Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Моральдық немесе діни мәселелерге байланысты патологиялық кінә сезімі
Pathological guilt about moral or religious issues
Діни немесе моральдық мәселелерге байланысты патологиялық кінә сезімі
pathological guilt over religious or moral issues
Скрупулезділік – моральдық немесе діни мәселелерге байланысты патологиялық кінә сезімі/ұайым. Бұл жағдай дінге сенбейтін адамдарға да әсер етуі мүмкін, бірақ көбінесе діни сенімдермен байланысты болады. Бұл жеке адамға қатты қиындық туғызып, қалыпты өмірге кедеріл келтіреді және көбінесе әлеуметтік қарым-қатынаста елеулі бұзылуларға әкеледі. Әдетте, бұл обсессивтік-компульсивтік бұзылудың (ОКБ) моральдық немесе діни түрі ретінде қарастырылады. Бұл термин латын тіліндегі "scrupus" – "ұсақ тас" деген сөзден шыққан, ол ар-ожданға қадалатын, жарақаты бар сезімді білдіреді. Кейде оны "ұқыптылық" деп те атайды, бірақ бұл сөз нағыз ұқыптылық – жақсы қасиетке қатысты қолданылады.
Scrupulosity is the pathological guilt/anxiety about moral or religious issues. Although it can affect nonreligious people, it is usually related to religious beliefs. It is personally distressing, dysfunctional, and often accompanied by significant impairment in social functioning. It is typically conceptualized as a moral or religious form of obsessive–compulsive disorder (OCD). The term is derived from the Latin scrupus, a sharp stone, implying a stabbing pain on the conscience. It is sometimes called "scrupulousness", but that word properly applies to the positive trait of having scruples.
Презентация
Скрупулезділікте адамның ойлары моральдық немесе діни қорқыныштарға, мысалы, жаман адам болу қорқынышына немесе күнә үшін құдайлық жазадан қорқу сияқты сезімдерге шоғырланады. Бұл жағдай дінге сенбейтін адамдарға да әсер етуі мүмкін, бірақ көбінесе діни сенімдермен байланысты. Дінге қатысты барлық мәжбүрлі мінез-құлықтар скрупулезділік болып табылмайды: мысалы, қатаң айтқанда, діни талаптарды орындалғанына көз жеткізу үшін ғана қайталайтын адамдарда скрупулезділік байқалмайды. Скрупулезділікті қалыпты діни сенімдерден Гринберг пен Витсумның (1991) анықтаған төрт критерийі арқылы ажыратуға болады. Бұл критерийлерге нормативтік діни тәжірибелерге қарағанда күшті сезімдер, көбінесе зардап шеккен адам үшін мазасыздық, өзін өзі күтудің/әлеуметтік қарым-қатынастың нашарлауы және діни тұлғалардан келетін ерекше хабарлар кіреді. Сонымен қатар, дінилік ОКР-дың қалай көрініс табуына әсер етуі мүмкін, бірақ ОКР-дың ауырлығы мен дінилік арасында нақты себеп-салдар байланысы жоқ, ал екеуінің арасындағы байланыс өте шала.
In scrupulosity, a person's obsessions focus on moral or religious fears, such as the fear of being an evil person or the fear of divine retribution for sin. Although it can affect nonreligious people, it is usually related to religious beliefs. Not all obsessive–compulsive behaviors related to religion are instances of scrupulosity: strictly speaking, for example, scrupulosity is not present in people who repeat religious requirements merely to be sure that they were done properly. Scrupulosity can be distinguished from normal religious beliefs through the four criteria established by Greenberg and Witzum (1991). These criteria include more intense than normative religious experiences, often distressing for the individual affected, associated with poor self care/social functioning, and usually involves special messages from religious figures. In addition, while religiosity may affect how OCD is manifested, there is no proven causality between the severity of OCD and religiosity, and only small associations between the latter and scrupulosity.
Емдеу
Емдеу басқа да обсессивті-компульсивті бұзылыстарды емдеуге ұқсас. Дегенмен, ERP-ні басқа бұзылыстармен салыстырғанда іске асыру әлдеқайда қиын, себебі скрупулоздық көбінесе нақты жағдайлар мен заттар емес, рухани мәселелерді қамтиды. Мысалы, Құдай оны қабылдамаған және жазалап отыр деген сезімдермен мазаланған адамға ERP қолдануға болмайды. ERP-ні іске асыру мүмкін болмаған жағдайда, когнитивтік терапия қолданылуы мүмкін.
Treatment is similar to that for other forms of obsessive–compulsive disorder. However, ERP is considerably harder to implement than with other disorders, because scrupulosity often involves spiritual issues that are not specific situations and objects. For example, ERP is not appropriate for a man obsessed by feelings that God has rejected and is punishing him. Cognitive therapy may be appropriate when ERP is not feasible.
Эпидемиология
Скрупулоздықтың таралуы болжамды. Қолда бар деректер сенімді бағалауға мүмкіндік бермейді, ал қолда бар талдаулар көбінесе жасқа немесе жынысқа қатысты байланыстарды ескермейді және географиялық немесе этникалық байланыстарды сенімді түрде қарастырмаған.
The prevalence of scrupulosity is speculative. Available data do not permit reliable estimates, and available analyses mostly disregard associations with age or with gender, and have not reliably addressed associations with geography or ethnicity.
