Тынық мұхиты флотының К-429 суасты қайығының апаты
Soviet submarine K-429
К-429: Советтік "Скат" классының атомдық суасты қайығы. Тынық мұхиты флотында қызмет етті, 1972 жылы қолданысқа берілді. Жөндеуге кіргені туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тынық мұхиты флотының К 429 (көбінесе K 329 деп қате аталады) – 670 А «Скат» (Skat, «шағала» деген мағынаны білдіреді; сондай-ақ НАТО-ның Charlie I класы ретінде белгілі) жобасының ядролық сүңгімалы кемесі. Кеменің қазығы 1971 жылдың 26 қаңтарында Горькийдегі «Красное Сормово» зауытында салынды. 1972 жылдың 22 сәуірінде суға түсіріліп, 31 қазанда Кеңес Одағының Тынық мұхиты флотына қабылданып берілді.
Submarine of the Pacific Fleet
K 429 (often incorrectly referred to as K 329) was a Project 670 A Скат (Skat, meaning "ray"; also known by its NATO reporting name of Charlie I class) nuclear submarine of the Soviet Navy. Her keel was laid down on 26 January 1971 at Krasnoye Sormovo in Gorky. She was launched on 22 April 1972, and was commissioned on 31 October 1972 into the Soviet Pacific Fleet.
Суға бату оқиғалары
1983 жылдың басында K-429 қайтадан ұзақ патрульден кейін күрделі жөндеуге мұқтаж базаға оралды. Экипаж кемені кемежайға тапсырған соң, демалысқа кетіп қалды. Ядролық қарулары кемеде қалды.
In early 1983, K 429 returned to base needing overhaul after a long patrol. After turning their boat over to the shipyard, crew departed on leave. Her nuclear weapons remained aboard.
Теңізге шығуға бұйрық
Сол жылдың маусым айында капитан бірінші ранги Николай Суворовқа контр-адмирал Олег Ерофеев K-429 командасын қайта қабылдап, жаттығуға қатысуға бұйрық берді. Суворов бұйрыққа қарсылық білдірді: жаттығулар жыл соңына жоспарланған, қайық жөндеуде болды, экипаж демалыста еді, ал Суворов Санкт-Петербургке ауысуды күтіп отырған. Ерофеев Суворовтың Коммунистік партия мүшелігінен айырылатынын және мұндай сұрақтар қойса, әскери трибуналға берілетінін түсіндірді. Коммунистік партия мүшесі болмаған жағдайда Суворовқа соғыс кемесіне командирлік етуге рұқсат берілмес еді. Суворов экипажын қайта шақырып алып, K-429-ға оралды. Экипаждың көп бөлігімен байланыс орнатылмады, ал олардың орнын теңіз базасынан және сол кезде порда болған басқа бес қайықтың теңізшілерімен толтырды. 120 экипаждың шамамен үштен бірі бұрын K-429-да болған емес, ал ешқайсысы K-429 бойынша ешқандай оқытудан өткен жоқ. 1983 жылдың 23 маусымында K-429 кемесіне дереу торпедалық оқ ату полигонына баруға бұйрық берілді. Суворов бұл бұйрықтан бас тартып, стандартты процедураға сәйкес алдымен сынақ сүңгісін жасау қажет екенін мәлімдеді.
That June, Captain First Rank Nikolay Suvorov was ordered by Rear Admiral Oleg Yerofeyev to reassume command of K 429 and to take part in an exercise. Suvorov questioned the order: the exercises had been planned for later in the year, the boat was being repaired, the crew was on leave, and Suvorov expected a transfer to Saint Petersburg. Yerofeyev explained that Suvorov's Communist Party membership would be revoked and he would have to face a tribunal if he asked such questions. Without Communist Party membership, Suvorov would not be allowed to command a warship. Suvorov recalled his crew and returned to K 429. Much of the crew could not be contacted, and their places were filled by sailors from the naval base and from five other boats that were in port at the time. Nearly one third of the 120 crewmen had never been on K 429 before, and none of them received any training on K 429. On 23 June 1983, K 429 was ordered to proceed immediately to the torpedo firing range. Suvorov refused that order, replying that standard operating procedures required him to perform a test dive first.
