Ми-38: Қазақстандық тікұшақ туралы мәліметтер

Кіріспе

Mil Mi-38 – Миль Мәскеу тікұшақ зауыты жобалаған және «Казань тікұшақтары» компаниясы дамытып жатқан көліктік тікұшақ. Бастапқыда Ми-8 және Ми-17 тікұшақтарын алмастыру мақсатында жасалған, қазір әскери және азаматтық түрлерінде ұсынылуда. Алғашқы сынақ ұшуы 2003 жылдың 22 желтоқсанында өтті, ал 2015 жылдың 30 желтоқсанында сертификатталды.

Тарих

Ми-38 тікұшағының әзірлемесі 1980-жылдардың басынан бері «Казандық вертолеттер» компаниясымен жүргізілді және алғашқы макет 1989 жылғы Париж авиашоуында көрсетілді. 1991 жылы КСРО тарағаннан кейін «Казандық вертолеттер» компаниясы «Еврокоптер» компаниясымен ынтымақтастыққа түсті, бұл Ми-38 тікұшағын халықаралық нарыққа бейімдеуді көздеді. 1994 жылдың қыркүйегінде Euromil АҚ құрылды және бір айдан кейін бағдарламаны қаржыландыру басталды. Sextant және Pratt & Whitney Canada компаниялары да Ми-38 тікұшағының авиациялық және электр станциялық жабдықтарын жеткізушілер ретінде бағдарламаға қатысты. Бастапқыда тікұшақтың алғашқы сынақ ұшуы 1999 жылы жүргізілуі тиіс еді, бірақ 1999 жылдың 18 тамызында ғана бірінші демонстрациялық үлгіні аяқтау туралы келісімге қол қойылды. 2001 жылы Ми-38 тікұшағының роторлық қанаттары Ми-17 тікұшағында сынақтан өтті. Бірінші Ми-38 демонстрациялық үлгісі (ПТ-1) өзінің алғашқы ұшуын 2003 жылдың 22 желтоқсанында «Казандық вертолеттер» зауытының үстінен жасады. Pratt & Whitney Canada PW127/TS қозғалтқыштарымен жабдықталған екінші прототип (ОП-2) өзінің алғашқы ұшуын 2010 жылдың 2 желтоқсанында орындады. Прототипке сондай-ақ Transas Aviation әзірлеген IBKO 38 немесе IBKV 38 авиациялық кешені орнатылған, ол Ми-38 үшін «шыны кабина» тұжырымдамасын іске асырады. 2013 жылдың наурыз айында Халықаралық Аэронавтика Федерациясы Ми-38 прототиптері E1h класында бес рекорд орнатқанын растады. Екінші үлгі 8620 метр биіктікке көтеріліп, биіктік бойынша рекорд орнатты. Екінші және үшінші рекордтар жылдамдықпен көтерілу болды; Ми-38 алты минут ішінде 3000 метр биіктікке жетті, содан кейін 10 минут 52 секундта 6000 метрге жетті. Тағы екі рекорд биіктік бойынша рекордтар болды: біріншісі 1000 кг (2205 фунт) жүкпен 7895 метрге, екіншісі 2000 кг (4409 фунт) жүкпен 7020 метрге орнатылды. Үшінші прототип (ОП-3) 2013 жылдың 17 желтоқсанында ұшу сынақтарын бастады. Тікұшаққа ресейлік Климов ТВ7-117В турбошақты қозғалтқыштары орнатылған, олар Pratt & Whitney Canada PW127/TS қозғалтқыштарымен салыстырылатын қуаттылықты қамтамасыз етеді. 2015 жылдың 30 желтоқсанында «Росавиация» Ми-38 тікұшағын сертификаттады, сынақтар мен сертификаттау бағдарламасын аяқтады және алғашқы өндірістік үлгіні жеткізуге мүмкіндік берді. Сертификаттау үшінші және төртінші ұшу сынақ прототиптері, Klimov TV7-117В қозғалтқыштарымен жабдықталған, негіз болды. 2017 жылдың шілдесінде Ресей қорғаныс министрлігіне алғашқы екі сериялық Ми-38 тікұшағын жеткізу туралы келісімге қол қойылды. 2018 жылдың 23 қарашасында әскери нұсқасы Ми-38Т өзінің алғашқы ұшуын жасады. Жаңа нұсқа Ресей қорғаныс министрлігінің жаңа талаптарына сәйкес әзірленді. Ресейге қатысты халықаралық санкциялардың салдарынан оның барлық компоненттері, оның ішінде қозғалтқыштар мен авиациялық жабдықтары, ресейлік өндірісте жасалған. «Казандық вертолеттер» компаниясының басқарушы директорының орынбасары Вадим Лигайдың мәлімдемесіне сәйкес, қазір Ми-38 тікұшағы 40 жолаушыға дейін тасымалдай алады. Ресей қорғаныс министрлігі 2019 жылдың желтоқсан айында алғашқы екі сериялық Ми-38 тікұшағын қабылдады. 2020 жылдың қаңтар айында Russian Helicopters компаниясы белгілі емес экспорттық тапсырыс алғанын жариялады (орыс БАҚ хабарлағандай, Таяу Шығыста), «көлік және жайлылығы арттырылған кабиналық конфигурацияларда» Ми-38Т тікұшақтарын 2021-2022 жылдар аралығында жеткізілетіні күтілуде. РФ Қорғаныс министрлігі 2020 жылдың тамызында жайлылығы арттырылған кабиналық конфигурацияда 2 қосымша Ми-38 тікұшағын, ал Төтенше жағдайлар министрлігі 2021 жылдың тамызында 9 тікұшақты тапсырыс берді. 2023 жылы Зимбабве Үкіметі Ресей президенті Владимир Путиннің Санкт-Петербургте өткен Екінші Ресей-Африка саммиті кезінде Ми-38 тікұшағын сыйға алды. Бұл Зимбабве Республикасы полициясына бірнеше «Казандық Ансат» тікұшақтарын жеткізуден кейін, сондай-ақ ел үшін жаңа әуе жедел жәрдем қызметін іске қосудан кейін болды. 2024 жылдың наурыз айында «Колыма авиациясы» компаниясы Магадан облысын байланыстыратын коммерциялық рейстерді жүзеге асыру үшін екі Ми-38 тікұшағын алды. Тікұшақтар ерекше киік үлгісімен боялған.

