Тайваньның голланд колониясы (1624-1662, 1664-1668): тарих, сауда, Қытай және Жапониямен қарым-қатынас, жергілікті халықтардың қарсылығы, Квоксінғаның шабуылы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тайваньдағы колония (1624–1662, 1664–1668)
Colony in Taiwan (1624–1662, 1664–1668)
Тайвань аралы, сонымен қатар Формоза деп те белгілі, 1624 жылдан 1662 жылға дейін және 1664 жылдан 1668 жылға дейін Нидерланд Республикасының колониялық үкімшілігінде болды. Ашылу дәуірінде Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы көршілес Қытайдағы Мин империясымен және Жапониядағы Токугава шогунатымен сауда жасау үшін, сондай-ақ Шығыс Азиядағы португал және испан саудасы мен отарлаушылық әрекеттерін тоқтату үшін Формозада өзінің беделін орнатты. Голландиялықтарды барша жұрт құттықтаған жоқ, және аборигендер мен жақында келген хандардың көтерілістері Голландия әскерімен бірнеше рет басып тасталды. 17 ғасырдың басында Цинь әулетінің күшеюімен Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы Мин әулетімен байланысын үзіп, оның орнына Циньмен одақтасты, олардың сауда және теңіз жолдарына еркін қол жеткізу құқығын алды. Колониялық кезең 1662 жылы Коксинга әскерінің Форт Зеландияны қоршауынан кейін аяқталды, олар голландиялық колонияны жылдам түрде таратып, голландиялықтарды қуды және Минге адал, Циньге қарсы Туннинг патшалығын құрды.
The island of Taiwan, also commonly known as Formosa, was partly under colonial rule by the Dutch Republic from 1624 to 1662 and from 1664 to 1668. In the context of the Age of Discovery, the Dutch East India Company established its presence on Formosa to trade with the Ming Empire in neighbouring China and Tokugawa shogunate in Japan, and also to interdict Portuguese and Spanish trade and colonial activities in East Asia. The Dutch were not universally welcomed, and uprisings by both aborigines and recent Han arrivals were quelled by the Dutch military on more than one occasion. With the rise of the Qing dynasty in the early 17th century, the Dutch East India Company cut ties with the Ming dynasty and allied with the Qing instead, in exchange for the right to unfettered access to their trade and shipping routes. The colonial period was brought to an end after the 1662 siege of Fort Zeelandia by Koxinga's army who promptly dismantled the Dutch colony, expelled the Dutch and established the Ming loyalist, anti Qing Kingdom of Tungning.
Өмірбаян
XVII ғасырдың басында теңіздерге кеш келген Нидерланд Республикасы мен Англия, Испания және Португалия күштерімен қақтығысқа түсті. Сауда қақтығысынан өзге, голландтар (және ағылшындар) 16 ғасырда Рим-католик шіркеуінен жарылып, Иберия елдерінен ерекшеленді. Голландтар 1560 жылдардан 1640 жылдарға дейін Испаниямен тәуелсіздігін және Еуропадағы аумақтарының сақтығын мойындату үшін күресті. Голландтар 1601 жылы Қытаймен сауда жасауға тырысты, бірақ 1535 жылдан бері Макаода португалдармен сауда жасап келген қытай билігі оларды қабылдамады. 1604 жылы Батавиядан (Азиядағы голландтардың негізгі базасы) шыққан адмирал Уайбранд ван Варвик Макаоға шабуыл жасауға бел буды, бірақ тайфун күшіне тап болып, оның әскерін Формозадан (Тайвань) батысқа қарай 48 шақырым қашықтықтағы Пескадорес (Пенгху) аралдарына итерді. Ол жерде адмирал материктегі қытайлармен сауда шарты жасауға тырысты, бірақ оны қабылдау үшін тым жоғары ақы талап етілді. Қытайдың күшті флотымен қоршалған ол мақсатына жетпей қайтты. Голланд Шығыс Индия компаниясы Қытайды Фуцзяньде порт ашуға мәжбүрлеу үшін әскери күш қолдануға тырысты және голланд-португал соғысында күрескен португалдарды Макаодан қууды талап етті. 1618 жылдан кейін голландтар қытай кемелеріне шабуыл жасап, Қытайды талаптарын орындауға мәжбүрлеу үшін кемелерді тұтқынға алды. 1622 жылы Макаоға (Португалияның 1557 жылдан бергі сауда бекеті) тағы бір сәтсіз шабуылдан кейін және Fat Tong O (қазіргі Гонконг) жерінде сауда бекетін құруға әрекет етпей, флот Пескадореске бағытталды, осы жолы қасақана, және Макунгте база құруға кірісті. Олар жергілікті қытай халқынан мәжбүрлі еңбекпен қамал салды. Қатал қадағалау мен азық-түлік жетіспеуі салдарынан 1500 қытай құлының 1300-і құрылыс кезінде қайтыс болды. Голландтар Қытайдан Фуцзяньде порттарды голланд саудасына ашуды талап етті. Қытай бұл талапты қабылдамай, Пескадорес Қытай жері екенін ескертті. Фуцзянь (Фукьин) провинциясының губернаторы Шан Чжоузуо голландтарды Формозаға қайтуға бұйырды, онда қытайлар оларға сауда жасауға рұқсат беретін еді. Бұл 1622 және 1624 жылдар аралығында голландтар мен Қытай арасындағы соғысқа әкелді, ол қытайлықтардың голландтарды Пескадорестен Формозаға көшіруімен аяқталды. Голландтар Қытайға егер Пескадоресте сауда жасауға рұқсат берілмесе, қытайлық порттарға және кемелерге шабуыл жасайтынын уәделеді, сондай-ақ Қытай Маниламен сауда жасамай, тек Батавия және Сиам мен Камбоджадағы голландтармен сауда жасауы керек екенін мәлімдеді. Алайда голландтар Оңтүстік-Шығыс Азиядағы кішкентай мемлекеттерден айырмашылығы, Қытайды қорқытуға болмайтынын түсінді. Шан 19 қыркүйекте Формозаға қайтуға бұйырғаннан кейін, 1622 жылдың қазан және қараша айларында голландтар Амойға шабуыл жасады. Голландтар "қытайларды күшпен немесе қорқынышпен сауда жасауға итермелеуді" көздеді, Фуцзянь мен Пескадорестен қытай кемелеріне шабуыл жасау арқылы. 1622 жылдың наурыз айында полковник Ли Кунг Хва Амойда голландтарға қарсы қорғаныс үшін ұзын артиллериялық батареялар салған. 1623 жылы Қытайды порт ашуға мәжбүрлеуге тырысқанда, голландтар Лю Аоға бес кеме жіберді, бірақ миссия сәтсіз аяқталды, бірнеше голланд теңізшілері тұтқынға алынды және бір кемесі жоғалып кетті. Голландтардың тұтқынға алынған қытайларды мәжбүрлі еңбекке пайдалануына және Пескадорестегі гарнизонын тағы бес кемемен күшейтуіне жауап ретінде Қытайдың Фуцзянь губернаторы Нан Цюйиге 1623 жылдың шілдесінде голланд күштеріне шабуыл жасауға дайындық жүргізуге рұқсат берілді. 1623 жылдың қазанында Амойда голландтарға қарсы шабуыл сәтсіз аяқталды, қытайлар голланд командирі Кристиан Францты тұтқынға алды және төрт голланд кемесінің біреуін өртеп жіберді. Ю Цзигао 1624 жылдың ақпанында Пескадоресте голландтарды қуу мақсатымен әскери кемелер мен әскерлерімен голландтарға қарсы шабуыл жасады. Қытай шабуылы 30 шілдеде 1624 жылы голланд қамалына жетті, 5000 (немесе 10000) қытай әскері және Ю мен генерал Ван Мэнсюн басқаруымен 40-50 әскери кеме қамалға шабуыл жасады, ал голландтар 3 тамызда бейбітшілікке келісуге мәжбүр болды және қытай талаптарын қабылдап, Пескадорестен Формозаға көшті. Голландтар Қытайды олармен сауда жасауға мәжбүрлеуге тырысқан әскери күшіндегі сәтсіздіктерін мойындады. Қытайлықтар "қызыл шашты шалақтар" деп атаған голландтардың жеңісін тойлаған кезде Нан Цюйи тұтқынға алынған он екі голланд әскерін Пекиндегі императордың алдынан өткізді. Голландтар қытайларды қорқыта алмағанына және Пескадорестегі олардың қамалына жасалған шабуылға таң қалды, өйткені Оңтүстік-Шығыс Азиядағы тәжірибелеріне сүйене отырып, оларды әлсіз деп есептеген.
As late comers in sailing the seas of the world, the Dutch Republic and England came, at the beginning of the 17th century, inevitably in conflict with the forces of Spain and Portugal. In addition to the commercial conflict, the Dutch (and English) had also broken with the Roman Catholic Church in the 16th century, unlike the staunchly Catholic Iberian powers. The Dutch also fought Spain from the 1560s through the 1640s for formal recognition of their independence and the integrity of their territory in Europe. The Dutch first attempted to trade with China in 1601 but were rebuffed by the Chinese authorities, who were already engaged in trade with the Portuguese at Macau from 1535. In a 1604 expedition from Batavia (the central base of the Dutch in Asia), Admiral Wybrand van Warwijk set out to attack Macau, but his force was waylaid by a typhoon, driving them to the Pescadores (Penghu), a group of islands 30 mile (48 km) west of Formosa (Taiwan). Once there, the admiral attempted to negotiate trade terms with the Chinese on the mainland, but was asked to pay an exorbitant fee for the privilege of an interview. Surrounded by a vastly superior Chinese fleet, he left without achieving any of his aims. The Dutch East India Company tried to use military force to make China open up a port in Fujian to trade and demanded that China expel the Portuguese, whom the Dutch were fighting in the Dutch–Portuguese War, from Macau. The Dutch raided Chinese shipping after 1618 and took junks hostage in an unsuccessful attempt to get China to meet their demands. In 1622, after another unsuccessful Dutch attack on Macau (trade post of Portugal from 1557) and the failure to set up a trading post in Fat Tong O (present day Hong Kong), the fleet sailed to the Pescadores, this time intentionally, and proceeded to set up a base there at Makung. They built a fort with forced labour recruited from the local Chinese population. Their oversight was reportedly so severe and rations so short that 1,300 of the 1,500 Chinese enslaved died in the process of construction. The Dutch demanded that China open up ports in Fujian to Dutch trade. China refused, warning the Dutch that the Pescadores were Chinese territory. The Chinese governor of Fujian (Fukien), Shang Zhouzuo (Shang Chou tso), demanded that the Dutch withdraw from the Pescadores to Formosa, where the Chinese would permit them to engage in trade. This led to a war between the Dutch and China between 1622 and 1624 which ended with the Chinese being successful in making the Dutch abandon the Pescadores and withdraw to Formosa. The Dutch threatened that China would face Dutch raids on Chinese ports and shipping unless the Chinese allowed trading on the Pescadores and that China not trade with Manila but only with the Dutch in Batavia and Siam and Cambodia. However, the Dutch found out that, unlike tiny Southeast Asian kingdoms, China could not be bullied or intimidated by them. After Shang ordered them to withdraw to Formosa on 19 September 1622, the Dutch raided Amoy in October and November. The Dutch intended to "induce the Chinese to trade by force or from fear." by raiding Fujian and Chinese shipping from the Pescadores. Long artillery batteries were erected at Amoy in March 1622 by Colonel Li kung hwa as a defence against the Dutch. On the Dutch attempt in 1623 to force China to open up a port, five Dutch ships were sent to Liu ao and the mission ended in failure for the Dutch, with a number of Dutch sailors taken prisoner and one of their ships lost. In response to the Dutch using captured Chinese for forced labor and strengthening their garrison in the Pescadores with five more ships in addition to the six already there, the new governor of Fujian, Nan Juyi, was permitted by China to begin preparations to attack the Dutch forces in July 1623. A Dutch raid was defeated by the Chinese at Amoy in October 1623, with the Chinese taking the Dutch commander Christian Francs prisoner and burning one of the four Dutch ships. Yu Zigao began an offensive in February 1624 with warships and troops against the Dutch in the Pescadores with the intent of expelling them. The Chinese offensive reached the Dutch fort on 30 July 1624, with 5,000 Chinese troops (or 10,000) and 40 50 warships under Yu and General Wang Mengxiong surrounding the fort commanded by Marten Sonck, and the Dutch were forced to sue for peace on 3 August and folded before the Chinese demands, withdrawing from the Pescadores to Formosa. The Dutch admitted that their attempt at military force to coerce China into trading with them had failed with their defeat in the Pescadores. At the Chinese victory celebrations over the "red haired barbarians," as the Dutch were called by the Chinese, Nan Juyi paraded twelve Dutch soldiers who were captured before the Emperor in Beijing. The Dutch were astonished that their violence did not intimidate the Chinese and at the subsequent Chinese attack on their fort in the Pescadores, since they thought them as timid and a "faint hearted troupe," based on their experience with them in Southeast Asia.
