Кіріспе

Канадалық саясаттанушы Томас Гомер Диксон (1956 жылы туған) – жаһандық қауіпсіздікке төнетін қауіптерді зерттейтін канадалық саясаттанушы және автор. Ол Британдық Колумбияның Виктория қаласындағы Royal Roads университетінің Cascade институтының негізін қалаушы және атқарушы директоры. Ол жеті кітаптың авторы, соңғысы – "Үміт басшылығы: қауіпті әлемді жаңартуға бізде бар күш".

Ерте өмір және білім

Гомер Диксон Британдық Колумбия провинциясының Виктория қаласының шетіндегі ауылдық жерде туып өсті. Ол он тоғызынан жиырма жасқа дейін мұнай платформаларында және орман шаруашылығында жұмыс істеді. 1980 жылы Оттава қаласындағы Карлтон университетінен саясаттану бакалавры дәрежесін алды. Содан кейін ол ғылым, этика және қоғамдық саясат арасындағы байланыстарды талқылайтын форум – Канадалық студенттік Пугаш ұйымын құрды. 1989 жылы Массачусетс технология институтында саясаттану ғылымдарының докторы (PhD) дәрежесін алды, Хейвард Алкердің ғылыми жетекшілігімен халықаралық қатынастар және қақтығыстар теориясы саласында маманданған.

Академиялық мансап

Гомер Диксон өзінің академиялық қызметін 1990 жылы Торонто университетінде бастады, онда ол кедей елдердегі қоршаған орта стресі мен зорлық-зомбылық арасындағы байланысты зерттейтін бірнеше зерттеу жобаларын басқарды. 1993 жылы ол Университет колледжінің және Саяси ғылымдар кафедрасының профессорлық-оқытушылық құрамына қосылды, 2006 жылы толық профессор статусына жетті. Осы аралықта ол Университет колледжінің Бейбітшілік және қақтығыстарды зерттеу бағдарламасының директоры болды, содан кейін 2007 жылға дейін Трюдо бейбітшілік және қақтығыстарды зерттеу орталығының директоры қызметін атқарды. 2008 жылы Гомер Диксон Онтариодағы Ватерлоо университетіне көшіп, жаңа құрылған Халықаралық істер мектебі Балсиллидегі Халықаралық басқару инновациялық орталығының Глобальдық жүйелер кафедрасын иеленді. 2009-2014 жылдар аралығында Ватерлоо университетіндегі Күрделілік және инновация институтының алғашқы директоры болды. 2020 жылы ол Корольдік жолдар университетінің Каскад институтының атқарушы директоры болды.

Экологиялық стресс және қатал қақтығыс

1990 жылдардың басында Торонто университетінде Гомер Диксон зерттеушілер тобын жетектеп, қоршаған ортаның нашарлауы мен зорлықты қақтығыстар арасындағы байланысты зерттеуді бастады. Оның Гарвард журналы "International Security"-де жарияланған екі мақаласы егістік жерлер мен таза су сияқты табиғи ресурстардың тапшылығы кедей елдерде көтеріліс, этникалық қақтығыстар, терроризм және геноцидке әкелуі мүмкін болатын түпкі себептерді анықтады.

Әлеуметтік инновациялар мен "жасалмашылық алшақтығы"

1990 жылдардың ортасында Гомер Диксон климаттық өзгерістер сияқты маңызды қауіп-қатерлер мен сын-қабаттарға жауап ретінде табысты әлеуметтік инновациялардың негізгі факторларын зерттеді. Ол «табысшалықтың кемістігі» терминін енгізді, ал оның еңбегі «Табысшалықтың кемістігі» атты кітапқа ұласты. Кітап алты елде жарық көрді және 2001 жылы Канадада ағылшын тіліндегі ғылыми-танымдық әдебиет бойынша генерал-губернатор сыйлығын жеңіп алды.

Қоғамдық ыдырауы мен жаңаруы

2000 жылдары Гомер Диксон үлкен дағдарыстар мен қоғамның жаңаруы арасындағы байланысты зерттеді – бұл құбылысты ол катагенез деп атады. Рим империясын мысал ретінде пайдаланып, ол энергиялық ресурстардың түсуі, әлеуметтік күрделілік және әлеуметтік дағдарыс арасындағы қарым-қатынасқа ерекше назар бөлді. Осы жұмысының нәтижесінде 2007 жылғы Ұлттық бизнес кітабы сыйлығын жеңіп алған "The Upside of Down" (кітап) жарық көрді. Кітапта "синхронды сәтсіздік" тұжырымы енгізілді, ол 2015 жылы "Экология және қоғам" журналында жарияланған бірлескен мақалада одан әрі дамытылды.

Үміттің рөлі

2010 жылдан кейін Гомер Диксонның еңбектері көбірек ұсыныс беретін сипатқа ие болды, адамзаттың өзінің дағдарыстарын қалай шеше алатынына, және әсіресе үміт сезімінің маңызды рөліне назар аударды. Бұл идеялар "Үмітты басқару: Қауіпті әлемді жаңартуға бізде бар күш" кітабында біріктірілді.

Көзқарастар

2013 жылдың сәуірінде «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған мақаласында Гомер Диксон Альбертаның мұнай құмдары индустриясы «Канада демократиясын құлдыратып жатыр» және «мұнай құмдарының ықпалы федералды кабинеттің түбіне дейін жетеді» деді. Гомер Диксон сондай-ақ «Канада мұнайлы мемлекеттің экономикалық және саяси ерекшеліктерін көрсетуге бастады» және мұнай құмдары индустриясы «қоғамымызды бізге ұнамайтын бір нәрсеге айналдырып жатыр» деді. 2022 жылы Гомер Диксон АҚШ 2030 жылға дейін оңшыл диктатордың билігінде болуы мүмкін деген пікірін білдірді.