Кіріспе

Фирманың өзінің қаражатымен қаржы құралдарын саудалау практикасы

Жеке сауда (немесе "проп сауда" деп те аталады) – саудагер фирманың өзінің ақшасымен (депозиттердің ақшасын пайдаланбастан) акцияларды, облигацияларды, валюталарды, тауарларды, олардың туындыларын немесе басқа да қаржы құралдарын саудалап, фирмаға пайда табуға тырысқанда жүзеге асырылады. Жеке сауда ішкі сауда және алдын алу сияқты мүдделердің қақтығысына әкелуі мүмкін. Көптеген журналистер мен сарапшылар ірі банктер жеке және жеке емес сауда арақатынасын әдейі түсініксіз қалдырады деп санайды, себебі жеке сауда тәуекелдірек және пайданың тұрақсыздығына соқтырады.

Төрелік

Банктермен дәстүрлі түрде байланысты сауда-саттық стратегияларының бірі – арбитраж. Арбитраж ең қарапайым түсінігінде – нарықтық тәуекелсіз пайда табу үшін баға айырмашылығынан пайдаланып, белгілі бір бағалы қағаздар комбинацияларын сатып алу немесе сату болып табылады. Мұндай сауда әр түрлі нарықтық емес тәуекелдерге, мысалы, есептесу тәуекелі және басқа операциялық тәуекелдерге қабылады. Әлемнің көптеген нарықтарында белсенді жұмыс істейтін инвестициялық банктер арбитраж мүмкіндіктерін үнемі қадағалайды. Арбитраждың ең белгілі салаларының бірі – тәуекел арбитражы немесе бірігу арбитражы, ол 1980-ші жылдары дамыды. Бір компания басқа компанияны сатып алуды жоспарлағанда, көбінесе сатып алушы компанияның акцияларының бағасы төмендейді (өйткені сатып алушы басқа компанияны сатып алу үшін ақша төлеуге тиіс), ал сатып алынатын компанияның акцияларының бағасы көтеріледі (өйткені сатып алушы әдетте осы акцияларды қазіргі бағадан жоғары бағамен сатып алады). Инвестициялық банк сатып алудың жақын арада орын алуы мүмкін екеніне сенгенде, көбінесе сатып алушы компанияның акцияларын қысқа сату арқылы (бағасы төмендеуіне тікелей тікелей салым қосады) және сатып алынатын компанияның акцияларын сатып алады (бағасының өсуіне тікелей тікелей салым қосады).

Мүдделер қақтығысы

Жекеше сауда банк мүдделері мен оның клиенттерінің мүдделері арасындағы қақтығыстар тудырудың бірнеше жолын ұсынады. Инвестициялық банктер бірігулер мен сатып алулардағы маңызды ойыншылар болғандықтан, саудагерлердің ішкі ақпаратты пайдаланып, бірігу арбитражымен айналысуы мүмкін (бірақ бұл тыйым салынған). Инвестициялық банктер саудалық және инвестициялық банк бөлімдерін бөлетін «қытай қабырғасын» құруға міндетті; алайда, соңғы жылдары, әсіресе «Enron» скандалынан кейін, олар қатаң тексеруден өтуде. Мүдделер қақтығысының бір мысалы 2007 жылы Австралияның бағалы қағаздар және инвестициялар комиссиясының «Citigroup» компаниясына қатысты қозғаған ісінде кездеседі. Мүдделер қақтығысының тағы бір көзі – алдын ала сауда жасау, онда сатып алушы клиенттер сауда шығындарының күрт өсуіне тап болады. Алдын ала сауда жасау заңсыз, бірақ кейбір жағдайларда, жеке сауда бюросын басқаратын брокер тапсырыс кітабы деректерінен алынған қорытындыларға негізделген клиенттерінен басымдық алады.

Танымал саудагерлер

Танымал меншік саудагерлеріне Иван Боэски, Стивен А. Коэн, Джон Мериветер, Дэниел Оч және Боаз Вайнштейн кірді. Тарихи тұрғыдан сауда-саттықпен ең көп байланысты инвестициялық банктердің арасында Salomon Brothers және Drexel Burnham Lambert болды. Саудагер Ник Лисон рұқсатсыз меншік позициялары арқылы Barings Bank банкін құлатты. UBS трейдері Квеку Адоболи банк ақшасының 2,3 миллиард долларын жоғалтып, жасаған қылмысы үшін сотталды. Неміс жеке трейдері Армин С, BNP Paribas банкін 152 миллион евроға сотқа берді, себебі олар оған әрқайсысы 108 евродан құрылымдалған өнімдерді сатқан, ал олардың құны 54 000 евроны құрады.