Суға бату
23 маусымның кешкісін К-429 Петропавл-Камчатскийдің оңтүстігіндегі Саранная шығанағындағы сынақ аймағына келді, ал Суворов перископтық тереңдікке түсуге бұйрық берді. Алайда ол суға түсу сағатын орнатуға алдын ала бұйрық бермеген. Экипаж қайықтың теңізге арналған жүйелерін де, суға түсу кезінде қайықты басқару үшін өз орындарында да болған жоқ. Қайық суға түсуге дайын болмағандықтан, аспаптар клапандары дұрыс орналаспаған, ал негізгі балласт резервуарлары толғанғанымен, олардың индикаторлары бос деп көрсетілген. Суворов қосалқы балласт резервуарларын толтыруды бұйырды. Шамамен 60 тоннаға дейін теріс серпімділікпен қайық өте тез суға батып кетті. K-429 кемежайда болған кезде оның желдету жүйесі дәнекерлеуден шыққан түтінді шығару үшін мүмкіндігінше кеңірек ашылған болатын. Желдету клапандарын автоматты түрде жабатын түрлі құлыптар өшірілді. Бұл жағдай қайық суға түсіп кеткенге дейін түзетілмеді. Ашық желдету жүйесі салдарынан алдыңғы бөліктерде дереу катастрофиялық су басу орын алды. Суворов шұғыл балластты сығып шығаруды бұйырды, бірақ оператор шатасып, резервуарлардың түбіндегі су тоқтату клапандарын жауып, резервуарлардың жоғарғы жағындағы желдеткіштерді ашты. Қайықпен қамтамасыз етілген жоғары қысымды ауаның шамамен жартысы суды ығыстырмай, желдеткіш арқылы босқа жұмсалды. Желдету жүйесі тоқтатылғанға дейін алдыңғы бөліктерге шамамен 420 текше метр (420 тонна) су кірді, нәтижесінде 14 адам бірден қаза тапты. Түн ортасында қайық 39 метр тереңдікте су түбіне жетті. Суворов басуға себеп болған қателіктер жібергенмен, оның сынақ сүңгісін талап етуі қалған адамдарды құтқарып қалды: торпедалық ату шебі шамамен 200 метр тереңдікте орналасқан. Егер Суворов тікелей сол жерге барысымен, К-429 жоғалып кетуі мүмкін еді.
In the late evening on 23 June, K 429 arrived at her testing area in Sarannaya Bay, just south of Petropavlovsk Kamchatsky, and Suvorov gave the order to dive to periscope depth. However, he had not given the preliminary command to set the diving watch – the crew neither aligned the boat's systems for sea, nor were they at their stations to control the boat during the dive. Because the boat had not been prepared to dive, instrumentation valves were not aligned properly, and even though the main ballast tanks were filling, their indicators read empty. Confused, Suvorov ordered auxiliary ballast tanks filled. Over ballasted to about 60 tons negative buoyancy, the boat dived very quickly. While K 429 was in the shipyard, her ventilation system had been opened to the maximum extent possible, so as to exhaust fumes from welding. Various interlocks that would automatically shut ventilation valves were disabled. This lineup was not corrected before the boat dived. The open ventilation system caused immediate catastrophic flooding of the forward compartments. Suvorov ordered an emergency ballast blow, but the operator became confused and shut the flood valves on the bottoms of the tanks, while opening the vents on the tops of the tanks. About half of the boat's supply of high pressure air was wasted through the vents without displacing any water. The forward compartments took on about 420 cubic meters (420 tons) of water before the ventilation system could be secured, killing 14 men immediately. At about midnight, the boat hit bottom, about 39 meters down. Although Suvorov had made mistakes that contributed to the sinking, his insistence on a test dive had saved the remaining men: the torpedo firing range was around 200 meters deep. If Suvorov had proceeded there directly, K 429 may have been lost.