The Mi 38's development was carried out by Kazan Helicopters since early 1980s and a mockup was first shown during the 1989 Paris Air Show. After the dissolution of the Soviet Union in 1991, Kazan Helicopters went into collaboration with Eurocopter that was to adapt the Mi 38 for international market. In September 1994, Euromil JSC was established and funding of the programme began a month later. Sextant and Pratt & Whitney Canada were also to participate in the programme as suppliers of Mi 38's avionics and powerplant equipment. Initially, the helicopter was to be first flight tested in 1999, but only on 18 August 1999 a contract was signed for completion of the first demonstrator. In 2001, testing of Mi 38's rotor blades was carried out on a Mi 17 helicopter. The first Mi 38 demonstrator (PT 1) performed its maiden flight above the Kazan Helicopters plant on 22 December 2003. The second prototype (OP 2), powered by Pratt & Whitney Canada PW127/TS engines, made its first flight on 2 December 2010. The prototype is also equipped with the IBKO 38 or IBKV 38 aviation complex, developed by Transas Aviation, which implements a concept of a glass cockpit for the Mi 38. In March 2013, the Fédération Aéronautique Internationale has confirmed the Mi 38 prototypes have already set five records in the E1h class. The second prototype aircraft set an altitude record by reaching 8,620 meters (28,280 feet) without a payload. The second and third records were for climbing speed; the Mi 38 reached a height of 3,000 meters (9,843 feet) in six minutes, then followed this to reach 6,000 meters (19,685 feet) in 10 minutes and 52 seconds. Two further records were altitude records: the first was set at 7,895 meters (25,902 feet) with a 1,000 kg (2,205 lb) payload, the second at 7,020 meters (23,031 feet) with a 2,000 kg (4,409 lb) payload. The third prototype (OP 3), began its flight tests on 17 December 2013. The helicopter is equipped with a pair of Russian Klimov TV7 117V turboshaft engines, which produce about as opposed to for the Pratt & Whitney Canada PW127/TS. On 30 December 2015, Rosaviatsiya certified the Mi 38, completing the testing and certification program and allowing for the delivery of the first production model. Certification was based on the third and fourth flight test prototypes with Klimov TV7 117V engines. In July 2017, a contract for delivery of first two serial Mi 38s to the Russian Defence Ministry was signed. On 23 November 2018, military variant, Mi 38T, performed its maiden flight. The new variant was developed to meet the Russian MoD's new requirements for the helicopter and due to international sanctions imposed on Russia, all of its components, including engines and avionics, are Russian made. Deputy Managing Director at Kazan Helicopters Vadim Ligai stated that the Mi 38 can now carry up to 40 passengers. The Russian Defence Ministry took delivery of the first two serial Mi 38s in December 2019. In January 2020, Russian Helicopters announced that it had received orders from an unspecified export customer (reported by Russian media sources to be in the Middle East) for Mi 38Ts in "transport and increased comfort cabin configurations", with delivery from 2021 to 2022. The RF Defense Ministry ordered 2 more Mi 38s in increased comfort cabin configuration in August 2020 and the Ministry of Emergency Situations ordered 9 in August 2021. In 2023, the Government of Zimbabwe was gifted an Mi 38 helicopter by Russian President Vladimir Putin, during the Second Russia Africa Summit hosted in Saint Petersburg. This follows the delivery of a number of Kazan Ansat helicopters for the Zimbabwe Republic Police, as well as a new air ambulance service for the country. In March 2024, Kolyma Aviation received two Mi 38 helicopters for operating commercial flights connecting Magadan Oblast. The aircraft were liveried in a distinctive orca pattern.