Тарих
[[Файл:Джон МурБпОфЭли. Қалың киім киген, ұзын толқынды шашы бар, отырған адамның суреті. Ол шамамен 50 жаста, шашы артқа шегінген, беті дөңгелек, көңілді және тыныш. Оның сол қолы креслоның қолынауын ұстап тұр, ал оң қолы көкірегіндегі киімінің жиегін ұстап тұр.|Джон Мур (шамамен 1691–1703 жылдары суреттелген) бұл ауруды алғаш рет сипаттап, оны "діни меланхолия" деп атады. Бұл терминнің қолданылуы 12 ғасырға дейін жетеді. Көптеген тарихи және діни тұлғалар күнәға күмәнданып, өздерінің қайғы-мұңдарын білдірген. Игнатий Лойола, иезуиттер орденінің негізін қалаушы, былай деп жазды: «Мен екі талдан жасалған крестке басқаннан кейін, мен күнә жасадым деген ой келді, бұл, әдетте, дұшпандың ұсынған абайсыздық немесе азғыруы болуы мүмкін». Редемптористер орденінің негізін қалаушы Альфонс Лигуори оны «негізсіз күнә жасау қорқынышы, ол 'бұрыс ойлардан' туындайды» деп сипаттады. Тереза Лизиедегісі өзінің жағдайынан 18 айдан кейін жазылғанын айтып, былай деп жазды: «Бұл азапты өткелден өтпеген адам оны толық түсіне алмайды, ал мен бір жарым жыл бойы басымнан өткенді айту мүмкін емес». Мартин Лютер де шектен тыс күмәнданудан зардап шекті; оның ойынша, Евхаристия кезінде «enim» («егер») сөзін жіберу жалқаулық, ажырасу немесе ата-анасын өлтіру сияқты қорқынышты еді. Лойола, Лютер және Джон Буньян сияқты тарихи діни тұлғалар қазіргі кездегі өзін-өзі жетілдіру кітаптарында қарапайымдықтың мысалы ретінде жиі келтіріледі, бірақ осы ретроспективті диагноздардың кейбіреулері тарихи шындықтан алыс болуы мүмкін: бұл тұлғалардың құтқарылуға деген құштарлығы қазіргі заманғы стандарттар бойынша артық болуы мүмкін, бірақ бұл оның патологиялық екенін білдірмейді. Скрупулоздықты бұзылыс ретінде алғаш рет 1691 жылы Джон Мур сипаттады, ол оны «діни меланхолия» деп атады және ол адамдарды «өздерінің істегендерінің жеткіліксіз және Құдайға ұсынуға лайық емес екеніне қорқытады, сондықтан Ол оны қабылдамайды» дейді. Лойола, Лигуори, француз мойындаушысы Р. П. Дюге және басқа да діни биліктер мен тұлғалар шешімдерді табуға және осымен күресуге тырысты; Лигуоридің ізбасарлары шығаратын ай сайынғы «Scrupulous Anonymous» бюллетені терапияға қосымша ретінде қолданылады.
[[File:JohnMooreBpOfEly. jpg|thumb|alt=Mezzotint portrait of a seated man in flowing vestments and long wavy hair. He is about 50 years old and with a receding hairline and a calm expression on his roundish face. His left hand holds the armrest of his chair, and his right holds a fold of one of his robes on his chest.|John Moore (shown c. 1691–1703) was the first to describe the disorder, calling it "religious melancholy". This use of the term dates to the 12th century. Several historical and religious figures suffered from doubts of sin, and expressed their pains. Ignatius of Loyola, founder of the Jesuits, wrote "After I have trodden upon a cross formed by two straws there comes to me from without a thought that I have sinned this is probably a scruple and temptation suggested by the enemy." Alphonsus Liguori, the Redemptorists' founder, wrote of it as "groundless fear of sinning that arises from 'erroneous ideas'". Thérèse of Lisieux stated that she recovered from her condition after 18 months, writing "One would have to pass through this martyrdom to understand it well, and for me to express what I experienced for a year and a half would be impossible." Martin Luther also suffered from obsessive doubts; in his mind, his omitting the word enim ("for") during the Eucharist was as horrible as laziness, divorce, or murdering one's parent. Although historical religious figures such as Loyola, Luther and John Bunyan are commonly cited as examples of scrupulosity in modern self help books, some of these retrospective diagnoses may be deeply ahistorical: these figures' obsession with salvation may have been excessive by modern standards, but that does not mean that it was pathological. Scrupulosity's first known public description as a disorder was in 1691, by John Moore, who called it "religious melancholy" and said it made people "fear, that what they do, is so defective and unfit to be presented unto God, that he will not accept it". Loyola, Liguori, the French confessor R. P. Duguet, and other religious authorities and figures attempted to develop solutions and coping mechanisms; the monthly newsletter Scrupulous Anonymous, published by the followers of Liguori, has been used as an adjunct to therapy.
Ресурстар
Халықаралық ОКР қоры (OCDF) – 1986 жылдан бері мінекей құбылысы бар науқастарға қолдау көрсетуге арналған коммерциялық емес ұйым (OCDF), зерттеулерге қаржы жинап, соңғы емдеу туралы ақпаратты жинақтап, таратады, оның ішінде скрупулоздық туралы мәліметтер де бар.
International OCD Foundation (OCDF) Non profit organization dedicated to giving support to individuals with obsessive compulsive disorder (OCDF), since 1986 raises funds for research; compiles and disseminates the latest treatment information, including scrupulosity
Скрупулоздықты басқару – Фр. Томас М. Санта, К. С. Р., (Рим-католик діни қызметкері) ұсынатын қызмет. Әке Санта 20 жылдан астам уақыт бойы скрупулоздықпен күресіп жүрген адамдарға көмек көрсетіп келеді.
Managing Scrupulosity A service from Fr. Thomas M Santa, C. Ss. R., (A Roman Catholic priest). Fr. Santa has ministered to people with scrupulosity for more than 20 years.