Дрогеда мен Вексфордтағы әрекеттері оған қатыгездік танытты. Кромвельді сынағандар католик епископтарының ирландтық католиктерге қарсы тұруға шақырған өтінішіне берген жауабын келтіреді. Ол өзінің ниеті "католик халқын қырғынға ұшырату, жер аудару және жою" болмағанын, бірақ олар қарсылық көрсетсе, "оларға тиесілі қайғы-қасіреттен, қан мен қираудан құтылуға үміттенемін және оларға қарсы ең қатал шара қолдануға қуанам" деді. Көптеген ғалымдар мойындамайтын әуесқой тарихшы Том Райли "Кромвель – құрметті жау" еңбегінде Дрогедадағы оқиғалар 17 ғасырдың қоршау соғыстарының стандарттары бойынша ерекше ауыр болмағанын айтады. "Cromwell Framed" (2014) кітабында ол бейбіт тұрғындар нысанаға алынбағанын да мәлімдейді. Джон Моррилл: "Том Райли Кромвельді оңалтуға үлкен күш салды ("Кромвель: Құрметті жау", Лондон, 1999), бірақ басқа ғалымдар оны көбінесе қабылдамады". Моррилл өзі Дрогедадағы оқиғаның "17 ғасырдың британдық немесе ирландтық тарихында тікелей баламасы жоқ екенін" айтты. Дрогедадағы қырғын өзінің аяусыздығымен, аяусыздық пен есептеудің үйлесімімен, ыстық және салқынқандылықтың үйлесімімен ерекшеленеді. Кромвельді сынаған тарихшылар Дрогеда мен Вексфордтағы өлтірулер сол кезде қатыгездік деп есептелгенін атап көрсетеді. Олар Ирландиядағы парламенттік қолбасшы Эдмунд Ладлоу сияқты дереккөздерді келтіреді. Кромвельдің Ирландиядағы әрекеттері өзара қатыгез соғыс аясында болды. 1641–42 жылдары Ольстердегі ирландтар бұрынғы католик иелерінен тартып алынған жерлерге қоныстанған шамамен 4000 протестантты өлтірді. Бұл оқиғалар протестанттық насихаттарда ирландтық католиктердің Ирландиядағы ағылшын протестанттарын жоюға тырысқандығы ретінде ұлғайтылды, ағылшын парламенттік жарияламалары 200 000-нан астам протестанттың қаза тапқанын мәлімдеді. Бұл ағылшын парламенттік және шотландтық келісім күштеріне ирландтық католиктерден кек алуға негіз болды. 1655 жылғы парламенттік трактатта "Ирланд ұлтының барлығы – ақсүйектер, дін қызметкерлері және қара халық осы дау-дамайға бір ұлт ретінде қатысып, араларынан барлық ағылшын протестанттарын түбірден жоюға тырысады" делінген. Осыдан кейін барлық тараптардан зұлымдықтар жасалды. 1647 жылы Инчикин графы және Корктегі парламенттік қолбасшы Мюрроу О'Брайен Кашелді алғанда, ондағы гарнизонды және католик дін қызметкерлерін (Теобальд Степлтонды қоса) өлтірді, осылайша "Отты Мюрроу" деген лақап атқа ие болды. 1648 жылы Инчикин адалдығын ауыстырып, патшалық күштердің қолбасшысы болды. Дунганс-Хилл және Скаррифолис шайқастарынан кейін ағылшын парламенттік күштері мыңдаған ирландтық католик тұтқындарын атты. Сол сияқты, 1647 жылы Конфедерацияның католик генералы Томас Престон Мейнутты басып алғанда, оның католик қорғаушыларын діннен тайғандар деп жазалады. Осы тұрғысынан қарағанда, кейбір адамдар 1649–53 жылдарғы парламенттік науқанның қаталдығы ерекше емес деп санайды. Дегенмен, 1649–53 жылдарғы науқан ирланд халқының естелігінде жамандыққа толы болып сақталды, себебі ол ирланд халқының арасында үлкен өлім-жітімге әкелді. Мұның басты себебі Генри Иртон, Джон Хьюсон және Эдмунд Ладлоу сияқты қолбасшылардың 1650 жылдан бастап католик халқына қарсы қолданған қарсы партизандық тактикасы болды, сол кезде елдің үлкен аймақтары әлі де парламенттік армияға қарсылық көрсетіп келді. Бұл тактикаларға егістіктерді жаппай өртеп, халықты күштеп көшіру және бейбіт тұрғындарды өлтіру кірді. Ирландиядағы Үш патшалық соғысының бүкіл кезеңіндегі артық өлімдердің жалпы саны 17 ғасырдың экономисі сэр Уильям Петтидің бағалауынша, 1641 жылы жалпы ирланд халқының 1,400,000-ының ішінде 600,000 адамды құрады. Қазіргі заманғы бір бағалау бойынша, 2 миллион халқы бар елде кем дегенде 200 мың адам қаза тапқан. Сонымен қатар, соғыстан кейінгі Кромвельдік Ирландияның қоныстануын Марк Левен және Алан Аксельрод сияқты тарихшылар этникалық тазалау деп сипаттады, себебі ол ирландтық католиктерді елдің шығыс бөлігінен шығарып тастауға тырысты. Тарихи жазушы Тим Пат Куган сияқты басқалар Кромвель мен оның қол астындағыларының әрекеттерін геноцид деп сипаттады. Кромвельдік науқан мен қоныстанудан кейін католиктерге тиесілі жерлер кең көлемде тартып алынды және халық саны күрт төмендеді. Нәтижесінде, тірі қалған кедей католиктердің көп бөлігі батысқа көштірмеді; олардың көпшілігі жаңа жер иелеріне жұмыс істеу арқылы өмір сүруге мәжбүр болды.