Колонизация
Салвадор Диас айтуынша, бастапқыда голланд сарбаздарының саны 320-ға жетеді және олар "бойлары аласа, бақытсыз және өте лас" болған. Голландтар Тайваньға келгенде, оңтүстік-батыста шамамен 1500 адамнан тұратын, көшпенді қытай халқының көптеп кездесетінін анықтады. Тайваньда қоныс табуды шешкеннен кейін, сол кездегі қалыпты практика бойынша, голландтар қорғаныс бекінісін салған, ол операциялардың базасы ретінде қызмет етті. Бұл бекініс Таоюань құмды түбегінде (қазіргі Тайвань құрлығының бөлігі, қазіргі Аньпин ауданы) салынды. Төрт жылдан кейін бұл уақытша бекініс неғұрлым мықты Зеландия бекінісімен ауыстырылды. 1624 жылы голландтың "Алтын арыстан" (Gouden Leeuw) кемесі Ламейдің маржан рифтеріне шағылысып, экипажы жергілікті тұрғындар тарапынан қаза тапты. 1631 жылы тағы бір кеме рифтерде сүңгіп, аман қалғандары Люкю аралының тұрғындары тарапынан өлтірілді. 1633 жылы 250 голланд сарбазы, 40 қытай қарақшысы және 250 тайваньдық жергілікті тұрғындардан тұратын экспедиция Люкю аралына жіберілді, бірақ олар көп табысқа жете алмады. Голландтар отын, бұғы және балықпен қамтамасыз еткен кішкентай Синкан ауылымен одақтасты. 1625 жылы олар Синкандерден жер сатып алып, голланд және қытай саудагерлері үшін Сакам қаласын салған. Бастапқыда басқа ауылдар голландтармен бейбіт қарым-қатынас сақтады, бірақ 1625 жылдан 1629 жылға дейінгі оқиғалар бұл бейбітшілікті бұзды. 1625 жылы голландтар Ванканда 170 қытай қарақшысына шабуыл жасады, бірақ оларды кері шегіндірді, бұл олардың беделіне нұқсан келтірді. Голландтардың жеңілісіне сенбеген Матау жауынгерлері голландтардың өздерін қорғай алмайтынына сене отырып, Синканға шабуыл жасады. Голландтар кемелерімен оралып, кейін қарақшыларды қуды, беделін қалпына келтірді. Матау Синканнан ұрланған мүлікті қайтарып, өтемақы төлеуге мәжбүр болды. Содан кейін Синкан халқы Матау мен Баклуанға шабуыл жасап, голландтардан қорғаныс сұрады. Голландтардың өздерін жеткілікті қорғай алмайтынын сезінген Синкан халқы қорғаныс үшін Жапонияға барды. 1629 жылы Питер Нюитс 60 мушкетермен Синканға келді. Келесі күні таңертең кетіп қалған мушкетерлер өзеннен өтіп бара жатқанда Матау және Суланг жауынгерлерінің шабуылынан қаза тапты. Нюитс бұрынғы күні кеткендіктен, шабуылдан қашып үлкерді. 1629 жылдың 23 қарашасында экспедиция шығып, Бацлуанның көп бөлігін өртеп, оның көптеген халқын өлтірді, голландтар бұл адамдар алдыңғы қырғынды қолдаған деп сенді. Бацлуан, Матау және Суланг халқы келесі жылдары компания қызметкерлерін мазалап, қиындық тудырды. Бұл 1633 жылдың соңында Матау мен Суланг бір-бірімен соғысқа шыққанда өзгерді. Матау жеңіске жетті, бірақ голландтар бұл бөліністі пайдалана алды. 1634 жылы Батавиядан күштер жіберілді. 1635 жылы Батавиядан Тайваньға 475 сарбаз келді. Осы кезде тіпті Синкан да голландтармен жаман қарым-қатынаста болды. Сарбаздар ауылға жіберіліп, көтеріліс ұйымдастырғандар тұтқындалды. 1635 жылдың қысында голландтар 1623 жылдан бері оларды мазалап келген Матауды жеңді. Сакам қаласынан солтүстікке орналасқан Бацлуан да жеңілді. 1636 жылы Люкю аралына қарсы үлкен экспедиция жіберілді. Голландтар мен олардың одақтастары шамамен 300 тұрғынды үңгірлерге қуды, кіреберістерін жауып, сегіз күн бойы улағыш газдармен өлтірді. Аралдағы жергілікті халықтың 1100 адамы көшірілді. Олар Батавияға жіберілген ер адамдармен бірге құлдыққа алынды, ал әйелдер мен балалар голланд офицерлерінің қызметшілері мен әйелдері болды. Голландтар одақтас жергілікті тұрғындармен тығыз байланыста жұмыс істеп, шеткі аралдарды халықтан босатуды жоспарлады. Такарианг, Суланг және Теворанг ауылдары да бейбіттендірілді. 1642 жылы голландтар Люкю аралының халқын қайтадан қырғынға ұшыратты. Кейбір голланд миссионерлері аборигендерді өздеріне айналдыруға тырысқан кезде өлтірілді: "Есімі жиі айтылатын катехист Дэниел Хендрикс оңтүстікке жасалған экспедицияға қатысты, өйткені Формоза тіліндегі терең білімі мен жергілікті тұрғындармен тығыз байланысы оның қызметтерін өте құнды етті. Пангсуй аралына жеткенде, ол өзіне тым сенімді болғандықтан, басқалардан тым алыс кетіп, кенеттен көптеген қаруланған жергілікті тұрғындармен қоршалған еді. Оны өлтіргеннен кейін, олар оның басын, қолын, аяғын және басқа мүшелерін, тіпті ішін алып кетіп, мүсілденген денесін қалдырды".
According to Salvador Diaz, initially there were only 320 Dutch soldiers and they were "short, miserable, and very dirty." When the Dutch arrived in Taiwan, they found the southwest already frequented by a mostly transient Chinese population numbering close to 1,500. On deciding to set up in Taiwan and in common with standard practice at the time, the Dutch built a defensive fort to act as a base of operations. This was built on the sandy peninsula of Taoyuan (now part of mainland Taiwan, in current day Anping District). This temporary fort was replaced four years later by the more substantial Fort Zeelandia. In 1624, the Dutch ship Golden Lion (Dutch: Gouden Leeuw) crashed into the coral reefs of Lamey and its crew was killed by the natives. In 1631, another ship wrecked on the reefs and its survivors were also killed by the inhabitants of Liuqiu Island. In 1633, an expedition consisting of 250 Dutch soldiers, 40 Chinese pirates, and 250 Taiwanese natives were sent against Liuqiu Island but met with little success. The Dutch allied with Sinkan, a small village that provided them with firewood, venison and fish. In 1625, they bought a piece of land from the Sinkanders and built the town of Sakam for Dutch and Chinese merchants. Initially the other villages maintained peace with the Dutch but a series of events from 1625 to 1629 eroded this peace. In 1625, the Dutch attacked 170 Chinese pirates in Wankan but were driven off, damaging their reputation. Encouraged by the Dutch failure, Mattau warriors raided Sinkan, believing that the Dutch could not defend them. The Dutch returned with their ships and drove off the pirates later, restoring their reputation. Mattau was then forced to return the property stolen from Sinkan and make reparation. The people of Sinkan then attacked Mattau and Baccluan before seeking the Dutch for protection. Feeling that the Dutch could not sufficiently protect them, the people of Sinkan went to Japan for protection. In 1629, Pieter Nuyts visited Sinkan with 60 musketeers. After leaving the next morning, the musketeers were killed in an ambush by Mattau and Soulang warriors while crossing a stream. Nuyts avoided the ambush since he left the evening prior. On 23 November 1629, an expedition set out and burned most of Baccluan, killing many of its people, who the Dutch believed harbored proponents of the previous massacre. Baccluan, Mattau, and Soulang people continued to harass company employees in the following years. This changed in late 1633 when Mattau and Soulang went to war with each other. Mattau won the fight but the Dutch were able to exploit the division. In 1634, Batavia sent reinforcements. In 1635, 475 soldiers from Batavia arrived in Taiwan. By this point even Sinkan was on bad terms with the Dutch. Soldiers were sent into the village and arrested those who plotted rebellion. In the winter of 1635 the Dutch defeated Mattau, who had been troubling them since 1623. Baccluan, north of the town of Sakam, was also defeated. In 1636, a large expedition was sent against Liuqiu Island. The Dutch and their allies chased about 300 inhabitants into caves, sealed the entrances, and killed them with poisonous fumes over eight days. The native population of 1100 was removed from the island. They were enslaved with the men sent to Batavia while the women and children became servants and wives for the Dutch officers. The Dutch planned to depopulate the outlying islands while working closely with allied natives. The villages of Taccariang, Soulang, and Tevorang were also pacified. In 1642, the Dutch massacred the people of Liuqiu island again. Some Dutch missionaries were killed by aboriginals whom they had tried to convert: "The catechist, Daniel Hendrickx, whose name has been often mentioned, accompanied this expedition to the south, as his great knowledge of the Formosa language and his familiar intercourse with the natives, rendered his services very valuable. On reaching the island of Pangsuy, he ventured—perhaps with overweening confidence in himself— too far away from the others, and was suddenly surrounded by a great number of armed natives, who, after killing him, carried away in triumph his head, arms, legs, and other members, even his entrails, leaving the mutilated trunk behind."
Жапон саудасы
Жапондықтар 1624 жылы голландтар келгенге дейін Тайваньда қытай өнімдерімен сауда жасап келген. 1593 жылы Тоётоми Хидэёси Тайванды өзінің империясына қосуды жоспарлап, оған салық төлеуді талап ететін хатпен елші жіберді. Бірақ хатты қабылдауға билігі бар ешкім болмағандықтан, ол жеткізілмеді. 1609 жылы Токугава сёгунаты Харунобу Ариманы аралды зерттеу миссиясына жіберді. 1616 жылы Нагасаки шенеунігі Мураяма Тоан Тайванды басып алу үшін 13 кеме жіберді. Флоты тайфуннан шашырап кетті, ал Тайваньға жеткен жалғыз кеме бас аулаушылардың шабуылына ұшырады. Содан кейін экспедиция кері қайтып, Қытай жағалауына шабуыл жасады. 1625 жылы Батавия Тайван губернаторына жапондықтардың саудасын тоқтатуды бұйырды. Қытай жібек саудагерлері компанияға сатудан бас тартты, себебі жапондықтар одан көп төледі. Голландтар сондай-ақ Мин әулетімен Жапонияның саудасын шектеді. Жауап ретінде жапондықтар Синкан ауылының 16 тұрғынын алып, Жапонияға оралды. Суэцугу Хейдзо Масанао Синкандерлерді Нагасакиде орналастырды. Батавия Питер Нюитс деген адамды Жапонияға жіберді, ол Синкандерлер туралы ақпарат жинады. Сёгун голландтармен кездесуден бас тартып, Синкандерлерге сыйлықтар берді. Нюитс Синкандерлерден бұрын Тайваньға келді және Синкандерлер түрмеге қамалып, сыйлықтары тәркіленгенше, олардың жағаға шығуына рұқсат бермеді. Жапондықтар Нюитсті кепілге алып, оны 200 пиколь жібекпен және Синкандерлердің бостандығымен, сондай-ақ олардың сыйлықтарының қайтарылуымен алмастырғаннан кейін ғана босатты. Голландтар Синкандерлерді усақ-айдар қытайлардың қоздырғанын айыптады. Голландтар Жапониямен қарым-қатынасты жақсарту үшін кеме жіберді, бірақ ол келгеннен кейін тұтқындалып, экипажы да тұтқынға алынды. Жапон саудасының жоғалтылуы Тайвань колониясын аз пайдалы етті, ал Батавия билігі Формоза кеңесі оларды португалдықтар мен испандықтардың иелігіне беруді қаламаса, оны тастап кетуді қарастырды. 1630 жылдың маусымында Суэцугу қайтыс болды, ал оның ұлы Масафуса компания шенеуніктеріне сёгунмен байланыс орнатуға рұқсат берді. Нюитс тұтқын ретінде Жапонияға жіберілді және 1636 жылға дейін сол жерде болып, содан кейін Голландияға оралды. 1635 жылдан кейін сёгун жапондықтардың шетелге шығуын тыйым салып, компанияға жапондық қауіпті жойды. VOC Оңтүстік-Шығыс Азиядағы бұрынғы жапондық нарықтарына кеңейді. 1639 жылы сёгун компанияның күміс саудасындағы басты бәсекелесі португалдықтармен барлық байланысты үзіп тастады.
The Japanese had been trading for Chinese products in Taiwan since before the Dutch arrived in 1624. In 1593, Toyotomi Hideyoshi planned to incorporate Taiwan into his empire and sent an envoy with a letter demanding tribute. The letter was never delivered since there was no authority to receive it. In 1609, the Tokugawa shogunate sent Harunobu Arima on an exploratory mission of the island. In 1616, Nagasaki official Murayama Tōan sent 13 vessels to conquer Taiwan. The fleet was dispersed by a typhoon and the one junk that reached Taiwan was ambushed by headhunters, after which the expedition left and raided the Chinese coast instead. In 1625, Batavia ordered the governor of Taiwan to prevent the Japanese from trading. The Chinese silk merchants refused to sell to the company because the Japanese paid more. The Dutch also restricted Japanese trade with the Ming dynasty. In response, the Japanese took on board 16 inhabitants from the aboriginal village of Sinkan and returned to Japan. Suetsugu Heizō Masanao housed the Sinkanders in Nagasaki. Batavia sent a man named Peter Nuyts to Japan where he learned about the Sinkanders. The shogun declined to meet the Dutch and gave the Sinkanders gifts. Nuyts arrived in Taiwan before the Sinkanders and refused to allow them to land before the Sinkanders were jailed and their gifts confiscated. The Japanese took Nuyts hostage and only released him in return for their safe passage back to Japan with 200 picols of silk as well as the Sinkanders' freedom and the return of their gifts. The Dutch blamed the Chinese for instigating the Sinkanders. The Dutch dispatched a ship to repair relations with Japan but it was seized and its crew imprisoned upon arrival. The loss of the Japanese trade made the Taiwanese colony far less profitable and the authorities in Batavia considered abandoning it before the Council of Formosa urged them to keep it unless they wanted the Portuguese and Spanish to take over. In June 1630, Suetsugu died and his son, Masafusa, allowed the company officials to reestablish communication with the shogun. Nuyts was sent to Japan as a prisoner and remained there until 1636 when he returned to the Netherlands. After 1635, the shogun forbade Japanese from going abroad and eliminated the Japanese threat to the company. The VOC expanded into previous Japanese markets in Southeast Asia. In 1639, the shogun ended all contact with the Portuguese, the company's major silver trade competitor.
