Кіріспе

Филиппин фольклорында қара сиқырды қолданушылар

Сиқыршылық Филиппиннің барлық жерінде испан отарлауына дейін де болған және филиппиннің жергілікті халықтық діндерімен байланысты. Оның іс-әрекеті қара сиқырды, әсіресе зұлымдықпен қолданылатын жанасу сиқырын қамтиды. Тагалог: , Waray: , , , Bisaya: aswang, mambabarang

Филиппин этностары арасындағы сиқыршылықтың да ерекше терминдері бар. Олардың кейбіреулері мыналар:

Илокано: танем, тамай
Тагалог: ,
Висаян: , , , , ,
Моро: пантак

Қара сиқыр

Филиппин сиқыршыларының жасырын түрде басқа адамдарға зиян келтіретін күштерге ие деп есептеледі. Осындай сиқырмен айналысатын емші-сиқыршылар мұны қылмыстық жазаның бір түрі деп ақтайды, себебі қара сиқыр кінәсіз адамдарға әсер етпейді деген кең таралған сенім бар. Олардың нысаналары көбінесе ұрылар, адалсыздық жасаған жұбайлар немесе жерді тартып алғандар сияқты «жамандық жасаушылар» болады. Сонымен қатар, туа біткен сиқыр күштеріне ие «нағыз» сиқыршылар да бар. Емшілерден айырмашылығы, олар өз іс-әрекеттерінің әділдігін ескермейді. Осындай сиқыршылар көбінесе адам кейпінде пайда бола алатын аждаха мен манангал сияқты зұлым күштермен шатастырылады. Кейбір жағдайларда, рәсімге қолданылатын ингредиенттердің өзі оның әсерін анықтайды. Мысалы, құрбанға «байланыс» жасалған қайнаған қазанға теңіз суы қосылса, құрбанның іші су тасып, толқындармен бірге ісіп, ауырады делінеді. Басқа зұлым күштер тікелей әрекет етеді. Оларға сиқырлы дұғалармен бірден адамды өлтіру, қарғыс айту немесе жаман көз салу, адамның жанын «ұрлау» немесе жәбірленушіге зиян келтіру үшін зұлым рухтарды немесе үй жануарларын жіберу қабілеті жатады. Осындай сиқыр туралы алғашқы жазбаларды 17 ғасырда Франсиско Комбес қалдырған. ), және сампал (теңіз жануарларының сиқыры). mannamay; Ivatan: , ; Kapampangan: mangkukusim (немесе mangkukusino); Pangasinan: , ; Tagalog: mangkukulam, manggagaway, may galing, hukluban (немесе hukloban); Visayan: dalagangan, dunganon, dalongdongan, busalian, mambabarang (немесе mamamarang, mamalarang, barangan), usikan (немесе ), paktolan, sigbinan, manughiwit, mamumuyag, mang aawog (немесе mang aawug, mang aaug), Hiligaynon: Басқа терминдер испандық brujo және bruja (еркек және әйел түріндегі «сиқыршы» сөздері; филиппиндік тілінде bruho және bruha).