The Parliamentarian campaign in Ireland was the most ruthless of the Civil War period. In particular, Cromwell's actions at Drogheda and Wexford earned him a reputation for cruelty. Cromwell's critics point to his response to a plea by Catholic Bishops to the Irish Catholic people to resist him in which he states that although his intention was not to "massacre, banish and destroy the Catholic inhabitants", if they did resist "I hope to be free from the misery and desolation, blood and ruin that shall befall them, and shall rejoice to exercise the utmost severity against them". Tom Reilly, an amateur historian not taken seriously by most academics, argues in Cromwell, an Honourable Enemy that what happened at Drogheda was not unusually severe by the standards of 17th century siege warfare. In Cromwell was Framed (2014), he also claims that civilians were not targeted. John Morrill commented, "A major attempt at rehabilitation was attempted by Tom Reilly, Cromwell: An Honourable Enemy (London, 1999) but this has been largely rejected by other scholars." Morrill himself argued, that what happened at Drogheda, "was without straightforward parallel in 17th century British or Irish history So the Drogheda massacre does stand out for its mercilessness, for its combination of ruthlessness and calculation, for its combination of hot and cold bloodiness". Moreover, historians critical of Cromwell point out that at the time the killings at Drogheda and Wexford were considered atrocities. They cite such sources as Edmund Ludlow, the Parliamentarian commander in Ireland after Ireton's death, who wrote that the tactics used by Cromwell at Drogheda showed "extraordinary severity". Cromwell's actions in Ireland occurred in the context of a mutually cruel war. In 1641–42 Irish insurgents in Ulster killed some 4,000 Protestant settlers who had settled on land confiscated from their former Catholic owners. These events were magnified in Protestant propaganda as an attempt by Irish Catholics to exterminate the English Protestant settlers in Ireland, with English Parliamentarian pamphlets claiming that over 200,000 Protestants had died. In turn, this was used as justification by English Parliamentary and Scottish Covenant forces to take vengeance on the Irish Catholic population. A Parliamentary tract of 1655 argued that, "the whole Irish nation, consisting of gentry, clergy and commonality are engaged as one nation in this quarrel, to root out and extirpate all English Protestants from amongst them". Atrocities were subsequently committed by all sides. When Murrough O'Brien, the Earl of Inchiquin and Parliamentarian commander in Cork, took Cashel in 1647, he slaughtered the garrison and Catholic clergy there (including Theobald Stapleton), earning the nickname "Murrough of the Burnings". Inchiquin switched allegiances in 1648, becoming a commander of the Royalist forces. After such battles as Dungans Hill and Scarrifholis, English Parliamentarian forces executed thousands of their Irish Catholic prisoners. Similarly, when the Confederate Catholic general Thomas Preston took Maynooth in 1647, he hanged its Catholic defenders as apostates. Seen in this light, some have argued that the severe conduct of the Parliamentarian campaign of 1649–53 appears unexceptional. Nevertheless, the 1649–53 campaign remains notorious in Irish popular memory as it was responsible for a huge death toll among the Irish population. The main reason for this was the counter guerrilla tactics used by such commanders as Henry Ireton, John Hewson and Edmund Ludlow against the Catholic population from 1650, when large areas of the country still resisted the