Пираттық іс-әрекет (1620-1630 жылдар)
Еуропалықтар қытайлық қарақшылармен жұмыс істеді, сонымен қатар олармен күресті де. Ли Дань Пэнхудағы Мин әскері мен голланд әскері арасында делдал болды. 1625 жылы VOC шенеуніктері оның қытай шенеуніктеріне тапсыруға сеніп берген сыйлықтарын сақтап қалғанын білді. Оның адамдары Тайваньға саудаға бара жатқан кемелерді тонауға тырысты. Сальвадор Диас атты адам қарақшылардың хабаршысы болып, Тайуаннан кететін кемелерді қайда қолға түсіруге болатыны туралы құпия ақпарат берді. Диас қорғау ақысын жинады. Қытай саудагері Сюй Синсу голланд шенеуніктеріне Диасқа 2000 таэль төлеуге мәжбүр болғаны туралы шағымданды. Ли Даньдың ұлы Ли Гуочжу да "су салығы" деп аталатын ақша жинады. Қытай балықшылары өз уловының 10 пайызын қарақшылардан қауіпсіздікке кепілдік беретін құжат үшін төледі. Бұл VOC-ның қорғау бизнесіне кіруіне себеп болды. Олар үш кемені балық аулау флотын күзетуге жіберді, пираттармен бірдей ақы алып, уловтың 10 пайызын талап етті. Бұл компанияның колонияға салған алғашқы салықтарының бірі еді. 1626 жылдың шілдесінде Формоза кеңесі Тайваньда тұратын немесе сауда жасайтын барлық қытайлықтардан "қарақшыларды саудагерлер мен жұмысшылардан ажырату" үшін лицензия алуды талап етті. Бұл рұқсат ақырында голландтардың басты салыққа және табыс көзіне айналды. 1625 жылы Ли Дань қайтыс болғаннан кейін Чжэн Чжилонг жаңа қарақшы басшысы болды. Голландтар оған өз туын көтеріп тонауға рұқсат берді. 1626 жылы ол компанияға үлкен кеме сатты, ал тағы бір рет тоғыз қолға түскен кемені және олардың 20 000 таэльден астам құны бар жүктерін тапсырды. Қытай шенеуніктері сауда құқығы үшін голландтардан Чжэнге қарсы көмек сұрады. Компания келісті, голланд вице-губернаторы Фуцзянь шенеуніктеріне Чжэнды жағалаудан қууға голландтар ниетті екенін хабарлады. Голландтар жеңіліп, Чжэн Сямен қаласына шабуыл жасап, жүздеген кемені жойды, ғимараттар мен үйлерді өртеп жіберді. Жауап ретінде 1628 жылы қытай билігі оған императорлық атақ пен шен берді. Чжэн "Жағалауды күзетуші адмиралы" болып, жағалауды қарақшылардан тазартатын болды. Ол өзінің ресми лауазымын пайдаланып, бәсекелестерін жойып, Юэган портына орналасты. 1628 жылдың қазан айында Чжэн компанияға күміс пен дәмдеуіштерге айырбастап жібек, қант, имбирь және басқа да тауарлар жеткізуге келісті. Бірақ кейін голландтар Чжэнге ашуланды, өйткені ол Тайваньмен сауданы монополиялауға тырысады деп сенді. Оның уәделері "түтінге сіңіп" жоғалып кетті. 1633 жылдың жазында голланд флоты мен қарақшы Лю Сян Чжэн флотына сәтті шабуыл жасады. Чжэн голландтармен жақсы қарым-қатынаста екеніне сенді, сондықтан ол дайын болмады, флоты жойылды. Чжэн дереу жаңа флот дайындауға кірісті. 1633 жылдың 22 қазанында Чжэн әскерлері голланд флотын және олардың қарақшы одақтастарын тұзаққа түсіріп, жеңді. Голландтар Чжэнмен татуласып, оған қолайлы шарттар ұсынды, ол Тайваньдағы қытай саудасын көбейтуге көмектесті. Голландтар бұған қытайлықтардың қарақшылықтан қорқуы себеп болды деп ойлады. Қарақшы Лю Сян әлі де Чжэнге қарсы күресті, ал голландтар оған көмектесуден бас тартқанда, Лю голланд кемесін қолға түсіріп, 30 адамнан тұратын экипажын тірі қалқан ретінде пайдаланды. Лю Зеландия бекінісіне шабуыл жасады, бірақ кейбір қытай тұрғындары компанияны ескертті, олар пираттармен оңай күресті. 1637 жылы Лю Чжэнге жеңіліп, Фуцзянь сауда әлемінде басымдыққа ие болды. Ол Тайвань ісіне қатысып, ондағы қытай халқының өсуіне көмектесті. Ол құрғақшылықтан зардап шеккендерді Тайваньға көшіруді жоспарлап, әр адамға үш таэль күміс және үш адамға бір саумал беруді ұсынды. Бірақ жоспар орындалмады.
The Europeans worked with and also fought against Chinese pirates. The pirate Li Dan was the mediator between Ming Chinese forces and the Dutch at Penghu. In 1625, VOC officials learned that he had kept gifts they had entrusted him with giving to Chinese officials. His men also tried pillaging junks on their way to trade in Taiwan. One Salvador Diaz acted as the pirates' informant and gave them inside information on where junks leaving Tayouan could be captured. Diaz collected protection money as well. A Chinese merchant named Xu Xinsu complained to Dutch officials that he was forced to pay 2,000 taels to Diaz. Li Dan's son, Li Guozhu, also collected collection money, known as "water taxes". Chinese fishermen paid 10 percent of their catch for a document guaranteeing their safety from pirates. This caused the VOC to also enter the protection business. They sent three junks to patrol a fishing fleet charging the same fee as the pirates, 10 percent of the catch. This was one of the first taxes the company levied on the colony. In July 1626, the Council of Formosa ordered all Chinese individuals living or trading in Taiwan to obtain a license to "distinguish the pirates from the traders and workers". This residence permit eventually became a head tax and major source of income for the Dutch. After Li Dan died in 1625, Zheng Zhilong became the new pirate chief. The Dutch allowed him to pillage under their flag. In 1626, he sold a large junk to the company, and on another occasion he delivered nine captured junks as well as their cargos worth more than 20,000 taels. Chinese officials asked the Dutch for help against Zheng in return for trading rights. The company agreed and the Dutch lieutenant governor visited the officials in Fujian to inform them that the Dutch would drive Zheng from the coast. The Dutch failed and Zheng attacked the city of Xiamen, destroying hundreds of junks and setting fire to buildings and houses. In response, in 1628, the Chinese authorities awarded him with an official title and imperial rank. Zheng became the "Patrolling Admiral" responsible for clearing the coast of pirates. He used his official position to destroy his competitors and established himself in the port of Yuegang. In October 1628, Zheng agreed to supply silks, sugar, ginger, and other goods to the company in return for silver and spices at a fixed rate. Then the Dutch got angry at Zheng, who they were convinced was trying to monopolize trade to Taiwan. His promised "disappeared into smoke". In the summer of 1633, a Dutch fleet and the pirate Liu Xiang carried out a successful sneak attack on Zheng's fleet. Zheng believed that he and the Dutch were on good terms and was caught off guard; his fleet was destroyed. Zheng immediately began preparing a new fleet. On 22 October 1633, the Zheng forces lured the Dutch fleet and their pirate allies into an ambush and defeated them. The Dutch reconciled with Zheng, who offered them favorable terms, and he arranged for more Chinese trade in Taiwan. The Dutch believed this was because of Chinese fears of piracy. The pirate Liu Xiang still fought against Zheng, and when the Dutch refused to help him, Liu captured a Dutch junk and used its 30 man crew as human shields. Liu attacked Fort Zeelandia but some Chinese residents warned the company and they fought off the pirates without any trouble. In 1637, Liu was defeated by Zheng, who established primacy over the Fujianese trading world. He continued to have a hand in the affairs of Taiwan and aided the growth of the Chinese population there. He made plans with a Chinese official to relocate drought victims to Taiwan and to provide each person three silver taels and an ox for every three people. The plan was never carried out.
Пакс Голландика және испандықтарды құлату (16361642)
1635–1636 жылдардағы бағындыру науқандарынан кейін, көбірек және көбірек ауылдар голландтарға адалдыққа ант беруге келді, кейде голланд әскерінің әрекеттерінен қорқып, ал кейде голланд қорғауының артықшылықтары үшін (азық-түлік пен қауіпсіздік). Бұл ауылдар оңтүстіктегі Лонгкиаудан (Форт Зеландиядағы голланд базасынан 125 км қашықтықта) Тайвань аралының орталық бөлігіндегі Фейворлангқа дейін, Форт Зеландиядан солтүстікке қарай 90 км жерде орналасқан. Осы кезеңдегі салыстырмалы тыныштық кейбір зерттеушілер тарапынан Pax Hollandica (Голланд бейбітшілігі) деп аталды (Pax Romana-ға сілтеме). Олардың бақылауында болмаған бір аймақ – 1626 жылдан бері испандықтардың ықпалында болған Тамсуи мен Килунгтағы екі бекінісі бар аралдың солтүстігі еді. Испандықтардың оны ұстап тұруға жеткілікті ресурстары болмағандықтан Килунгтегі бекініс тасталды, бірақ Тамсуидегі Санто-Доминго форты аралдағы және аймақтағы голландтардың мүдделеріне үлкен кедергі ретінде қарастырылды. 1641 жылы испандықтарды ығыстыруға сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, голландтар 1642 жылы голланд сарбаздары мен кемедегі жергілікті жауынгерлердің күшеюімен қайта оралып, испандық филиппиндіктердің шағын тобын бекіністен шығарып, оларды аралдан қуды. Осы жеңістен кейін голландтар солтүстік ауылдарды өз туларына біріктіруді бастады, бұл оңтүстікте бұрынғы онжылдықта жүргізілген бағындыру науқанына ұқсас болды.
Following the pacification campaigns of 1635–1636, more and more villages came to the Dutch to swear allegiance, sometimes out of fear of Dutch military action, and sometimes for the benefits which Dutch protection could bring (food and security). These villages stretched from Longkiau in the south (125 km from the Dutch base at Fort Zeelandia) to Favorlang in central Taiwan, 90 km to the north of Fort Zeelandia. The relative calm of this period has been called the Pax Hollandica (Dutch Peace) by some commentators (a reference to the Pax Romana). One area not under their control was the north of the island, which from 1626 had been under Spanish sway, with their two settlements at Tamsui and Keelung. The fortification at Keelung was abandoned because the Spanish lacked the resources to maintain it, but Fort Santo Domingo in Tamsui was seen as a major obstacle to Dutch ambitions on the island and the region in general. After failing to drive out the Spanish in 1641, the Dutch returned in 1642 with reinforcements of Dutch soldiers and aboriginal warriors in ships, managing to dislodge the small Spanish Filipino contingent from their fortress and drive them from the island. Following this victory, the Dutch set about bringing the northern villages under their banner in a similar way to the pacification campaign carried out in the previous decade in the south.
