Кіріспе

Америка Құрама Штаттары армиясының генералы

Уильям Дженкинс Уорт (1 наурыз 1794 – 7 мамыр 1849) – 1812 жылғы соғыс, Екінші Семиноль соғысы және Америка-Мексика соғысындағы американ офицері.

Мексика-Америка соғысы

Мексика-Америка соғысы басталғанда Уорт Техаста Закари Тейлордың қол астында қызмет етіп, Мексиканың Матаморос қаласының капитуляциясы туралы келіссөздер жүргізді. Одан кейін 1846 жылдың қыркүйегінде Монтеррей шайқасында 2-ші тұрақты дивизияны басқарды, осы қызметі үшін кейін генерал-майор шеніне ие болды. 1847 жылы Уорт ескі досы Уинфилд Скотттың армиясына ауыстырылып, 1-ші дивизияның қолбасшысы болып тағайындалды. Ол Веракрус қаласын қоршауға қатысып, Серро-Гордо, Контрерас және Чурубуско шайқастарында болды. Мексика қаласында Скотт Уортке "Молино-дель-Рей" бекінісін басып алуға бұйрық берді. Уорт пен Скотттың достығы шиеленіскен кезде, Скотт Уортқа шабуыл жоспарын өзгертуге рұқсат бермеді, нәтижесінде 1-ші дивизия ауыр шығынға ұшырады, бұл Уортты қатты мазалады. Кейін Уорт ұлын Уинфилд Скотт есімінен Уильям деп атады. Ол дивизиясын Мексикадағы Сан-Косме қақпасына қарсы жетектеді. АҚШ әскерлері Мехикоға кірген кезде Уорт жеке өзі Ұлттық сарайдың шатырына көтеріліп, мексикалық туды алып тастап, оның орнына АҚШ туын ілді. Шапультепек шайқасындағы көрсеткен қызметі үшін АҚШ Конгресі оған құрметті қылышпен марапаттады. 1847 жылы Уорт 1847 жылғы Ацтек клубының негізгі мүшесі болды және Нью-Йорк Цинциннати қоғамының құрметті мүшесі ретінде қабылданды.

Соғыстан кейінгі қызмет және өлім

1848 жылы Уортқа Кубадағы испан отаршылдық үкіметін құлатуды жақтаған, қант плантацияларының иелері мен аристократтардан құралған «Гавана клубы» деп аталатын кубалық масондар тобы жүгінді. «Гавана клубы» университет профессоры Амброзио Хосе Гонзалесті Уортты Кубаға жорық басқаруға көндіру үшін жіберді. Гонзалес Уорттың өзі де масон екенін білген соң, соғыс батырын масондық құпия қол алысумен қарсы алып, оған Кубадағы испандықтарға қарсы Мексика-Америка соғысының бес мың американдық ардагерінен тұратын шабуыл жасаушы күшті басқару үшін үш миллион доллар ұсынды. Уорт ұсынысты қабылдады, бірақ жоспарды аяқтамас бұрын Соғыс министрлігі оны Техасқа ауыстырды. Уорт 1849 жылы Сан-Антониода холерадан қайтыс болғанда Техас департаментінің басшысы болды.

Уорт алаңы

Уорттың сүйегі бастапқыда Грин Вуд зиратында төрт жыл бойы жерленбеген күйінде қалды. 1855 жылдың қаңтар айында генерал Уортқа лайықты ескерткіш жобалау үшін комиссия құрылды. Ескерткішті 1857 жылы Джеймс Г. Баттерсон жобалап, салған. 1857 жылдың 25 қарашасында Уорттың сүйегі Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы 25-ші көшедегі Бесінші авеню мен Бродвей арасындағы жол аралшасындағы Уорт алаңындағы 51 футтік гранит ескерткішке қайта жерленді. Уорт ескерткіші Нью-Йорктегі екінші ескі ескерткіш болып табылады. Ескерткіштің орталық безендіру жолақтарында Уорттың карьерасындағы маңызды шайқастар көрсетілген, ал оның алдына Уорттың атқа отырған қоладан жасалған бейнесі орнатылған. Ескерткішті айнала қоршаған құйма темір қоршаудың әр тірегі қанатты шлеммен безендірілген, бұл Уорттың ескерткіште киген қанатты шлемін еске салады. Америкалық суретші Томас Харт Бентон Нью-Йорктегі обелискіні 1920 жылдардың басында бейнелеген. 1940 жыл шамасында солтүстік жақтан қоршау алынып тасталды, себебі ескерткіштің астындағы сумен жабдықтау жүйесінің құбырларына қызмет ететін жер үстілік коммуналдық құрылыс қажет болды.

Мұра

Форт-Уорт және Лейк-Уорт қалалары (Техас штаты), Иллинойс штатындағы Уорт ауылы және Кентукки штатындағы Уортвилл, сондай-ақ Джорджия, Миссури және Айова штаттарындағы Уорт округтары оның құрметіне аталған. Флоридада Лейк-Уорт лагунасы, Лейк-Уорт-Бич қаласы және Палм-Бичтегі Уорт даңғылы да оның есімімен байланыстырылған. Бұған қоса, Нью-Йорк қаласының төменгі Манхэттен ауданындағы Уорт-стрит оның құрметіне аталған.