Parliamentary Army. These tactics included the wholesale burning of crops, forced population movement, and killing of civilians. Total excess deaths for the entire period of the Wars of the Three Kingdoms in Ireland was estimated by Sir William Petty, the 17th century economist, to be 600,000 out of a total Irish population of 1,400,000 in 1641. One modern estimate estimated that at least 200,000 were killed out of a population of allegedly 2 million. In addition, the whole post war Cromwellian settlement of Ireland has been characterised by historians such as Mark Levene and Alan Axelrod as ethnic cleansing, in that it sought to remove Irish Catholics from the eastern part of the country, others such as the historical writer Tim Pat Coogan have described the actions of Cromwell and his subordinates as genocide. The aftermath of the Cromwellian campaign and settlement saw extensive dispossession of landowners who were Catholic, and a huge drop in population. In the event, the much larger number of surviving poorer Catholics were not moved westwards; most of them had to fend for themselves by working for the new landowners.
Ұзақ мерзімді нәтижелер
Кромвельдік жаулап алу Ирландияның британдық отарлауын аяқтады, ол 1653–59 жылдары Англия, Шотландия және Ирландияның Достастығына біріктірілді. Ол ирландтық католиктердің жер иеленуші таптарын жойды және оларды британдық ұлттық санаға ие отарлаушылармен алмастырды. Кромвельдік бейімдеуден туған ашу 17 ғасырдан бастап ирландтық ұлтшылдықтың күшті күшіне айналды. 1660 жылы Стюарттардың қайта орнатылуынан кейін Англияның Карл II 1662 жылғы Жерді бекіту заңымен бұрынғы жер иелеріне тәркіленген жердің шамамен үштен бірін қайтарды, бірақ оған Англияның бұрынғы парламентарийлерінен саяси қолдау қажет болғандықтан, барлығын қайтара алмады. Бір буын өткен соң, Даңқты революция кезінде көптеген ирландтық католиктер жер иелері Ирландиядағы Вильгельм соғысында (1689–91) Кромвельдік бейімдеудің қалған бөлігін кері қайтаруға тырысты, онда олар Якобиттер үшін жаппай күресті. Олар тағы да жеңіліске ұшырады және 1662 жылдан кейін қайта берілген көптеген жерлерді жоғалтты. Нәтижесінде, ирландтық және ағылшын католиктері 1829 жылға дейін британдық мемлекеттің толыққанды саяси азаматтары бола алмады және 1778 жылғы Папистер заңына дейін жердегі құнды мүлікті сатып алуға заңмен тыйым салынды. Кромвель үкіметі сонымен қатар Ирландиядағы орманды жою және қасқырларға қарсы заңнама сияқты шаралар арқылы қасқырлардың азаюына және ақырында жойылуына да ықпал етті, соңғысы қасқырларды өлтіргені үшін төленген сыйлықтарды қамтыды.
The Cromwellian conquest completed the British colonisation of Ireland, which was merged into the Commonwealth of England, Scotland and Ireland in 1653–59. It destroyed the native Irish Catholic land owning classes and replaced them with colonists with a British identity. The bitterness caused by the Cromwellian settlement was a powerful source of Irish nationalism from the 17th century onwards. After the Stuart Restoration in 1660, Charles II of England restored about a third of the confiscated land to the former landlords in the Act of Settlement 1662, but not all, as he needed political support from former parliamentarians in England. A generation later, during the Glorious Revolution, many of the Irish Catholic landed class tried to reverse the remaining Cromwellian settlement in the Williamite War in Ireland (1689–91), where they fought en masse for the Jacobites. They were defeated once again, and many lost land that had been regranted after 1662. As a result, Irish and English Catholics did not become full political citizens of the British state again until 1829 and were legally barred from buying valuable interests in land until the Papists Act 1778. The Cromwellian government also contributed to the decline and eventual extinction of wolves in Ireland, through such methods as deforestation and anti wolf legislation, the latter including bounties paid out for killing wolves.