Гуо Хуайи көтерілісі (1652)
Голландиялықтар ханның аралға, негізінен Фуцзяньның оңтүстігінен, көшіп келуін ынталандыруға кірісті. Көшіп келушілердің көпшілігі жас, отбасы құрамаған еркектер болды, олар аралда қалудан жиі бас тартты. Хандықтар бұл аралды теңізшілер мен зерттеушілердің өмірін қиюмен әйгілі болғандықтан, көбінесе "Тозақтың қақпасы" деп атады. 1640 жылы Ханин көтерілісінен кейін, 1652 жылы Гуо Хуайи көтерілісі голландтарға қарсы ұйымдастырылған бүлікке ұшырады, оған жазалаушы салықтар мен сыбайлас жемқор шенеуніктердің әрекеттеріне деген ашу күш берді. Голландтар көтерілісті қайтадан қатаң түрде басып тастады, көтеріліске қатысқандардың 25 пайызы бірнеше апта ішінде қаза тапты. 1640 жылдардың соңында халық санының өсуі, күріш бағасының көтерілуі және голландтардың салықтары қытай халқын зорлық-зомбылыққа итермеледі. 1643 жылы Кинванг есімді қарақшы аборигендердің ауылдарына шабуыл жасай бастады. Бірнеше ай бойы Кинванг және оның ізбасарлары Тайвань айналасында саяхаттап, ішкі ауылдарға шабуыл жасады. 1644 жылы оның кемесі Лонкяу шығанағында жағалауға тіреліп, жергілікті тұрғындар оны тұтқынға алып, голландтарға тапсырды. Ол өлім жазасына кесілді, бірақ оның қасында голландтардың салықтары мен сауда және аң ауруға қойған шектеулеріне наразылық білдіретін құжат табылды. Құжатта қарақшылар оларды қорғайтыны және оларға зиян келтіруге тырысқан жергілікті тұрғындарды өлтіретіні жазылған. 1652 жылдың 7 қыркүйегінде қытай шаруасы Гуо Хуайи бамбуктан жасалған сүңгілер мен орақ пышақтарымен қаруланған шаруалар армиясын жинап, Сакамға шабуыл жасады. Олар келесі күні таңертең шабуыл жасады. Голландтардың көпшілігі компанияның жылқы қораларында панала алды, бірақ қалғандары тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. 120 голланд сарбазы 4000 шаруадан тұратын армияға оқ атқызып, оларды шашыратты. Голландтар жергілікті тұрғындарға қытайлармен күреске көмектессе, оларға үнді маталарымен сыйлық беретінін айтты. Келесі екі күнде жергілікті және голланд сарбаздары 500-ге жуық қытайлықты өлтірді, олардың көпшілігі қант құрабы егістіктерінде жасырынған. 11 қыркүйекте төрт-бес мың қытай көтерілісшісі компания сарбаздарымен және олардың жергілікті одақтастарымен қақтығысты. Екі мыңдай адам қаза тапқаннан кейін көтерілісшілер оңтүстікке қашып кетті, бірақ оларды жергілікті тұрғындардың үлкен күші қырды. Барлығы шамамен 4000 қытайлық қаза тауып, Гуо Хуайидің басы тігілген қаңқаға ілінді. Көтеріліс оңай басылса да, қытайлардың қырғыны ауылдық еңбек күшін жойды, өйткені көтерілісшілердің көпшілігі шаруалар еді. Егінге көп зиян келмегенімен, компания оларды жинауға қажетті жұмысшыларды таба алмады, нәтижесінде 1653 жылы өнім орташа деңгейден төмен болды. Алайда, материктегі соғыс салдарынан мыңдаған қытайлықтар Тайваньға көшіп келді, ал келесі жылы ауыл шаруашылығы шамалы қалпына келді. Қытайларды басу шаралары күшейді, қытайларға қарсы риторика күрт өсті. Жергілікті тұрғындарға қытайларға назар аударып, олармен қажетсіз байланысқа түспеу туралы ескертілді. Голландтар өздерін қытайлардың енуінен аборигендердің жерін қорғаушылар ретінде көрсетті. Әскери дайындықтар бойынша, қабырғалары жұқа ғана шағын бекініс салудан басқа ештеңе жасалмады. Голландтар өздерін қауіптің астында сезінбеді, өйткені көтерілісшілердің көпшілігі шаруалар еді, ал бай қытайлар голландтардың жағына шығып, оларды бүлік туралы ескертті. 1654 жылдың мамыр айында Форт Зеландияны шегірткелер басып алды, содан кейін мыңдаған аборигендер, голландтар және қытайлықтардың өмірін қиған індет тарады, содан кейін жеті аптаға созылған жер сілкінісі үйлер мен ғимараттарды қиратты.
The Dutch began to encourage large scale Han immigration to the island, mainly from the south of Fujian. Most of the immigrants were young single males who were discouraged from staying on the island, often referred to by Han as "The Gate of Hell" for its reputation in taking the lives of sailors and explorers. After one uprising by Hanin 1640, the Guo Huaiyi rebellion in 1652 saw an organised insurrection against the Dutch, fuelled by anger over punitive taxes and corrupt officials. The Dutch again put down the revolt hard, with fully 25% of those participating in the rebellion being killed over a period of a couple of weeks. In the late 1640s, increased population, higher rice prices, and Dutch taxes pressured the Chinese population into violence. In 1643, a pirate named Kinwang began attacking aboriginal villages. For several months Kinwang and his followers sailed around Taiwan attacking inland aboriginal villages. In 1644 his junk stranded in the Bay of Lonkjauw and the natives captured him, handing him over to the Dutch. Although he was executed, a document in his possession was found appealing to the Chinese who chaffed under Dutch taxes and their restrictions on trading and hunting. The document said the pirates would protect them and kill any natives who sought to harm them. On 7 September 1652, it was reported that a Chinese farmer, Guo Huaiyi, had gathered an army of peasants armed with bamboo spears and harvest knives to attack Sakam. They attacked the next morning. Most of the Dutch were able to find refuge in the company's horse stables but others were captured and executed. A company of 120 Dutch soldiers shot at a peasant army 4,000 strong and scattered them. The Dutch told the natives that they would be rewarded with Indian textiles if they helped fight the Chinese. Over the next two days, native warriors and Dutch warriors killed around 500 Chinese, most of whom were hiding in the sugarcane fields. On 11 September, four or five thousand Chinese rebels clashed with the company soldiers and their native allies. After suffering two thousand casualties, the rebels fled south, only to be killed by a large force of natives. In total some 4,000 Chinese were killed and Guo Huaiyi's head was displayed on a stake. Although easily put down, the rebellion and its ensuing massacre of Chinese destroyed the rural labor force since most of the rebels were farmers. Although the crops were fairly unharmed, the company could not obtain the required labor to harvest them, resulting in a below average harvest for 1653. However, thousands of Chinese migrated to Taiwan due to war on the mainland and a modest recovery of agriculture occurred the next year. Measures were taken to suppress the Chinese and anti Chinese rhetoric increased. Natives were reminded to keep an eye on the Chinese and not to engage in unnecessary contact with them. The Dutch portrayed themselves as protectors of aboriginal land against Chinese encroachment. In terms of military preparations, little was done except to build a small thinly walled fort. The Dutch did not feel threatened because most of the rebels were agriculturalists while the rich Chinese had sided with the Dutch and warned them of the rebellion. In May 1654, Fort Zeelandia was afflicted by a swarm of locusts, then a plague that killed thousands of natives, Dutch, and Chinese, and then an earthquake that destroyed homes and buildings with aftershocks lasting seven weeks.
Тайваньның басқа аймақтарындағы аборигендер көтерілісі (1650-ші жылдар)
1650 жылдары көптеген аборигендер ауылдары зорлық-зомбылыққа ұшырағандықтан голландиялықтарға қарсы көтерілді, мысалы, Тайбэй алқабындағы аборигендерден жыныстық қатынас үшін әйелдерді, бұғы терісін және күрішті талап етті. Ву Лао Ван ауылындағы осы жағдай 1652 жылдың желтоқсанында қытайлық көтеріліспен бір уақытта көтеріліске алып келді. Ву Лао Ван аборигендері екі голланд тілмашының басын кесіп тастады, ал одан кейінгі шайқаста 30 абориген және тағы екі голланд қаза тапты. Ву Лао Ванға тұз бен темірге тыйым салынғаннан кейін, аборигендер 1653 жылдың ақпан айында бейбітшілік сұрауға мәжбүр болды.
Multiple aboriginal villages rebelled against the Dutch in the 1650s because of oppression, such as when the Dutch ordered aboriginal women for sex, deer pelts, and rice be given to them from aborigines in the Taipei basin in Wu lao wan village, which sparked a rebellion in December 1652 at the same time as the Chinese rebellion. Two Dutch translators were beheaded by the Wu lao wan aborigines, and in a subsequent fight 30 aboriginals and another two Dutch people died. After an embargo of salt and iron on Wu lao wan, the aboriginals were forced to sue for peace in February 1653.
Сауда соғысы (1650-ші жылдар)
Чжэн Чэнгон, голланд деректемелерінде Коксинга деп белгілі, Чжэн Чжилунның ұлы. 1640 жылы Чжилун Фуцзянь провинциясының әскери қолбасшысы болды. Чэнгон өмірінің алғашқы жеті жылын анасымен бірге Жапонияда өткізді, содан кейін Фуцзяньде оқыды, 15 жасында округтік деңгейдегі лицензиат атағын алды. Кейін Нанкиндегі Императорлық академияда білім алды. 1644 жылы Пекин көтерілісшілердің қолына түскенде, Чэнгон және оның жақтастары Мин әулетіне адалдықтарын жариялады және оған Гуосинье (Императорлық тегінің иесі) атағы берілді, ол Оңтүстік Фуцзянь тілінде "Көк сенг иа" деп айтылады. Оның әкесі Чжилун 1646 жылы Лонгву императорына әскери жорықта көмектесті, бірақ Лонгву тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. 1646 жылдың қараша айында Чжилун Цин әулетіне адал екенін мәлімдеді. Чэнгон Сяменнен Цинге қарсы қарсылық күресін жалғастырды. 1649 жылы Чэнгон Кванчжоуды басып алды, бірақ кейін оны жоғалтты. 1650 жылы Гуансидегі Мин әулетіне адал адаммен бірлесіп Гуандуннан ірі шабуыл жасауды жоспарлады. Цин сол аймаққа үлкен әскерді жіберді, ал Чэнгон өз әскерін жағалау бойымен жеткізуге шешім қабылдады, бірақ дауыл оның қозғалысына кедергі келтірді. Цин әскері Сяменге күтпеген шабуыл жасады, оны қорғауға мәжбүр етті. 1656-1658 жылдары ол Нанкинге шабуыл жасауды жоспарлады. 1658 жылдың жазында ол теңізге шықты, бірақ дауыл оны кері қайтарды. 1659 жылдың 7 шілдесінде Чэнгонның флоты қайтадан теңізге шықты, ал 24 тамызда оның әскері Нанкинге қоршау салды. Цин әскері күшейтіліп, Чэнгонның әскерін жеңіске ұшыратты, оларды Сяменге шегінуге мәжбүр етті. 1660 жылы Цин Чэнгонның күнкөріс көзін кесіп тастау үшін жағалауды эвакуациялау саясатын қолға алды. Гуо Хуайи көтерілісі кезіндегі көтерілісшілердің кейбіреулері Чэнгоннан көмек күткен, ал компания басшыларының кейбіреулері көтерілісті оның қоздырғанына сенді. Иезуит миссионері голландтарға Чэнгон Тайваньды жаңа операциялық база ретінде қарастырып отырғанын айтты. 1655 жылдың көктемінде Тайваньқа жібек жүктемелері келген жоқ. Компания басшыларының кейбіреулері бұл Чэнгонның оларға зиян келтіру жоспары деп күдіктенді. Компания Чэнгон күш жинап жатқан-жоқ па екенін білу үшін Пэнхуға адам жіберді, бірақ ештеңе таппады. 1655 жылы Тайвань губернаторы Чэнгоннан голландтарды қорлап, Тайваньдағы қытайларды өзінің азаматтары деп атаған хат алды. Ол оларға испандықтармен сауда жасауды тоқтатуды бұйырды. Чэнгон голланд билігіне емес, Тайваньдағы қытай басшыларына тікелей жүгінді, егер голландтар оның кемелеріне Оңтүстік-Шығыс Азиядағы голланд шабуылдарынан қорғау кепілдігін бермесе, Тайваньде сауда жасаудан бас тартатынын мәлімдеді. Чэнгон әр түрлі аймақтарға кемелер жіберіп, сыртқы сауданы арттырды, ал Батавия бұл бәсекеге алаңдады. Батавия Чэнгонның кемелерін тоқтату үшін Оңтүстік-Шығыс Азия порттарына шағын флот жіберді. Бір кеме ұсталды, бірақ екіншісі қашып құтылды. Тайвань саудасы баяулады және 1655 жылдың соңы мен 1656 жылдың басында бірнеше ай бойы Тайуанға бірде-бір қытай кемесі келмеді. Тіпті арзан тауарлар да жетіспеді, ал жергілікті өнімдердің құны төмендеді. Қытай саудагерлеріне аборигендер ауылдарында сауда жасау құқығын сату жүйесі және басқа да табыс көздері құлдырады. 1656 жылдың 9 шілдесінде Чэнгонның туын көтерген кеме Зеландия бекінісіне келді. Чэнгон голландтарға ашулы екенін, бірақ Тайваньда қытайлар тұрғандықтан, тек тайваньдық өнімдер сатылатын болса, оларға қытай жағалауында 100 күн сауда жасауға рұқсат беретінін жазды. Қытай саудагерлері отбасыларымен бірге кетіп барады. Чэнгон өз жарлығын орындап, Сямендегі қытайлық бұрыш саудасынан қытай кемесін тәркіледі, бұл қытай саудагерлерінің сауда сапарларын тоқтатуға себеп болды. Қытайлық бір лауазымды тұлға Тайуанға Чэнгонның мөрі бар құжатпен келді, ол Тайуандағы барлық кемелерді және олардың жүктерін тексеруді талап етті. Қытай саудагерлері компанияның шетелдік тауарларын сатып алудан бас тартып, тіпті өздерінің шетелдік тауарларын сатты, бағалардың құлдырауына себеп болды. Қытай саудагерлері аборигендердің ауылдарында абориген өнімдерімен сауда жасау үшін тауарларын жоғалтты. Қытай шаруалары да қытайлардың көшіп кетуінен зардап шекті. Олар күріш пен қантты экспорттай алмады, ал олардың егістік пен еңбекке жұмсаған қаржысы текке кетті. 1656 жылдың соңында қытай шаруалары қарыздан босатуды, тіпті кепілдік берілген бағаны сұрады. Көптеген қытайлар өзіне тамақ табуға қиналды. Қытайлар Чэнгонға Тайваньға сауданы қайта ашуға шақырып хат және сыйлықтар жіберді, бірақ жауап келмеді. Голландтар да Чэнгонға Хэ Тинбин есімді қытай делдалы арқылы хаттар жіберді.
