Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хуанкавелика (waŋkaβeˈlika) немесе Ванкавиллка (кечуа тілінде) – Перудегі қала. Ол Хуанкавелика облысының орталығы және 2017 жылғы халық санауы бойынша 49 570 адам тұрады. Қала 1572 жылдың 5 тамызында Перу вице-королі Франсиско де Толедомен құрылған. Халықтың көп бөлігін жергілікті халық құрайды. Теңіз деңгейінен шамамен 3676 метр биіктікте орналасқан; климаты ақпан және тамыз айлары аралығында суық әрі құрғақ, ал қыркүйек пен қаңтар айлары аралығында жаңбырлы кезеңге толады. Перудегі ең кедей қалалардың бірі саналады.
Huancavelica (waŋkaβeˈlika) or Wankawillka in Quechua is a city in Peru. It is the capital of the department of Huancavelica and according to the 2017 census had a population of 49,570 people. The city was established on August 5, 1572 by the Viceroy of Peru Francisco de Toledo. Indigenous peoples represent a major percentage of the population. It has an approximate altitude of 3,676 meters; the climate is cold and dry between the months of February and August with a rainy season between September and January. It is considered one of the poorest cities in Peru.
География
Хуанкавелика аймағының географиясы қиын, биіктігі әртүрлі – аңғарларда 1950 метрден бастап, қар басқан шыңдарында 5000 метрден асып кетеді. Бұл тауларда металл кендері кездеседі. Олар Анд тауларының батыс тізбегін құрайды, оның ішінде Чунта таулары бар, ол бірнеше төбелерден тұрады. Ең ірілері: Ситак (5328 м), Ваманрасу (5298 м) және Алтар (5268 м). Аймақтың өзендеріне Мантаро, Пампа, Уарпа және Чуркампа жатады. Мантаро өзені Хуанкавелика аумағына еніп, Таякаха түбегін қалыптастырады. Рельефті жасауға көмектесетін тағы бір өзен – Пампа өзені, ол Хуанкавеликаның биік таулы көлдерінен, атап айтқанда Чуклукуча және Уркукучадан бастау алады.
The Huancavelica area features a rough geography with highly varied elevation, from 1,950 metres in the valleys to more than 5,000 metres on its snow covered summits. These mountains contain metallic deposits. They consist of the western chain of the Andes, which includes the Chunta mountain range, formed by a series of hills, the most prominent of which are: Sitaq (5,328m), Wamanrasu (5,298m) and Altar (5,268m). Among the rivers of the region there are the Mantaro, the Pampas, the Huarpa and the Churcampa. The Mantaro River penetrates Huancavelica, forming Tayacaja's Peninsula. Another river that shapes the relief is the Pampas River which is born in the lakes of the high mountains of Huancavelica, Chuqlluqucha and Urququcha.
Көлік
Автобустар Хуанкавеликадан Хуанкайо мен Лимаға асфальтталған жолмен қатынайды. Жағалаудағы Писко қаласымен байланыстыратын тағы бір жол бар. Автобустар қаланың батыс жағындағы автобус станциясынан кетеді. Хуанкавелика мен Хуанкайо арасында "Эль Трен Мачо" деп аталатын пойыз қызмет көрсетеді. Халық арасында осы пойыз "қалағанында кетеді және қалағанында жетеді" деген мақал бар. 2009 жылы Хуанкайо мен Хуанкавелика арасындағы 914 мм рельстен 1435 мм рельске ауыстыру жұмыстары жүргізілді. 2010 жылдың қазанына қарай жұмыс аяқталып, қазір пайдалануда.
Buses run from Huancavelica to Huancayo and Lima by a paved road. There is another road that connects it with the city of Pisco in the coast. Buses depart from the bus station on the west side of the city. Huancavelica is serviced by a train which runs between it and Huancayo known as "el Tren Macho". According to popular saying, this train "leaves when it wants and arrives when it can ". In 2009, the line between the break of gauge at Huancayo to Huancavelica was being converted from 914 gauge to 1435 gauge. By October 2010 it was finished and it is now in service.
Білім
Хуанкавеликада жергілікті Хуанкавелика ұлттық университеті орналасқан, оның аймақтың басқа қалаларында филиалдары бар. Аймақта сондай-ақ Лиркайда орналасқан Анд дамуы университеті (Universidad para el Desarrollo Andino) де бар, ол Хуанкавеликадан бір сағаттық қашықтықта. Жоғары технологиялық институт (Instituto Superior Tecnologico) және Жоғары педагогикалық институт сияқты басқа техникалық оқу орындары да бар.
Huancavelica is home of the local university, the National University of Huancavelica, which has branches in other cities in the region. The region is also home to the University for Andean Development (Universidad para el Desarrollo Andino) located in Lircay, which is a city one hour from Huancavelica. There are other technical institutes like the Technological High Institute (Instituto Superior Tecnologico) and the Instituto Superior Pedagogico.
Денсаулық
Қаланың бір ауруханасы бар; Бас аурухана, ол қала мен жақын жердегі қалаларға қызмет көрсетеді. Аурухананың жанында поликлиника орналасқан; EsSalud поликлиникасы. Қала маңында ғасырлар бойы жүргізілген сынап кенін өндіру салдарынан сынап, қорғасын және мырышпен ластану Хуанкавеликаның шамамен 19 000 тұрғынын қауіпті денсаулық проблемаларына ұшыратады. Бұл зиянды заттарға ұшырау нейропсихологиялық зақымдануға, бүйрек ауруларына, көбелекке қабілетсіздікке және басқа да ауруларға байланысты. Жүкті аналар, ұрықтар және балалар сынаптан туындайтын денсаулық салдарына ең көп бейім.
The city has one hospital; the Hospital General, that serves the city and the nearby towns. Close to the hospital there is a clinic; the Policlinico EsSalud. Mercury, lead, and arsenic contamination owing to centuries of quicksilver mining in the city's surrounding expose approximately 19,000 of Huancavelica's residents to severe health threats. Exposure to these toxics has been linked to neuropsychological damage, kidney damage, fertility problems, and cancer, amongst others. Pregnant mothers, foetuses, and children are most at risk of health implications from mercury exposure.
Қызықты орындар
Қалада колониялық дәуірден қалған ескерткіштер бар, олардың көпшілігі – сегіз шіркеу. Олар қаланың әртүрлі жерлерінде орналасқан, ал ең маңыздысы – қаланың басты алаңындағы собор. Тағы бір маңызды орын – бұрынғы Санта-Барбара кеніші, ол қаладан шамамен үш километр қашықтықта, колониялық дәуірде сынап өндірумен танымал болған ежелгі жолдың бойында орналасқан. Хуанкавеликаның IPD стадионы – қаланың негізгі спорт стадионы. Теңіз деңгейінен 3676 метр биіктікте орналасқан бұл стадион әлемдегі ең биік спорт стадиондарының бірі және 2500 көрерменге арналған.
The city has monuments from the colonial era, most of them are churches in a number of eight, located in different parts of the city, of which the most important is the cathedral located at the main square. Another important site is the former Santa Barbara mine, located about three km. from the city on an ancient road that was famous during colonial times for the extraction of mercury. The main sporting stadium is the IPD Stadium of Huancavelica. At 3,676 meters above sea level, it is one of the highest sporting stadiums in the world and has a capacity of 2,500 spectators.