Кіріспе
Орталық Африкадағы тілдер отбасы. Адамаа /ae//d//@//'//m//ɑː//w//@/ тілдері – Орталық Африкадағы Адамаа жазығында, Камерунның солтүстігінде, Орталық Африка Республикасының солтүстік-батысында, Чадтың оңтүстігінде және Нигерияның шығысында шашырап орналасқан 80-90 тілден тұратын гипотезалық отбасы. Осы тілдерде барлығы бір жарым миллиондай адам сөйлейді (1996 жылғы мәлімет бойынша). Джозеф Гринберг оларды Нигер-Конго тілдерінің Адамава-Убанги тобының бір тармағы ретінде жіктеді. Бұл тілдер Африкадағы ең аз зерттелген тілдердің қатарына жатады және көптеген жойылу қаупі төнген тілдерді қамтиды. Олардың ішіндегі ең ірісі – Мумуе тілі, оны 400 000 адам қолданады. Адамаа аймағының шетінде Лаал және Жалала сияқты жіктелмеген екі тіл кездеседі. Географиялық тұрғыдан алғанда, Адамаа тілдері Атлантика-Конго тілдерінің пайда болуына себеп болған Нигер-Конго және Орталық Судан тілдерінің байланыс аймағына жақын орналасқан. Сондықтан, бұл тілдер отбасының орталықтан таралуын көрсетеді.
The Adamawa /ae//d//@//'//m//ɑː//w//@/ languages are a putative family of 80–90 languages scattered across the Adamawa Plateau in Central Africa, in northern Cameroon, north western Central African Republic, southern Chad, and eastern Nigeria, spoken altogether by only one and a half million people (as of 1996). Joseph Greenberg classified them as one branch of the Adamawa–Ubangi family of Niger–Congo languages. They are among the least studied languages in Africa, and include many endangered languages; by far the largest is Mumuye, with 400,000 speakers. A couple of unclassified languages—notably Laal and Jalaa—are found along the fringes of the Adamawa area. Geographically, the Adamawa languages lie near the location of the postulated Niger–Congo – Central Sudanic contact that may have given rise to the Atlantic–Congo family, and so may represent the central radiation of that family.
Жіктеу
Джозеф Гринберг адамау тілдерін адамау-убанги тілдер тобының (кейін шығыс адамау деп аталған) құрамына кіретін бөлік деп санай отырып, оларды 14 нөмірленген топқа жіктеді. G3 тобы, Дака (немесе Дакоид) қазір Бенуэ-Конго тілдерінің бір тармағы екені белгілі болды. Басқа тармақтардың байланыстары маңызды өзгерістерге ұшырады. Соңғы кезде адамау тілдерін есептеу арқылы жіктеуге бағытталған әрекеттер де жасалды.
Бленч (2012, 2020)
Роджер Бленч (2012) Адамава тілдері тілдер отбасы емес, географиялық топ екеніне тоқталады және оның ұсынылған Саванналар отбасындағы әртүрлі тармақтарын бөліп қарастырады. Ол кейбір батыс Адамава тілдерін басқа Адамава тілдеріне қарағанда Гур тілдеріне жақынырақ деп санайды. Фали тілі Саванналар отбасынан мүлдем шығарылады. Бленч (2020) Мумуе мен Йенданг арасындағы байланысты сақтап, Клейневиллингхофердің Самба Дуруын бөліп қарастырады.
Классификацияланбаған адамау тілдері
Камерунның обло тілі Адамава тобының бірнеше нұсқасына кірген, бірақ оның осы топтағы орны нақты емес. Чадтың классификацияланбаған лаал тілі Адамава тілі болуы мүмкін деген пікір бар. Нигерияның жалала тілі, әдетте, Адамава тілі емес, бірақ Адамава тілінің күшті ықпалына тап болған. Дегенмен, екеуі де қазіргі кезде жеке тілдер деп есептеледі.