Zheng Chenggong, known in Dutch sources as Koxinga, was the son of Zheng Zhilong. By 1640, Zhilong had become military commander of Fujian Province. Chenggong spent the first seven years of his life in Japan with his mother and then went to school in Fujian, obtaining a county level licentiate at the age of 15. Afterwards he studied at the Imperial Academy in Nanjing. When Beijing fell in 1644 to rebels, Chenggong and his followers declared their loyalty to the Ming dynasty and he was bestowed the title Guoxingye (Lord of the Imperial surname), pronounced "Kok seng ia" in southern Fujianese. His father Zhilong aided the Longwu Emperor in a military expedition in 1646, but Longwu was captured and executed. In November 1646, Zhilong declared his loyalty to the Qing. Chenggong continued the resistance against the Qing from Xiamen. In 1649, Chenggong gained control over Quanzhou but then lost it. In 1650 he planned a major offensive from Guangdong in conjunction with a Ming loyalist in Guangxi. The Qing deployed a large army to the area and Chenggong decided to ferry his army along the coast but a storm hindered his movements. The Qing launched a surprise attack on Xiamen, forcing him to return to protect it. From 1656 to 1658 he planned to take Nanjing. In the summer of 1658 he set sail but a storm turned him back. On July 7, 1659, Chenggong's fleet set sail again and his army encircled Nanjing on 24 August. Qing reinforcements arrived and broke Chenggong's army, forcing them to retreat to Xiamen. In 1660 the Qing embarked on a coastal evacuation policy to starve Chenggong of his source of livelihood. Some of the rebels during the Guo Huaiyi rebellion had expected aid from Chenggong and some company officials believed that the rebellion had been incited by him. A Jesuit priest told the Dutch that Chenggong was looking at Taiwan as a new base of operations. In the spring of 1655 no silk junks arrived in Taiwan. Some company officials suspected that this was a plan by Chenggong to harm them. The company sent a junk to Penghu to see whether Chenggong was preparing forces there but they found nothing. In 1655, the governor of Taiwan received a letter from Chenggong insulting the Dutch and referring to the Chinese in Taiwan as his subjects. He commanded them to stop trading with the Spanish. Chenggong directly addressed the Chinese leaders in Taiwan rather than Dutch authorities, stating that he would withhold his junks from trading in Taiwan if the Dutch would not guarantee his junks safety from Dutch depredations in Southeast Asia. Chenggong had increased foreign trade by sending junks to various regions and Batavia was wary of this competition. Batavia sent a small fleet to Southeast Asian ports to intercept Chenggong's junks. One junk was captured but another junk managed to escape. The Taiwanese trade slowed and for several months in late 1655 and early 1656 not a single Chinese vessel arrived in Tayouan. Even low cost goods grew scarce and the value of aboriginal products fell. The system of selling Chinese merchants the right to trade in aboriginal villages fell apart as did many other revenue generating system. On 9 July 1656, a junk flying Chenggong's flag arrived at Fort Zeelandia. Chenggong wrote that he was angry with the Dutch but since Chinese people lived in Taiwan, he would allow them to trade on the Chinese coast for 100 days so long as only Taiwanese products were sold. Chinese merchants began leaving with their families. Chenggong made good on his edict and confiscated a Chinese junk from Tayouan trading pepper in Xiamen, causing Chinese merchants to abort their trade voyages. A Chinese official arrived in Tayouan carrying a document with Chenggong's seal demanding to inspect all the junks in Tayouan and their cargoes. Chinese merchants refused to buy the company's foreign wares and even sold their own foreign wares, causing prices to collapse. Chinese merchants in aboriginal villages ran out of goods to trade for aboriginal products. Chinese farmers also suffered due to the exodus of Chinese. They could not export their rice and sugar and their investments in fields and labor wasted away. By the end of 1656, Chinese farmers were asking for relief from debts and even requested help in the form of guaranteed prices. Many Chinese could barely find food for themselves. The Chinese sent presents and a letter to Chenggong urging him to reopen trade to Taiwan but no reply was received. The Dutch also sent letters to Chenggong through a Chinese intermediary named He Tingbin.
Зеландияны қоршау және Формозадағы Голландия үкіметінің аяқталуы (16601662)
VOC қызметкері Хэ Бинь Жэн Чэнгонгқа қашып, оған Тайвань картасын тапсырды. 1661 жылдың 23 наурызында Чжэннің флотилиясы Кинменнен шамамен 25 000 сарбаз бен теңізшіні тасымалдап шықты. Флот 2 сәуірде Тайуанға жетті. Чжэн әскерлері Тайвань шығанағындағы Баксембой аралында 240 голланд сарбазын жеңіп, Луермен шығанағына түсті. Үш голланд кемесі қытай жонктарына шабуыл жасап, олардың бас әскери кемесі жарылғанға дейін бірнешеуін жойды. Қалған кемелер Чжэннің Тайвань төңірегіндегі суларды бақылауына бөгет жасай алмады. 4 сәуірде Провинтия бекінісі Чжэн әскерлеріне берілді. 7 сәуірде Чжэн әскері Зеландия бекінісін қоршап алды. Шабуыл сәтсіз аяқталып, Чжэннің көптеген жауынгерлері қаза болды, содан кейін Чжэн қоршаудағыларды аштырып өлтіруге шешім қабылдады. Компания бекіністі босату үшін 12 кемеден және 700 теңізшіден тұратын флотты жіберді. Көмекке келгендер нашар ауа райына тап болып, кеме апатқа ұшырады, нәтижесінде бүкіл экипаж жергілікті тұрғындар тарапынан тұтқынға алынып, Чжэн лагеріне жіберілді. Ұрыстар шілдеден қазанға дейін жалғасты, бірақ голландтар бірнеше кемені жоғалтып, қоршауды жеңілдете алмады және кері шегінді. 1662 жылдың қаңтар айында Ханс Юрген Радис есімді сержант Чжэн әскерлеріне қорғаныстағы әлсіздік туралы хабарлап, дезертирлік жасады. 12 қаңтарда Чжэн кемелері бомбалауды бастады, ал голландтар капитуляциялады. 9 ақпанда Форт Зеландиядағы компанияның қалған қызметкерлері Тайваньды тастап кетті. Голландтар 1668 жылға дейін Килунгте бекініп тұрды, содан кейін Тайваньнан толығымен шығып кетті.
A VOC employee, He Bin, fled to Zheng Chenggong and provided him with a map of Taiwan. On 23 March 1661, Zheng's fleet set sail from Kinmen with a fleet carrying around 25,000 soldiers and sailors. The fleet arrived at Tayouan on 2 April. Zheng's forces routed 240 Dutch soldiers at Baxemboy Island in the Bay of Taiwan and landed at the bay of Luermen. Three Dutch ships attacked the Chinese junks and destroyed several until their main warship exploded. The remaining ships were unable to keep Zheng from controlling the waters around Taiwan. On 4 April, Fort Provintia surrendered to Zheng forces. On 7 April, Zheng's army besieged Fort Zeelandia. An assault on the fort failed and many of Zheng's best soldiers died, after which Zheng decided to starve out the defenders. The company dispatched a fleet of 12 ships and 700 sailors to relieve the fort. The reinforcements met with bad weather and a shipwreck that had an entire crew captured by natives and sent to the Zheng camp. Fighting lasted from July to October when the Dutch ultimately failed to relieve the siege after losing several ships and retreated. In January 1662, a sergeant named Hans Jurgen Radis defected and informed the Zheng forces of a weakness in the defenses. On 12 January, Zheng's ships initiated a bombardment and the Dutch surrendered. On 9 February the remaining company personnel in Fort Zeelandia left Taiwan. The Dutch held out at Keelung until 1668 when they withdrew from Taiwan completely.
Келунгті қайта алу (1664-1668) және одан әрі жаулық әрекеттер
Тайваньнан қуылғаннан кейін голландтар Тайваньдағы Чжэн режиміне қарсы Қытайдағы жаңа Цинь әулетімен одақтасты. Бірнеше шайқастардан кейін голландтар 1664 жылы Килунгтегі солтүстік бекіністі қайта басып алды. Чжэн Цзинь голландтарды ығыстыру үшін әскер жіберді, бірақ олар сәттілікке жете алмады. Голландтар 1668 жылға дейін Килунгте бекінді, онда аборигендер қарсылық көрсетті (вероятно, Чжэн Цзиньнің ықпалымен), ал аралдың басқа бөліктерін қайтарып алудағы сәтсіздік отаршыл билікті осы соңғы бекіністен бас тартып, Тайваньнан толығымен кетуге мәжбүр етті. Килунг Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы үшін тиімді иелік болды, 1664 жылы компанияның табысының 26% Тайвань операцияларынан түсті. 1664 жылдың желтоқсанында Цинь және голланд әскерлері Тайваньға екі рет шабуыл жасауға тырысты. Екі жағдайда да адмирал Ши Ланг қолайсыз ауа райына байланысты кемелерін кері қайтарды. Ши Ланг 1666 жылы Тайваньға тағы шабуыл жасауға тырысты, бірақ дауыл салдарынан кері қайтуға мәжбүр болды. Голландтар Чжэн кемелеріне уақыт-уақыт шабуылдап, сауданы бұзып, 1668 жылға дейін Килунгты басып ұстады, бірақ аралды қайтарып ала алмады. 1670 жылдың 10 қыркүйегінде Англиялық Шығыс Үндістан компаниясының (EIC) өкілі Чжэн режимімен сауда келісіміне қол қойды. Бұл қарамастан, EIC-мен сауда шектеулі болды, себебі Чжэннің қант қамысы және бұғы терісіне монополиясы, сондай-ақ ағылшыздардың Шығыс Азия тауарларын қайта сату бағасына сай келмеуіне байланысты. Чжэн саудасы өмір бойы Цинь теңіз тыйым саясатына бағынды, бұл Қытаймен сауданы контрабандамен шектеді. 1665 жылы Чжоушань аралдарындағы Путуошандағы буддалық кешенге шабуыл жасағаннан кейін голландтар жәдігерлерді тонады және монахтарды өлтірді. Чжэн Цзиньнің теңіз күштері 1672 жылы Тайваньның солтүстік-шығысында голландтық флют кемесі Cuylenburg-ты тонап, тұтқынға алып, батырғаннан кейін отыз төрт голланд теңізшісін өлімге кесті және сегіз голланд теңізшісін суға батырды. Тек жиырма бір голланд теңізшісі Жапонияға қашып құтылды. Кеме саудалық миссиямен Нагасакиден Батавияға бағыт алған еді.
After being ousted from Taiwan, the Dutch allied with the new Qing dynasty in China against the Zheng regime in Taiwan. Following some skirmishes the Dutch retook the northern fortress at Keelung in 1664. Zheng Jing sent troops to dislodge the Dutch, but they were unsuccessful. The Dutch held out at Keelung until 1668, when aborigine resistance (likely incited by Zheng Jing), and the lack of progress in retaking any other parts of the island persuaded the colonial authorities to abandon this final stronghold and withdraw from Taiwan altogether. Keelung was a lucrative possession for the Dutch East India Company with 26% of the company's profits coming from their Taiwan operations in 1664. Qing Dutch forces attempted to invade Taiwan twice in December 1664. On both occasions Admiral Shi Lang turned back his ships due to adverse weather. Shi Lang tried to attack Taiwan again in 1666 but turned back due to a storm. The Dutch continued to attack Zheng ships from time to time, disrupting trade, and occupied Keelung until 1668, but they were unable to take back the island. On 10 September 1670, a representative from the English East India Company (EIC) signed a trade agreement with the Zheng regime. Despite this, trade with the EIC was limited due to the Zheng monopoly on sugar cane and deer hide as well as the inability of the English to match the price of East Asian goods for resale. Zheng trade was subject to the Qing sea ban policy throughout its existence, limiting trade with mainland China to smugglers. The Dutch looted relics and killed monks after attacking a Buddhist complex at Putuoshan on the Zhoushan islands in 1665. Zheng Jing's navy executed thirty four Dutch sailors and drowned eight Dutch sailors after looting, ambushing and sinking the Dutch fluyt ship Cuylenburg in 1672 on northeastern Taiwan. Only twenty one Dutch sailors escaped to Japan. The ship was going from Nagasaki to Batavia on a trade mission.
Үкімет
Голландиялықтар аралдың барлық бөлігіне құқық талап етті, бірақ орталық таулы аймақтың қатынасқа қиындығынан олардың билігі батыс жағалауындағы жазықтармен және шығыс жағалауындағы шашыраңқы елді мекендермен шектелді. Бұл аумақ 1624-1642 жылдар аралығында алынды, көптеген ауылдар голландтарға адалдық серт беруге міндеттелді, содан кейін олар көбінесе өздерін-өздері басқаруға рұхсат етілді. Голланд билігін мойындау үшін губернаторға сол қаладан алынған топыраққа отырғызылған кішкентай жергілікті өсімдік (көбінесе бетель жаңғағы немесе кокос) әкелінді, бұл жердің голландтарға берілуін білдірді. Губернатор содан кейін ауыл басшысына лауазымның белгісі ретінде киім мен таяқ, сондай-ақ өз ауылдарында көрсету үшін Вильгельм Тыныштың туы деп аталатын Prinsenvlag ("Принц туы") табыс етті.
The Dutch claimed the entirety of the island, but because of the inaccessibility of the central mountain range the extent of their control was limited to the plains on the west coast, plus isolated pockets on the east coast. This territory was acquired from 1624 to 1642, with most of the villages being required to swear allegiance to the Dutch and then largely being left to govern themselves. The manner of acknowledging Dutch lordship was to bring a small native plant (often betel nut or coconut) planted in earth from that particular town to the governor, signifying the granting of the land to the Dutch. The governor would then award the village leader a robe and a staff as symbols of office and a Prinsenvlag ("Prince's Flag", the flag of William the Silent) to display in their village.
