Кіріспе

1968 жылы деңгейлі өткелде болған қаза тағдырлы соқтығысу

1968 жылдың 6 қаңтарында 120 тонналық электрлік трансформаторды тасымалдап келе жатқан төмендетілген жүк тасушы, Англияның Стаффордшир округіндегі Хиксон қаласында жаңадан орнатылған автоматты деңгейлі өткелде Британдық темір жолының экспресс пойызымен соқтығысты. Соқтығысу салдарынан 11 адам қаза тауып, 45 адам жарақат алды, және автоматты деңгейлі өткелдер маңындағы белгілерді жақсартуға әкелді.

Өмірбаян

1950 жылдары Британ темір жолы 2400 деңгейлес өткелді адамдармен қамтамасыз ету құны жылына 1 миллион фунттан асып кеткенін, ал кейбір жерлерде он есеге өскенін анықтады. Соғыстан кейінгі еңбек нарығында өткел күзетшілерін жұмысқа алу қиын болды, себебі бұл жұмыс жауапты болғанымен, өте бірқалыпты еді. Сонымен қатар, қолмен басқарылатын өткелдер көлік қозғалысына ұзақ кешігулер тудыратын, себебі қақпаларды жабу және келе жатқан пойыз жеткенше алыс сигналды ашық қалдыру қажет болатын. 1956 жылдың қазан айында Ұлыбританияның теміржол инспекциясының (HMRI) жоғары лауазымды өкілдері Нидерланды, Бельгия және Францияға деңгейлес өткелдерді автоматтандыру тәжірибесін зерттеу үшін сапар жасады. Олардың кейінгі есебі автоматты түрде жұмыс істейтін, жартылай тосқауылдары бар, AHB деп аталатын өткелдерді енгізуді ұсынды. Бұл өткел күзетшілерін жұмыстан босату арқылы айтарлықтай шығындарды үнемдеуге және көлік ағынын жылдамдатуға мүмкіндік береді; өткелдер штатты өткелдердегі 3-4 минутқа қарағанда, бір минуттан кем уақытқа жабылады. Айтпақшы, Хиксон Спат орнатылған жерден шамамен 13 шақырым қашықтықта орналасқан.

Төмен жүктемелі қозғалыс

1968 жылдың 6 қаңтарында 120 тонналық электр трансформаторы Стаффордтағы «Ағылшын электр» зауытынан Хиксон әуежайындағы қоймаға тасымалдануға тиіс болды. Әуежай Стейшн-роудта орналасқан, «Батыс жағалау» магистралінің Манчестер тармағына жақын және Колвич торабынан шамамен үш миль (5 км) солтүстікте жатыр. Бұл жұмысты жүзеге асыру үшін ұзындығы 45 метр және 32 дөңгелекті тіркемесі бар алып көлік жалданып алынды. Оның жалпы салмағы 162 тоннаны құрады, екі басында тракторлар орналасқан және бес адамнан тұратын экипажы болды. Көлікті Б. Гровс басқарды, ол алдыңғы кабинада отырды. Бұл сапар ерекше жағдай емес еді, себебі алдыңғы айларда «Ағылшын электр» компаниясына тиесілі тағы алты габариттан тыс жүк автоматты кезеден өтіп кеткен. Көлік және оны сүйемелдеген полиция 6 қаңтар күні, сенбі сағат 09:30 шамасында Стаффордтан жолға шықты. Хиксон Стаффордтан 10 км қашықтықта болғанымен, жүк сипатына байланысты қаладан оңтүстікке қарай, содан кейін M6 тас жолымен солтүстікке, A34 арқылы Стоунға және соңында A51 арқылы Хиксонға дейін келуі қажет болды. Бұл маршрут Көлік министрлігімен бекітілген, бірақ маршрут картасында Хиксон маңындағы теміржол өткелі туралы ешқандай мәлімет болмаған; Бұйрықтағы маршрут сипаттамасы тек «Вестоннан ІІІ сыныптағы жолға дейін шамамен 2 миль (3 км) өткен соң Хиксоннан солға бұрылыңыз. ІІІ сыныптағы жолға бұрылыңыз. «Ағылшын электр» зауытына және соңғы пунктке баратын жол» деп тоқтатылған.