Құтқару
Кемедегі авариялық буйлар мен құтылу капсулалары теңізде жоғалып кетуіне жол бермеу үшін корпусқа дәнекерленген, сондықтан құтылу үшін экипаж Арктика суларында еркін көтерілуге мәжбүр болды. Суворов өзінің сынақ сүңгісі туралы хабарламасы алынғанын болжады, және ол суға көтерілу туралы хабарлама бермегенде кезекші офицер шамамен бір сағаттан кейін дабыл береді деп есептеді. Ол экипажға кемедегі сутек батареясы газ шығара бастағанына қарамастан, өз орындарында тұрып, құтқару күтуге бұйрық берді. Бірнеше сағаттан кейін, 25 маусым таңында Суворов еріктілерді шақырды. Оның екі экипаж мүшесі құтылу жабдықтарын киіп, торпедалық бөлімшеден құтылу люгінен шығып, сәтті түрде су бетіне көтерілді. Олар аймақта ешқандай кеме көрмеді, сондықтан жағаға жүзіп барды, онда оларды әскери полиция ұстады. Олардың баяндамасы адмирал Ерофеевке шамамен сағат 12-де жетті. Сол күні сағат 19:15-ке қарай қайық табылды, ал алғашқы теңізші сағат 22:36-да күтіп тұрған құтқару кемелеріне көтерілді. Құтқару операциясы кезінде тағы екі теңізші көтерілу кезінде жоғалып кетті. Соңғы теңізші сағат 23:00-де су бетіне шықты.
The boat's emergency buoys and escape capsules had been welded to the hull to prevent losing them at sea, so escape would require the crew to make a free ascent in Arctic waters. Suvorov assumed that his report that he would make a test dive had been received, and that the duty officer would give the alarm in about an hour when he failed to report re surfacing. He ordered his crew to remain at their stations and await rescue, even though the boat's battery had begun releasing hydrogen. Several hours later, during the morning of 25 June, Suvorov called for volunteers. Two of his original crew donned escape gear, locked out of the torpedo room escape trunk, and successfully ascended to the surface. They saw no ships in the area, so they swam to shore, where they were arrested by military police. Their report reached Admiral Yerofeyev at about noon. By 19:15 that evening, the boat had been located, and the first sailor ascended to the waiting rescue ships at 22:36. During the rescue, two more seamen were lost during their ascent. The last seaman reached the surface at 23:00.
Салдары
6 тамызда К-429 көтеріліп, шалқая суға сүйретілді және құтқару жұмыстары басталды. Реактор автоматты түрде тоқтаған, бірақ басқару таяқтары толық бойына енбей, ілініп қалған, содан кейін реактор апаттан бастап шамамен 0,5% қуатпен жұмыс істеп келді. Радиация немесе ластанудың таралуы анықталған жоқ. 8 тамызда К-429 кептірілген докқа көтерілді. Суворов он жылға бас бостандығынан айырылды. Бесінші бөлімнің бастығы Лиховозов сегіз жылға сотталды. Оларды сот өткен казармада тұтқындады, әйелдерімен қоштасуға рұхсат берілмеді. Суворов бір сұхбатта: "Мен толығымен кінәсіз емеспін. Бірақ болашақта мұндай оқиғалардың алдын алу үшін әділ талдау жасалуы керек еді. Мен судьяларға соңғы сөзімде: егер сіздер шындықты айтпасаңыздар, басқалар жаман тәжірибеден сабақ алмайды – одан да көп апаттар болады, одан да көп адамдар қаза болады" дедім. Адмирал Ерофеев Солтүстік флоттың Бас қолбасшысы болып тағайындалды. 1985 жылдың 13 қыркүйегінде К-429 кемесі тұрақтан батып кетті. Кейіннен ол қайтадан көтеріліп, пайдаланудан шығарылды.
On 6 August K 429 was raised and towed into shallow water, and salvage began. It transpired that the reactor had shut down automatically, but that its control rods had jammed before reaching their full stroke, and the reactor had been operating at about 0.5% power since the disaster. No radiation or contamination leakage was found. On 8 August, K 429 was raised into dry dock. Suvorov was sentenced to ten years in prison. Likhovozov, chief of the fifth compartment, was sentenced for eight years. They were arrested in the barracks where the court took place, without letting them say good bye to their wives. Suvorov told an interviewer, "I am not fully innocent. But a fair analysis should have been made to avoid such accidents in the future. I told the judges in my concluding statement: if you do not tell the truth, others do not learn from bad experiences – more accidents will happen, more people will die." Admiral Yerofeyev was promoted to Commander in Chief of the Northern Fleet. On 13 September 1985, K 429 sank at her moorings. She was again raised and decommissioned.