Формозаның губернаторы
Формоза губернаторы (gouverneur van Formosa;) – үкімет басшысы. Батавиядағы (қазіргі Джакарта, Индонезия) Голландиялық Шығыс Үндістанның генерал-губернаторы тағайындаған Формоза губернаторы Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы (VOC) атынан заң шығаруға, салық жинауға, соғыс ашуға және бейбітшілік жариялауға уәкілеттік алды, сонымен қатар Голландия мемлекетінің өкілі ретінде де әрекет ететін. Оған Тайуандағы әртүрлі беделді тұлғалардан құралған Тайуан кеңесі міндеттерін орындауда көмектесті. Бұл кеңестің төрағасы губернатордың бірінші орынбасары болып саналды және губернатор қайтыс болған немесе қызметін атқара алмай қалған жағдайда оның міндеттерін өз мойнына алатын. Губернатордың резиденциясы Тайуандағы Форт Зеландияда (сол кезде арал, қазір Тайнань қаласының Анпинг ауданы) орналасқан. Голландия отаршылдық кезеңінде барлығы он екі губернатор қызмет етті.
The governor of Formosa (gouverneur van Formosa; ) was the head of government. Appointed by the governor general of the Dutch East Indies in Batavia (modern day Jakarta, Indonesia), the governor of Formosa was empowered to legislate, collect taxes, wage war and declare peace on behalf of the Dutch East India Company (VOC) and therefore by extension the Dutch state. He was assisted in his duties by the Council of Tayouan, a group made up of the various worthies in residence in Tayouan. The president of this council was the second in command to the governor, and would take over his duties if the governor died or was incapacitated. The governor's residence was in Fort Zeelandia on Tayouan (then an island, now the Anping District of Tainan City). There were a total of twelve governors during the Dutch colonial era.
Экономика
Тайуандағы фабрика (VOC сауда бекеттері деп аталды) бүкіл Голландиялық Шығыс Үндістандағы екінші ең табысты фабрикаға айналды (Хирадо/Деджимадағы бекеттен кейін), бірақ колонияның алғашқы пайда әкелуіне 22 жыл кетті. Голландиялықтар өзінің, қытайлықтардың және жапондықтардың арасындағы үшбұрышты саудадан пайдаланып, сонымен қатар Формозаның табиғи ресурстарын пайдалана отырып, безгекке ұшыраған субтропиктік шығанақты пайдалы активке айналдыра алды. Ақшалай экономика енгізілді (VOC қолданған испандық реалды пайдалану арқылы), және осы кезеңде арал тарихында оны экономикалық жағынан дамытуға жасалған алғашқы маңызды әрекеттер орын алды.
The Tayouan factory (as VOC trading posts were called) was to become the second most profitable factory in the whole of the Dutch East Indies (after the post at Hirado/Dejima), although it took 22 years for the colony to first return a profit. Benefitting from triangular trade between themselves, the Chinese and the Japanese, plus exploiting the natural resources of Formosa, the Dutch were able to turn the malarial sub tropical bay into a lucrative asset. A cash economy was introduced (using the Spanish real, which was used by the VOC) and the period also saw the first serious attempts in the island's history to develop it economically.
Сауда
Форт Зеландияны Формозаның оңтүстігіндегі Таяуанда (Анпинг) құрудың бастапқы ниеті Қытай мен Жапониямен сауда жасау үшін база құру, сондай-ақ аймақтағы португал және испан саудасына кедергі келтіру болды. Саудаланатын тауарлардың ішінде Қытайдан жібек және Жапониядан күміс болды, сондай-ақ тағы көптеген нәрселер. Бекіністі орнатып алғаннан кейін голландтар аралдың батыс жазықтарында мекендейтін жергілікті Формоза сика бұғысының (Cervus nippon taioanus) көптеген үйірлерінің әлеуетін байқады. Жапондықтар бұғы терісін жоғары бағалап, одан самурайлардың қаруларын жасады. Бұғының басқа бөліктері ет және медициналық мақсаттар үшін қытай саудагерлеріне сатылды. Голландтар аборигендерден әкелінген бұғылар үшін ақы төлеп, сұранысты қанағаттандыру үшін бұғы қорын басқаруға тырысты. Айынышты, аборигендер өмір сүру үшін сенген бұғылардың саны азая бастады, бұл аборигендерді жаңа өмір сүру тәсілдерін қабылдауға мәжбүр етті. Дегенмен, бұл түр тұтқындықта сақталды және кейіннен жабайы табиғатқа қайта енгізілуі сәтті болды. 1638 жылы голландтар Тайваньтан Жапонияға 151 400 бұғы терісін экспорттады. Қант қамысы Тайваньдің жергілікті өнімі болғанымен, жергілікті халық шикі қанттан қант кристалдарын жасауға ере алмады. Қытай иммигранттары шикі қант қамысын қант кристалдарына айналдыру технологиясын әкеліп енгізді. Тайваньда өндірілген қант Явада өндірілген қантқа қарағанда әлдеқайда көп пайда әкелді. Жапония, Фукиен, Вьетнам, Таиланд және Индонезиядан Тайваньға тауар жеткізіліп, кейін нарық талабына сәйкес басқа елдерге экспортталды. Олар 2000-ға дейін адамдары бар ауылдарда өмір сүрді, әртүрлі топтар өзара түсініспейтін әртүрлі Формоза тілдерінде сөйледі. Капитан Рипон – француз тілінде сөйлейтін швейцариялық солдат, Лаузаннадан келген. Ол 1623 жылы Тайваньға аралда бекініс салу үшін жіберілді. Бекініс бітірілгеннен кейін Рипонға оны бұзуға және Тайваньды тастап кетуге бұйрық берілді. Ол өзінің тәжірибелерін жазып қалдырды. Рипонның күнделігі оның Таяуанға қалай жіберілгенін сипаттайды. 1624 жылдың наурыз айының соңында Рипонның жоғары лауазымдағы офицерлері оған Форт Оранж деп аталған бекіністі бұзуды және күштерін Пэнхуда шоғырландыруды бұйырды. 30 шілдеде Мин флоты 5000-10000 сарбазымен және 40-50 әскери кемесімен Пэнхудағы голланд бекінісіне жетіп, 3 тамызда голландтарды бейбітшілікке келісуге мәжбүр етті. Голландтар Таяуанға шегініп, онда тұрақты орналасты. Рипон Пэнху бекінісін бұзуды қадағалау үшін қалды. Ол 16 қыркүйекте Пэнхудан кетті. Тайваньда Рипонға азық-түлік табу тапсырылды. Ол губернатормен келіспей, желтоқсанда Батавияға кетті. Голланд командирі Каю оны "өте әдемі және жағымды қыз" деп сипаттады. Басқа голланд әйелдері Коксинганың қолбасшыларына таратылды, олар оларды кәнизактер ретінде пайдаланды. Голланд бекінісінің күнделігінде "ең жақсылары командирлердің пайдалануы үшін сақталды, содан кейін қарапайым сарбаздарға сатылды. Қытай әйелдері күйеулеріне қызғанышпен қарайтындықтан, үйленбеген еркекке бұйырған әйел бақытты болды" делінген. Оңтүстік Тайвань аймақтарындағы адамдар арасында қызыл және қызыл шаштар сияқты кейбір голланд физикалық ерекшеліктерінің себебі осы голланд әйелдерінің қытай қолбасшылары мен сарбаздарының кәнизактары болуынан туындады. Құлдыққа түскен голланд әйелдері ешқашан босатылмады. 1684 жылы кейбіреулері әлі де тұтқында екені хабарланды. Кэмойдегі голланд саудагерімен Коксинганың ұлы ұсынған тұтқындарды босату туралы келісім жасалды, бірақ ол сәтсіз аяқталды. Голланд тіліндегі есептерде қытайлықтардың голланд әйелдерін кәнизактер ретінде қабылдауы және Хамбруктың қызының күні туралы оқиға жазылған.
The original intention of setting up Fort Zeelandia at Tayowan (Anping) in southern Formosa was to provide a base for trading with China and Japan, as well as interfering with Portuguese and Spanish trade in the region. Goods traded included silks from China and silver from Japan, among many other things. After establishing their fortress, the Dutch realised the potential of the vast herds of the native Formosan sika deer (Cervus nippon taioanus) roaming the western plains of the island. The tough deer skins were highly prized by the Japanese, who used them to make samurai armour. Other parts of the deer were sold to Chinese traders for meat and medical use. The Dutch paid aborigines for the deer brought to them and tried to manage the deer stocks to keep up with demand. Unfortunately the deer the aborigines had relied on for their livelihoods began to disappear, forcing the aborigines to adopt new means of survival. However, the subspecies was kept alive in captivity and subsequent reintroduction of the subspecies into the wild has been successful. In 1638, the Dutch exported 151,400 deer hides from Taiwan to Japan. Although sugar cane was a native crop of Taiwan, the indigenous people had never been able to make sugar granules from the raw sugar. Chinese immigrants brought and introduce the technique to turn the raw sugar cane into sugar granules. The sugar produced in Taiwan made far higher profit than the sugar produced in Java. The products from Japan, Fukienn, Vietnam, Thailand, and Indonesia were shipped to Taiwan, and then exported to other countries as the markets demanded. They lived in villages with populations ranging from a couple of hundred up to around 2,000 people for the biggest towns, with different groups speaking different Formosan languages which were not mutually intelligible. Captain Ripon was a French speaking Swiss soldier from Lausanne. He was sent to Taiwan in 1623 to construct a fortress on the island. Shortly after finishing the fortress, Ripon was ordered to destroy the fortress and leave Taiwan. He wrote an account of his experiences. Ripon's diary describes how he was sent to Tayouan where a small fortress was built. At the end of March 1624, Ripon's superiors ordered him to demolish the fortress, named Fort Oranje, and concentrate his forces at Penghu. On 30 July, the Ming navy reached the Dutch fort at Penghu with 5,000 10,000 soldiers and 40 50 warships and forced the Dutch to sue for peace on 3 August. The Dutch retreated to Tayouan and established a more permanent presence there. Ripon stayed behind to oversee the dismantling of the Penghu fortress. He left Penghu on 16 September. In Taiwan, Ripon was tasked with finding food. He had a falling out with the governor and left for Batavia in December. she was described by the Dutch commander Caeuw as "a very sweet and pleasing maiden". The other Dutch women were distributed to Koxinga's commanders, who used them as concubines. The daily journal of the Dutch fort recorded that "the best were preserved for the use of the commanders, and then sold to the common soldiers. Happy was she that fell to the lot of an unmarried man, being thereby freed from vexations by the Chinese women, who are very jealous of their husbands." Some Dutch physical characteristics such as auburn and red hair among people in regions of south Taiwan are a consequence of this episode of Dutch women becoming concubines to the Chinese commanders and soldiers. The Dutch women who were taken as slave concubines and wives were never freed. In 1684 some were reported to be living in captivity. A Dutch merchant in Quemoy was contacted with an arrangement, proposed by a son of Koxinga's, to release the prisoners, but it came to nothing. Dutch language accounts record this incident of Chinese taking Dutch women as concubines and the date of Hambroek's daughter.