Асванг

Асвангтар, вампирлер сияқты табиғаттан тыс күштерге ие жандар, кейде сиқыршының бір түрі саналады, себебі олар қарапайым адам ретінде дүниеге келуі мүмкін. Олардың күшті сиқырлық қабілеттері бар (әсіресе, түрлену), оларды адамдармен қоректену арқылы сақтап тұру қажет. Оларды формасына немесе шабуылдау тәсіліне қарай онго, каска, балбал, ваквак, манангангал, кикик және т.б. деп те атайды. Жалпы, асвангтың қалыпты ата-анадан тууы мүмкін емес деп есептеледі. Олар асванг ата-ана болуы керек немесе салап деп аталатын беру арқылы қарғысын алады. Жергілікті сенімдерге сәйкес, бұл асвангтың құрбанға қарауы, құрбанның тағамын секрециясымен ластауы немесе өлім төсегінде тікелей күштерін беруі арқылы болуы мүмкін. Мамбабарангтар – қара сиқырмен айналысатын қарапайым адамдар, олар құрбандарын азаптап, кейіннен денелерін жәндіктермен толтырып өлтіреді. Олар мангкукуламдардан өзгеше, соңғылары тек ауырсыну немесе сырқатты тудырады. Мамбабарангтар таңдаған құрбанынан бір шаш алып, оны орта ретінде пайдаланатын жәндіктерге (құрттарға) байлайды. Олар жәндікті шаққанда, құрбанға бірден күтілген әсер тиеді. Атауы баранг сөзінен шыққан. Аңыз бойынша, мамбабаранг ет жейтін қоңыздардың үйірлігін бөтелкеде немесе бамбук бөлігінде сақтап, оларды имбирь тамырымен күтіп бағады. Ал ол қара өнерін қолданғысы келсе, құрт-құбыршаққа дұға оқып, құрбанын таныстырады. Содан кейін зиянды жәндіктер босатылып, құрбанды іздеп, кез келген дене тесігі арқылы денеге кіреді: мұрын, ауыз, құлақ, анус немесе ашық жаралар/кесіктер сияқты терідегі жарықтар. Жәбірленуші жәндіктердің шапқыншылығының әсерін кіру орнына байланысты көріністер арқылы сезінеді; анус арқылы геморрой, құлақ арқылы құлақ ауруы және басқа да ұқсас жағдайлар. Бұл аурудың пайда болу себебі – дәстүрлі медициналық емге төзімділігі, ал оның нағыз мәні тек құрбан өлгенде және денеден ұшатын жәндіктер шыққанда ғана білінеді. Шындығында, ет жейтін қоңыздар өлтірген адамның денесіне жұмыртқа салса, жұмыртқалар өлімнен кейін шайқалуы мүмкін.

Усикан

Усикан, сондай-ақ Буяган деп те аталады, Висая аймағының сиқыршыларының бір түрі болып табылады және сөз арқылы зиян келтіре алады (буяг). Олар адамдар ғана емес, сонымен қатар өсімдіктерге, жануарларға және жансыз заттарға да әсер ете алады. Зиянды әдетте біреуді немесе бір нәрсені мақтап, тілсіздікпен немесе қасақана зұлымдықпен келтіреді. Осыған қарсы, адамдар бейтаныс адамдардан мақтауды қабылдаудан сақтанады және мақтағаннан немесе мақтау алғаннан кейін дереу "pwera buyag" (испан тілінен "fuera buyag") деп айтуы мүмкін. Әртүрлі сенімдерге сәйкес, усиканды қара тілі немесе туған кезде тісі бар болуымен тануға болады. Басқа "сиқыршылардың" түрінен айырмашылығы, усиканның күші туа біткен және таңдау арқылы иеленілмейді. Олар табиғатынан зұлым емес, және көп жағдайда олар өздерінің осындай күшке ие екенін білмейді деп есептеледі. Мананамбалдар барңгаға қарсы күресте маманданған. Филиппин шамандары – рухани медиумдар және жобалаушылар, олар арнайы заттар мен дұғалар арқылы сиқыршылардың қарғыстары мен күштеріне қарсы тұру және оларды болдырмаумен белгілі. Сиқырлы "шабуылдар" көбінесе сумбаликпен (қарсы сиқыр немесе уытқа қарсы дәрі) емделеді, бұл өзінің сиқырдың бір түрі және әдетте рухтармен байланысқа түсуді қажет етпейді. Олар қарғыстың әсерін жойып, оны жасаған адамға қайтарады. Ерекше жағдайларда сумбалик қарғысты жасаған адамды өлтіре алады. Сиқырға қарсы басқа емдеу амалдары сиқыршыға зиян келтірмейді, керісінше оларды аяуға итермелейді, соның нәтижесінде қарғыс алынады. Сиқырдың салдарынан туған деп есептелетін аурулар қарсы сиқыр, қарапайым уытқа қарсы дәрі және физикалық еммен емделеді. Куламды емдеудің қатаң түрлеріне Альбуляриос сиқырланған адамды Бунтот Пагимен (шағаланың құйрығы) соққыға ұшыратып, оның сиқыршының атын айтуға мәжбүр етіп, онымен бетпе-бет кездесуі жатады. Бұл сиқырланған адамға емес, сиқыршыға зиян келтіреді деген сеніммен жасалады.