Кіріспе

1978 жылғы Барбара Тючманның тарих кітабы. "Алыстағы айна: апатты 14 ғасыр" – американдық тарихшы Барбара Тючманның баяндамалық тарих кітабы, алғаш рет 1978 жылы Альфред А. Кнопф баспасында жарық көрді. Ол 1980 жылы АҚШ Ұлттық кітап сыйлығын (тарих саласында) жеңіп алды. "Алыстағы айна" деген атау Тючманның 14 ғасырдағы өлім-жұдырық пен азаптар 20 ғасырдағы оқиғаларды, әсіресе Бірінші дүниежүзілік соғыстың қасіреттерін бейнелейді деген тұжырымын көрсетеді.

Қорытынды

Кітаптың негізгі тақырыбы – 14 ғасырда Еуропада кең тараған құлшынысқа себеп болған орта ғасырдың соңғы кезеңіндегі дағдарыс. Фруассардың жылнамаларына көп сүйене отырып, Тухман жүз жылдық соғыс, Қара өлім, Папалық аймақтардағы жарылыс, жалдамалы әскерлердің тонауы, антисемитизм, Франциядағы Жакерияны қоса алғанда халық көтерілістері, Швейцарияның босатылуы, Алтын қанаттар шайқасы және түрлі шаруалар көтерілістерінің тарихын баяндайды. Ол сондай-ақ, Осман империясының Еуропаға қарай жылжуын, Никополис шайқасына дейінгі кезеңді талқылайды. Дегенмен, Тухманның көлемі саяси және діни оқиғалармен ғана шектелмейді. Ол 19 ғасырдың ортасына дейін Еуропадағы орташа температураны төмендеткен климаттың өзгеруі – Кіші мұз дәуірі туралы әңгімелеуден бастайды және ақсүйектер, дін қызметкерлері және шаруалар сияқты барлық әлеуметтік топтардың өмірін сипаттайды. Көптеген оқиғалар француз дворяны Энгерран де Кусидің өмірімен байланысты. Тухман оны орталық тұлға ретінде таңдады, өйткені оның өмірі 14 ғасырдың көп бөлігін, 1340 жылдан 1397 жылға дейін қамтиды. Англия королі Эдуард III-нің үлкен қызы Изабеллаға үйленген француз ақсүйегі Кусидің байланыстары оны оқиғалардың ортасына қойды.

Сыни қабылдау

"Алыстағы айна" кеңінен танылды. "History Today" журналының бір рецензенты оны "көрікті суреттермен" толы әсерлі туынды деп сипаттады. "The Spectator" журналында Дэвид Бенсон оны "құштарлық тудыратын, тіпті сергітетін" кітап деп атады, ол орта ғасырлар туралы көптеген сезімтал мифтерді жойды. "Los Angeles Times" газетінде де кітапқа жағымды пікір жазылды. Дегенмен, ғалымдар тарапынан реакция шамалы болды. "Speculum" журналында Чарльз Т. Вуд Тючманның повестеу шеберлігін жоғары бағалады, бірақ кітапты "ерекше ескірген және көне стильдегі туынды" деп сипаттап, оның 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басындағы АҚШ-тың саяси мәселелерімен байланысты екенін сынға алды. Бернард С. Бахрах Тючманның архивтік зерттеулерден гөрі екіншілік дереккөздерге және ортағасырлық әңгімелердің ескі аудармаларына сүйенуін сынады және кітапты тұтастай алғанда "телеарналардағы кешкі жаңалықтарда басымдық танытатын полицейлер мен мәйіттердің (Fuzz n' Wuz) XIV ғасырдағы нұсқасы" деп сипаттады. Томас Ольгрен Бахрахтың көптеген сын-пікірлерімен келісіп, сонымен қатар Тючманның ортағасырлық әлемді бейнелеуіндегі көптеген анахронизмдерге және ғылыми қатаңдықтың жетіспеушілігіне қарсы шықты. Уильям МакНилл "Chicago Tribune" газетінде жазғанда, "Алыстағы айна" техникалық тұрғыдан жақсы жазылған болса да, дәуірдің толыққанды суретін бермейді деп ойлады. Бұл кітап Кэтрин Гуверді "Ортағасырлық сюита" атты шығармасын жазуға шабыттандырды.

Басылымдар

2023 жылдан бастап барлық басылымдар бірдей беттер саны мен мазмұнымен қайта басылған (xx, 677 бет).