Хан халқы
VOC Тайваньға қытайлықтардың көшіп келуін ынталандырды. Голланд колониясы қытай иммиграциясы үшін әскери және әкімшілік құрылымды қамтамасыз етті. Олар жағалау кәсіпкерлері арқылы қытайлықтарға тегін жер, салықтан босату, өгіздерді пайдалану және қарыз алу мүмкіндіктерін жарнамалады. Кейде тіпті қытайлықтарға Тайваньға көшіп бару үшін ақша төледі. Нәтижесінде мыңдаған қытайлықтар бұғаздан өтіп, күріш және қант өсірушілерге айналды. Голланд кезеңінде қытай қоныс аударушылары Хакка және Хоккиен руларынан шыққан. Көбісі Цин билігінен жасырыну немесе Тайваньда аң аулау мақсатымен келген жас, отбасысы жоқ ер адамдар еді. Теңізшілер мен зерттеушілердің өмірін қиюымен танымал болғандықтан, олар Тайваньды "Тозақ қақпасы" деп атады. 1625 жылы компания Провинцияны қытайлықтарға қоныс салу орны ретінде жарнамалай бастады. Келесі жылы қала өртеніп, көп ұзамай қызба ауруы тарады. Қытайлықтар қашып кетті, ал компанияның барлық қызметкерлері ауырып қалды. Компания қаладан әскерін шығарып алып, бекіністі қиратты. 1629 жылы Матау және Суланг аймақтарының жергілікті тұрғындары Сакамға шабуыл жасап, Провинция тұрғындарын қуды. 1632 жылы компания қытайлықтарды Сакамға қант қамысын отырғызуға ынталандыра бастады, оларға ақша және мал берді. Бұл күш-жігер нәтежесін берді және 1634 жылға қарай қант "қытайдағыдай ақ" болды. 1635 жылы қытай кәсіпкерлері үлкен плантациялар құруға дайындалды. Көктемде 300 қытай жұмысшысы келді. Қытайлықтар күрішті де өсірді, бірақ суға қол жеткізу қиын болды, ал 1639 жылға қарай қытайлықтар күріш өсіруге деген қызығушылықтарын жоғалтты. Бұл мәселе 1640 жылдардың басында шешілді және күріш өндірісі қайтадан өсе бастады. Басқа да салалар пайда бола бастады: қасаптар, ұсталар, шеберлер, ағаш ұсталары, былғары өңдеушілер, аяқ киім жасаушылар, тас қалаушылар, тігіншілер және т.б. 1640 жылдары голландтар олардан салық жинауды бастады, бұл үлкен пайда әкелді, соның салдарынан кейбір қытайлықтар наразылық білдірді. 1648 жылдан кейін компанияның барлық кірісі қытайлықтардан түсті. Қытайлықтарға шектеулі аумақта меншік құқығы берілді, ал голландтар қытайлықтардың жергілікті тұрғындармен араласуына жол бермеу үшін күш салды. Бастапқыда компанияның саясаты қытайлықтарды жергілікті тұрғындардан қорғау болды, бірақ кейін саясат қытайлықтардың жергілікті тұрғындарға ықпал етуін болдырмауға бағытталды. Жергілікті тұрғындар ет пен теріні тұз, темір және киім-кешекке саудаластырып, оларды өз ауылдарына келіп тұратын қытай саудагерлерінен сатып алатын. Аралдың ішкі бөлігінде аборигендер бұғы терісін саудаға салған. 1634 жылы голландтар қытайлықтарға елік терісін тек компанияға ғана сатуды бұйырды, өйткені жапондықтар жақсы баға ұсынды. 1636 жылы қытай аңшылары голландтардың жергілікті тұрғындарды шығарып тастаған жерлеріне еніп, бұғы шаруашылығынан көбірек пайда табуға тырысты. Коммерциялық аңшылар жергілікті тұрғындардың орнын басып, бұғы өнімдерін көбейту үшін тұзақтарды пайдаланды. 1638 жылға қарай бұғы популяциясының болашағы күмән тудырды. Аң аулау мерзімдеріне шектеулер қойылды, бірақ бұл жеткіліксіз болды, сондықтан тұзақтарды пайдалану да шектелді. 1636 жылы Матаудың солтүстігіндегі ең үлкен абориген ауылы Фаворолангта қытай аңшылары мен балықшыларын қудалап, үш қытайлық қаза тауып, бірнеше адам жараланды. Тамыз айында Форт Зеландиядан солтүстікке қарай Ванканға Фаворолангерлердің үлкен тобы келді. Қараша айында Фаворолангерлер қытай балық аулау кемесін басып алды. Келесі жылы голландтар және олардың жергілікті одақтастары Фаволангты жеңді. Экспедицияны қытай халқы қаржыландырды. Бейбіт келіссөздер сәтсіз аяқталғанда, голландтар Фаволонгтағы қытайлықтарды кінәлады. Фаворолангерлер 1638 жылға дейін тіпті басқа ауылдарға тиесілі егістік жерлерінде де аңшыларға шабуыл жасауын тоқтатпады. 1640 жылы Фаволонг көшбасшысын тұтқындау және Фаволонг маңында үш голланд аңшысының қаза болуына байланысты оқиға салдарынан қытай аңшыларына Фаволонг аумағына кіруге тыйым салынды. Голландтар қытайлықтарды кінәлады және Батавиядан қытайлықтардың тұруы мен саяхаттауына шектеулер қойылды. Компания лицензиясы болмаса, қытай кемелері Тайвань айналысына кіруге рұқсат етілмеді. Қытайлықтарды елден қуып, солтүстік жерлестерді бағындыру үшін экспедиция ұйымдастырылды. 1642 жылдың қарашасында солтүстікке қарай экспедиция басталды, нәтижесінде 19 жергілікті және 11 қытайлық қаза тапты, ал үш голландты өлтірген қытайлықтар мен жергілікті тұрғындар атылды. Матаудан солтүстікке қарай қытайлықтардың тұруына тыйым салынды. 1644 жылы қытайлықтар рұқсат қағазы сатып алған жағдайда Фаволонгта сауда-саттық жүргізуге рұқсат алды. Фаворолангерлерге қытайлықтар "нашар адамдар [вуйле меншен], бізді [голландтарды] оларға жалған пікірлер сіңіруге тырысады" және рұқсатсыз қытайлықтарды ұстап беру керектігі айтылды. 1630 жылдардың соңында Батавиядағы шенеуніктер Тайваньдағы билікке кірістерді арттыру үшін қысым көрсетуді бастады. Голландтар қытайлықтардан ерікті түрде үлескерлік жинауды бастады, бірақ бұл үлескерліктер сенімді болмады. Бұғы етіне, сыраға, тұзға, мүйіз балыққа, араққа, кірпіштерге, цементке және жылжымайтын мүлік сатуға 10 пайыздық салықтан өзге, олар тұруға рұқсат алу үшін салықты (хоофбривен) енгізді. 1640 жылдың тамыз және қыркүйек айларында 3568 қытайлықтан айына төртінші бөлігі реал алынды, орташа есеппен 4450 қытайлық төлемге дейін артты. Барлық ересек ер адамдардан тұру үшін салық алынды. Салдақтарды болдырмау үшін әскерлер тексеру бекеттерінде тексеру жүргізіп, қытайлықтар рұқсатсыз басқа ауылға көшпеуін қадағалады. Кез келген бұзушылық айып төлеумен, сауаттандырумен немесе түрмеге қамаумен жазаланды. Қытай қоныс аударушылары тұру салығына наразылық білдірді, голландтар оларды жолдарда ақша талап ету арқылы мазалады. 1646 жылы Кеңес қытайлықтарға олар тек белгілі бір шенеуніктерге ғана есеп беру керектігін хабарлады, бірақ шағымдар келіп түсуін тоқтатпады. Бір есепте айтылғандай, "әскерлер олардың хоофбривенін тәркілеп қана қоймай, оларды соттау үшін және айып талап ету үшін, сондай-ақ олардың аз мал-мүлігін, тауықтар, шошқалар, күріш, киім-кешек, төсек жабдықтары немесе жиһаз сияқты қолдарына тигеннің бәрін алып қояды". Голландтар күріш өндірісінен салық жинауды аукционға салып, аборигендердің ауылдарымен сауда жасау құқығын сатты. Алайда, голландтар қытайлықтардың аборигендерді қымбат бағамен сату арқылы пайдалануда екенін ойлады: "өйткені қытайлықтар тіпті еврейлерден де алаяқ және алдаушы, егер [компания] жалдауды тоқтатса ғана олар өз тауарын көбірек азаматтық бағамен сатпайды". Аборигендермен сауда жасау құқығын сату пайда табудың ғана емес, қытайлықтарды қадағалау және олардың жергілікті тұрғындармен араласуына жол бермеудің тәсілі болды. Аборигендердің ауылдарындағы сауда құқығын бақылау және жүйеге енгізілген өзгерістер компанияның беделін түсіріп, оған тирандық беделін әкелді.
The VOC encouraged Chinese migration to Taiwan. The Dutch colony provided a military and administrative structure for Chinese immigration. It advertised to the Chinese through coastal entrepreneurs free land, freedom from taxes, the use of oxen, and loans. Sometimes they even paid the Chinese to move to Taiwan. As a result, thousands of Chinese crossed the strait and became rice and sugar planters. The Chinese settlers were of Hakka and Hokkien stock during the Dutch period. Most of them were young single men seeking to hide from Qing authorities or to hunt in Taiwan. They referred to Taiwan as The Gate of Hell for its reputation in taking the lives of sailors and explorers. In 1625, the company started advertising Provintia to the Chinese as a site of settlement. The next year the town caught fire and shortly afterward it was beset by fever. The Chinese all fled and all the company employees grew sick. The company withdrew personnel from the town and destroyed the fortress. In 1629, the natives of Mattau and Soulang attacked Sakam and chased away the inhabitants of Provintia. In 1632, the company began encouraging Chinese to plant sugarcane in Sakam by providing them money and cattle. The efforts came to fruition and by 1634 there was sugar "as white as that of China." By 1635, Chinese entrepreneurs were preparing for larger plantations. In the spring, 300 Chinese laborers arrived. The Chinese also cultivated rice but access to water was difficult and by 1639 the Chinese had lost their desire to plant rice. This problem was addressed in the early 1640s and rice production began to grow again. Other industries began to spring up: butchers, blacksmiths, coopers, carpenters, curriers, cobblers, masons, tailors among them. In the 1640s the Dutch began to tax them, reaping large benefits, causing some Chinese to become discontent. After 1648, nearly all company revenue came from the Chinese. The Chinese were allowed property rights in a limited area and the Dutch made efforts to prevent the Chinese from mingling with the natives. Initially the company policy was to protect the Chinese from the natives but later the policy shifted to trying to keep Chinese from influencing the natives. The native people traded meat and hides for salt, iron, and clothing from Chinese traders who sometimes stayed in their villages. In the interior, deer skins were traded by the aborigines. In 1634 the Dutch ordered the Chinese to sell deerskins to no one but the company since the Japanese offered better prices. By 1636, Chinese hunters were entering previously native lands where the Dutch had removed the natives to greater profit from the deer economy. Commercial hunters replaced the natives and used the pitfall to increase deer products. By 1638 the future of the deer population was being questioned. Restrictions were put on hunting periods but this proved insufficient so the use of the pitfall was also restricted. In 1636, Favorolang, the largest aboriginal village north of Mattau, killed three Chinese and wounded several others while harassing Chinese hunters and fishers. In August a large band of Favorolangers appeared at Wankan north of Fort Zeelandia. In November the Favorolangers captured a Chinese fishing vessel. The next year the Dutch and their native allies defeated Favorolang. The expedition was paid for by the Chinese populace. When peace negotiations failed, the Dutch blamed a group of Chinese at Favorolang. The Favorolangers continued to attack hunters even in fields belonging to other villages until 1638. In 1640 an incident involving the capture of a Favorolang leader and the ensuing death of three Dutch hunters near Favorolang resulted in the banning of Chinese hunters from Favorolang territory. The Dutch blamed the Chinese and orders were given from Batavia to restrict Chinese residency and travel. No Chinese vessel was allowed around Taiwan unless it carried a company license. An expedition was ordered to chase away the Chinese from the land and to subjugate the natives to the north. In November 1642, an expedition set out northward, killing 19 natives and 11 Chinese, and executing the Chinese and natives responsible for the murder of three Dutchmen. A policy banning any Chinese from living north of Mattau was implemented. In 1644 the Chinese were allowed to live in Favorolang to conduct trade if they purchased a permit. The Favorolangers were told that the Chinese "were despicable people [vuyle menschen] who sought to instill in them false opinions of us [the Dutch]" and to capture any Chinese who did not possess a permit. In the late 1630s, officials in Batavia started pressuring the authority in Taiwan to increase revenues. The Dutch started collecting voluntary donations from the Chinese but these donations were not reliable. In addition to a 10 percent tax on venison, beer, salt, mullet, arrack, bricks and mortar, and real estate sales, they also implemented a residency permit tax (hoofdbrieven). In August and September 1640, some 3,568 Chinese were charged a quarter of a real per month, increasing to some 4,450 Chinese payments on average. All male Chinese were taxed for residency. Checks were made by soldiers at inspection points so that the Chinese could not move to another village without permission. Any transgression could be punished with a fine, beating, or imprisonment. Chinese settlers began protesting the residency tax, that the Dutch harassed them on roads for pay. In 1646, the Council informed the Chinese that they only had to answer to specific officials; however, complaints continued. According to a report, "soldiers not only confiscate their hoofdbrieven, in order to prosecute them and demand a fine, but also take their meager possessions, seizing anything they can get their hands on, whether chickens, pigs, rice, clothing, bedding, or furniture. The Dutch also auctioned off the collection of taxes for rice farming and sold the right to trade with aboriginal villages. However, the Dutch thought the Chinese were exploiting the natives by selling at high prices: "for the Chinese . are even more deceptive and deceitful than the Jews, and will not sell their goods . for a more civil price unless [the company] stopped selling leases altogether." The sale of rights to trade with aborigines was not just a way to raise profits but to keep track of the Chinese and prevent them from mingling with the natives. Policing the rights to trade in aboriginal villages and alterations to the system eventually caused the reputation of the company to drop, gaining for them a reputation of tyranny.
Басқалар
Голландияның Тайваньдағы колониясында Панпаң және Кинам (вьетнамдық) құлдары болды, ал 1643 жылы олар құлдар қашқан кезде оларды қайта қолға түсіретін жергілікті одақтастарына сыйақы ұсынды. Он сегіз Кинам және Ява құлы 1642 жылғы 11 қаңтарда губернатор Трауденьюс басшылығымен 110 қытай және 225 әскермен бірге Таммалаккоу жергілікті тұрғындарына қарсы голланд шабуылына қатысты. Жеті Кинам және үш Ява адамы 200 қытайлық адаммен және 218 сарбазбен бірге 1645 жылдың қарашасынан 1646 жылдың қаңтарына дейін аға саудагер Корнелис Цезарь басқарған алтын іздеу экспедициясына қатысты. "Кинам" – Вьетнамның Нгуен билеушілері басқарған Кочинкинаның голландтық атауы (ол 17 ғасырда Вьетнамның орталық бөлігіндегі Куанг Нам (Аннам) аймағын атау үшін қолданылған), ал 1860 жылы француздар Кочинкина терминін Меконг дельтасына қатысты қолдана бастады, ол оңтүстікке қарай орналасқан. Панпаң – Жавадағы, Голландтік Шығыс Үнді компаниясы билеген Шығыс Үндістандағы бір аймақ. Голландтықтар Троньин (Солтүстік Вьетнам) Нгуен билеушілеріне қарсы, Кинамның (Кочинкина) Нгуен билеушілерімен Троньин-Нгуен соғысы кезінде одақтас болды, сондықтан Кинамға қарсы болды.
