Кіріспе

Ilyushin Il 78 (Илью́шин Ил 78; НАТО-ның Midas деп аталатын белгілеуі) – Il 76 стратегиялық әуе көлігінің негізінде құрылған төрт қозғалтқышты совет/ресейлік әуеде жанармай құю танкері.

Жобалау және әзірлеу

Кеңес Одағының алғашқы арнайы танкерлік ұшақтары бұрыннан бар бомбалаушылардың түрлері болды, мысалы, Туполев Ту-16 және Мясищев М-4. Олардың өнімділігі жеткіліксіз деп танылды, әсіресе жаңа бомбалаушы үлгілері (Туполев Ту-22М және Туполев Ту-160) пайдалануға енгізілген кезде. 1968 жылы "Ильюшин" Ил-76 негізінде жаңа танкерді жасау жұмысы басталды. Бірақ ол танкер ретінде қолдануға жарамсыз болды: басқа ұшақтарға 10 тоннадан кем отын беруге ғана қабілетті еді. Негізгі Il-76 орнына, отын сыйымдылығы жоғары Il-76MD жетілдірілген нұсқасы Il-78 деп аталған жаңа танкердің негізі ретінде таңдалды. Il-78 танкері Кеңес Одағындағы "Ильюшин" авиациялық кешенінде әзірленді және жобаланды. Il-78 алғаш рет 1983 жылдың 26 маусымында ұшып, 1987 жылдың маусымында пайдалануға берілді. Осы аралықта, отын сыйымдылығы жоғарырақ нұсқасын жасау жұмыстары қолға алынды. Бұл нұсқа, Il-78M, алғаш рет 1987 жылдың 7 наурызында ұшты. 1984 жылдан 1993 жылға дейін Ташкент авиациялық өндіріс бірлестігінде барлығы 32 Il-78, 13 Il-78M және бір Il-78E (Ливияға экспортталған нұсқа) салынды. Il-78 2 Жаңа өндірілген Il-78M 90A және Il-76MD 90A үлгілерінде қолданылатын бөлшектерді пайдалана отырып, Il-78/78M ұшақтарының қызмет мерзімін 30 жылдан 40 жылға дейін ұзарту мақсатында жаңғырту жүргізілуде. Кабина жабдықтары жаңартылып, жарқырау шашу құрылғылары орнатылды. Ұшақтар үш UPAZ 1M отын құю қондырғысымен жабдықталған. Il-78M 90A (Il-478) – Il-76MD 90A негізінде жаңартылған нұсқа. Алғашқы прототипі 2017 жылдың 29 қарашасында көрсетілді және 2018 жылдың 25 қаңтарында алғашқы ұшуын жасады. 2020 жылдың 12 желтоқсанында 10 Il-78M 90A ұшағына тапсырыс берілді, ал сериялық өндіріс 2021 жылы басталды. Il-78E – Il-78-дің экспорттық нұсқасы. Ливия үшін бір дана салынды.