Тасымалдау компаниясы

Тергеу барысында жүк тасымалдаушы компанияның директорлары, Robert Wynn and Sons Ltd, басты кінәлі деп анықталды. 1966 жылдың 8 қарашасында олардың бір көлігі Леоминстердегі автоматты түрдегі кезектен өтуде апаттан мүжілген. Апаттың алдын алу үшін жүргізуші қозғалтқышты күшпен айналдырып, тұтқаны тізгіндей босатқан. Wynn компаниясы Британдық темір жолдарына ескерту уақытының қысқалығына алаңдаушылығын білдірген хат жолдаған, бірақ Батыс аймағының бас менеджерінің көмекшісінен қысқа жауап алғандықтан, мәселені әрі қарыштамады. BR оларға берген жауабында: «Мен қауіптің сіздердің фирмаларыңыздың салдарынан туындырғанын және оның одан да ауыр болмағанына қуанғанымды атап өткен жөн» делінген. Бұл «өзімшілдігімен және көрегендіксіздігімен ерекшеленген» деп сипатталды. Апаттың құны 2 миллион фунт стерлингті құрады. Соқтығысқа қатысқан екі вагон (Mark 1 Tourist Second Opens 4963 және 4973) қазір сақтаулы. Ресторандық-асханалық буфет вагонының артында тіркелген олар, рельстен шығып, қираған трансформатордың қасына құлап, жеңіл зақымдар алды. Зақымдалмаған Mark 2 TSO 5191 де сақтаулы. 2017 жылы Ричард Уэствуд «Хиксон темір жолы апаты» атты кітабын жариялады. Оның әкесі, Джек Уэствуд, Леоминстердегі BR сигнал техникі болған және алыс және үй сигналдарын қауіпті күйге келтіру үшін сигнал берушіге қоңырау шалып, осылайша 1966 жылы Wynn компаниясының баяу жүретін көлігімен болған оқиғаның алдын алған. Ол темір жол менеджерлері мен HMRI арасындағы шиеленісті, бұрынғылардың қауіпсіздікке қатысты қозғырған қорқыныштарын және Леоминстердегі жақындағы оқиғадан кейін де баяу қозғалатын ауыр көліктерден туындаған қауіпті болжамаушылықты атап өтті. Сондай-ақ, Фрейзер Питхи AHB (автоматты жартылай кедергілер) орнатумен айналысқан HMRI-дің рөлін, BR емес, «басқарушы орынды» алғанын сынға алды. Полковник МакМаллен 1957 жылы егер олар қабылданса, «адамның өзін теміржолдың қауіп-қатерінен, жолдың қауіп-қатерінен қорғау жауапкершілігі бар» деген қағида мойындалуы керек деді. 1961 жылы HMRI-дің полковнигі Рид AHB енгізуге жауапты болды және ол телефон немесе сигналдық қорғауды ұсынуға қарсы болды. Бірақ кейбір BR менеджерлері AHB кезеңдерінде телефон орнатылуын қамтамасыз етті, ал Хиксонның телефоны болды. 2018 жылдың қаңтарында бұрынғы әуежайда әртүрлі өнеркәсіптік кәсіпорындар орналасқан, ол Хиксон әуежайының өнеркәсіптік аймағы деп аталады. 2018 жылдың 6 қаңтарында апаттың 50 жылдығына орай Хиксон ауылының шіркеу қорытында қаза тапқандарға арналған ескерткіш ашылды. 2021 жылдың 19 тамызында CrossCountry 220009 пойзы 1968 жылғы оқиғаны еске алу үшін «Хиксон» деп аталды.