The Dutch had Pampang and Quinamese (Vietnamese) slaves on their colony in Taiwan, and in 1643 offered rewards to aboriginal allies who would recapture the slaves for them when they ran away. Eighteen Quinamese and Java slaves were involved in a Dutch attack against the Tammalaccouw aboriginals, along with 110 Chinese and 225 troops under Governor Traudenius on 11 January 1642. Seven Quinamese and three Javanese persons were involved in a gold hunting expedition along with 200 Chinese individuals and 218 troops under Senior Merchant Cornelis Caesar from November 1645 to January 1646. "Quinam" was the Dutch name for the Vietnamese Nguyen lord ruled Cochinchina (which was used in the 17th century to refer to the area around Quang Nam in central Vietnam, (Annam) until in 1860 the French shifted the term Cochinchina to refer to the Mekong Delta in the far south, and Pampang was a place in Java which was ruled by the Dutch East India Company in the East Indies. The Dutch sided with the Trịnh lords of Tonkin (Northern Vietnam) against the Nguyen Lords of Quinam (Cochinchina) during the Trịnh–Nguyễn War and were therefore hostile to Quinam.
Өмірбаян
XVII ғасырда голландтар қоныстанғанға дейін Тайвань аборигендері бір-бірінен толық дербес көптеген тайпалық жүйелерде өмір сүрді; әр тайпаның саны мыңнан жүз адамға дейін жететін, 1650 жылы голландтар жүргізген халық санауы жазық аймақта 50 000-нан аспайтын тума тайвандықтар бар екенін көрсетті. Уақытша одақтарға, ұқсас егіншілік тәжірибелеріне және аралас некелерге қарамастан, тайпалар тілдік және ішкі құрылым жағынан ерекшеленді. Осы ерекшеліктермен қатар, кең таралған бас аулау салты Формозалық топтардың бейтаныс адамдарға күдікпен қарауына және сақ болуына себеп болды. Голландтар келгеннен кейін алғашқы байланыс жасасқан тайпалар Синканг (新港), Бэклон (目加溜灣), Соэланг (蕭), және Матау (麻豆) болды. Тайвань тайпаларының қарсыластық көзқарастары голландтармен жауласып, қақтығысқа әкелді, соның ішінде 1628 жылы Синканг тайпасының қатысуымен болған Хамада Яхей оқиғасы және 1629 жылы Матау тайпасының 20 голланд әскерін өлтіруі.
Before Dutch settlement in the seventeenth century, Taiwanese aborigines lived in numerous tribal systems uniquely autonomous of each other; with populations between a thousand and a hundred, a census conducted by the Dutch in 1650 surmised that there were below 50,000 natives in the plains area. Despite temporary alliances, similar agricultural practices, and a few inter marriages, the tribes exhibited distinct linguistic and internal structure differences. These differences coupled with the widespread practice of head hunting caused Formosan groups to be suspicious and cautious of strangers. Upon arrival, the first indigenous groups the Dutch made contact with were the Sinkang (新港), Backloan (目加溜灣), Soelangh (蕭), and Mattauw (麻豆). The native Taiwanese tribes' antagonistic predispositions led to an initial hostile relationship with the Dutch, involving several uprisings including the Hamada Yahei incident of 1628 involving the Sinkang people, and the killing of 20 Dutch soldiers in 1629 by the Mattauw tribe.
Дін
VOC салық жүйесін құрып, абориген тілдерінің латын әрпімен жазылуын үйрету және христиан дінін тарату үшін мектептер ашты. Тайваньдықтардың діні көбінесе анимизм негізінде болды және оны күнәлі әрі нашар өркениетті деп есептеді. Формозалықтар голландтар күнәлі немесе кемінде жабайы деп санаған түрлі амалдар жасады, олардың ішінде 37 жасқа дейінгі әйелдерге массаж арқылы міндетті түрде аборт жасау, жиі неке бұзушылық, христиандық сенбі күнін сақтамау және жалпы жалаңаштық кірді. Христиандық Киелі кітап абориген тілдеріне аударылып, тайпалар арасында уағыздалды. Бұл христиан дінінің Тайваньға алғаш рет енуі болды.
The VOC set up a tax system and schools to teach romanized script of aboriginal languages and evangelize Christianity. The native Taiwanese religion was primarily animist and considered sinful and less civilized. The Formosans practiced various activities which the Dutch perceived as sinful or at least uncivilised, including mandatory abortion (by massage) for women under 37, frequent marital infidelity, non observation of the Christian Sabbath and general nakedness. The Christian Bible was translated into native aboriginal languages and evangelized among the tribes. This was the first entrance of Christianity into Taiwan.
Білім
Миссионерлер голландиялықтар бақылауындағы ауылдарда мектептер ашумен қатар, отарлаушылардың дінін ғана емес, сонымен қатар оқу мен жазу сияқты өзге де біліктерді үйретті. Голландиялықтар келгенге дейін жергілікті тұрғындар жазуды қолданбаған, ал миссионерлер латын әрпіне негізделген түрлі Формоза тілдері үшін жазу жүйелерін жасады. Бұл Тайваньдағы жазу тілінің алғашқы пайда болуының тарихи жазбасы. Осы тауарларға монополия орнату үшін тайвандықтар қол еңбегі ретінде пайдаланылды, олардың шеберлігі қант плантацияларында және бұғы аулауда қалыптасты. Сол сияқты, голландиялықтар дәстүрлі егіс шаруашылығы тәсілдерін заманауи жүйелерге алмастырды. Далалық аймақтардағы тайпаларға батыс үлгісіндегі егін шаруашылығы жүргізу тәсілдері үйретілді, бұл тұрақты және тиімді экологиялық технологияларды қолдануға мүмкіндік берді, бірақ бұл көбінесе жерді тым көп пайдаланудың салдарынан, бұғы мен қант ресурстарын сақтау үшін жаңа тәсілдер қажет болғандықтан жасалды. Голландиялықтар құдық қазуды енгізіп, аралға өгіздер мен мал әкелді.
The missionaries were also responsible for setting up schools in the villages under Dutch control, teaching not only the religion of the colonists but also other skills such as reading and writing. Prior to Dutch arrival the native inhabitants did not use writing, and the missionaries created a number of writing schemes for the various Formosan languages based on the Latin script. This is the first record in history of a written language in Taiwan. In monopolizing on these goods, Taiwanese natives were used as manual labor, whose skills were honed in the employment on sugarcane farms and deer hunting. Similarly, the Dutch upheaved the traditional agricultural practices in favor of more modern systems. The native tribes in the field regions were taught how to use Western systems of crop management that used more sustainable and efficient ecological technologies, albeit attributed mostly to the fact that due to the increased exploitation of the land, alternative means of management were needed to veer off the extinction of deer and sugar resources. The Dutch introduced well digging, as well as bringing both oxen and cattle to the island.
Әскери
Тайвань аборигендері Голландия үкімшілігінің соңғы жартысында тұрақты жағдайды сақтау және қақтығыстарды болдырмау үшін маңызды рөл атқарды. Форт Зеландияның күнделікті жазбаларына (De dagregisters van het kasteel Zeelandia) сәйкес, голландтар көтерілістер мен бүліктер кезінде жедел әрекет ету қажет болғанда, жалпы жасаққа жаяу әскер ретінде Хсин канг (新港) және Матау (麻豆) сияқты жақын жердегі тайпалардан еркектерді жиі жұмысқа алды, осылайша олардың санын арттырды. Мұндай жағдай 1652 жылы Гуо Хуайи бүлігі кезінде болды, онда голландтар жүзден астам тайваньдық аборигендерді пайдалану арқылы бүлікшілерді жеңіп, бағындырды. Алайда, 1652 жылы Гуо Хуайи бүлігі кезінде голландтармен одақтас болған Тайвань аборигендері, кейін Форт Зеландияны қоршау кезінде голландтарға қарсы шығып, Коксинганың қытай әскерлеріне қосылды. Синкан аборигендері (Формосандар) Коксинга оларға кешірім жариялағаннан кейін оның жағына өтті; Синкан аборигендері кейін қытайлықтар үшін жұмыс істеп, голландтарды өлтіріп, басын кесті; таулар мен жазықтардағы шекаралық аборигендер де 17 мамыр 1661 жылы қытайларға бағынып, голландтардың билігіндегі міндетті білім беруден азаттық алғанын голландтарды аңдып, басын кесіп, христиандық оқулықтарды жойып, тойлады.
Taiwanese aborigines became an important part of maintaining a stable milieu and eliminating conflicts during the latter half of Dutch rule. According to the Daily Journals of Fort Zeelandia (De dagregisters van het kasteel Zeelandia), the Dutch frequently employed males from nearby indigenous tribes, including Hsin kang (新港) and Mattau (麻豆), as foot soldiers in the general militia, to heighten their numbers when quick action was needed during rebellions or uprisings. Such was the case during that of the Guo Huaiyi rebellion in 1652, where the conspirators were eventually bested and subdued by the Dutch through the sourcing of over a hundred native Taiwanese aborigines. However, the Taiwanese aboriginal tribes who were previously allied with the Dutch against the Chinese during the Guo Huaiyi rebellion in 1652 turned against the Dutch during the later siege of Fort Zeelandia and defected to Koxinga's Chinese forces. The aboriginals (Formosans) of Sincan defected to Koxinga after he offered them amnesty; the Sincan aboriginals then proceeded to work for the Chinese and behead Dutch people in executions; the frontier aboriginals in the mountains and plains also surrendered and defected to the Chinese on 17 May 1661, celebrating their freedom from compulsory education under the Dutch rule by hunting down Dutch people and beheading them and trashing their Christian school textbooks.
Мұра және үлестер
Бүгінде Тайваньдағы голландтардың мұрасы Тайнань қаласының Анпинг ауданында, олардың Зеландия қамалының қалдықтары сақталған жерде көрініс береді; Тайнань қаласының өзінде, олардың Форт Провинтия қазіргі Қызыл Шатырлы Мұнара деп аталатын негізгі құрылым болып табылады; және, соңында, Тамсуиде Антонио форты (Форт Сан-Доминго музей кешенінің бөлігі) әлі күнге дейін Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының әлемдегі ең жақсы сақталған бекінісі (кіші форты) тұр. Бұл ғимарат кейіннен Ұлыбритания консулдығы қолданысына берілді, дейін Ұлыбритания КМТ (Қытай Ұлттық партиясы немесе Гоминьдан) режимімен және Тайваньпен ресми қарым-қатынасын үзіп тастады. Сол сияқты, отарлау кезеңінде голландтар жүргізген экономикалық саясаттың көп бөлігі кейін Тайваньның қазіргі заманғы халықаралық саудасының бастауына негіз болды. Тайваньның сауда тарихының және қазіргі экономикасының бастаулары Голландияның Формоза дәуірінде құрылған порты жүйелерімен байланысты. Дегенмен, голландтардың билігінің ең ұзаққа созылған салдары – қытай халқының аралға қоныс аударуы болуы мүмкін. Голландтар кезеңінің басында Тайваньда 1000 мен 1500 аралығында қытайлықтар болған деп есептеледі, олардың көпшілігі аборигендер ауылдарында тұратын саудагерлер еді. Голландияның Формоза билігі тұсында голландтардың отарлық саясаты экологиялық және ауыл шаруашылығы саудасын дамыту және аймақты бақылауда ұстау үшін ханьқытайлықтардың белсенді қоныс аударуын ынталандырды. Осы себептерге байланысты, отарлау кезеңінің соңында Тайваньда ондаған мың адам тұратын көптеген қытай ауылдары пайда болды, ал аралдың этникалық құрамы жаңадан келген қытайлықтардың пайдасына қарай өзгере бастады. Бұған қоса, голланд қоныс аударушылары екі халық арасында байланыс орнатып, бұрын болмаған ханьқытайлықтар мен тайваньдық аборигендермен қарым-қатынас жасауға кірісті.
Today the legacy of the Dutch in Taiwan is visible in the Anping District of Tainan City, where the remains of their Castle Zeelandia are preserved; in Tainan City itself, where their Fort Provintia is still the main structure of what is now called Red Topped Tower; and finally in Tamsui, where Fort Antonio (part of the Fort San Domingo museum complex) still stands as the best preserved redoubt (minor fort) of the Dutch East India Company anywhere in the world. The building was later used by the British consulate until the United Kingdom severed ties with the KMT (Chinese Nationalist Party or Kuomintang) regime and its formal relationship with Taiwan. Similarly, much of the economic policy driven by the Dutch during the colonial period was subsequently used as a basis for the beginnings of Taiwan's modern international trade. The beginnings of Taiwan's mercantile history and contemporary economy can be attributed to the port systems that were facilitated during the Dutch Formosa period. However, perhaps the most lasting result of Dutch rule is the immigration of Chinese people to the island. At the start of the Dutch era, there were estimated to be between 1,000 and 1,500 Chinese persons in Taiwan, mostly traders living in aboriginal villages. During Dutch Formosa rule, Dutch colonial policies encouraged the active immigration of Han Chinese in order to solidify the ecological and agricultural trade establishments and help maintain control over the area. Because of these reasons, by the end of the colonial period, Taiwan had many Chinese villages holding tens of thousands of people in total, and the ethnic balance of the island was already well on the way to favouring the newly arrived Chinese over the aboriginal tribes. Furthermore, Dutch settlers opened up communication between both peoples, and set about maintaining relationships with both Han Chinese and native Taiwanese, which were non existent beforehand.
Аңыз
Фредерик Койеттің айтуынша, көптеген адамдар Коксинга голландиялықтарға шабуыл жасаған кезде Форт Зеландияның жанындағы суларда су қыздарының пайда болғанын көрген. Голландиялықтар оларды іздеп су жолдарына келді, бірақ олар жоқ болды. Бұл жақын арада болатын апаттың алғы құрдысы деп есептелді.
According to Frederick Coyett, many people saw mermaids appearing in the waters near the Fort Zeelandia during Koxinga's attack on the Dutch. The Dutch came to the waterways to search carefully, but they were gone. It was regarded as a sign of imminent disaster.