Кіріспе

Советтік үлгідегі жоғары жылдамдықты стратегиялық бомбалаушы

Мясищев М-50 (Мясищев М-50; НАТО коды – Bounder) – советтік үлгідегі төрт реактивті қозғалтқышты, жоғары жылдамдықты стратегиялық бомбалаушының прототипі, ол ешқашан қаруға қойылған жоқ. Тек бір ұшуға жарамды прототип салынды, ол 1959 жылғы қазан айында алғаш рет ұшты. М-50 Мясищев конструкторлық бюросымен құрастырылған.

Жобалау және әзірлеу

M 50 – төрт қозғалтқышы бар жылдам реактивтік бомбалаушы: екі Dobrynin VD 7 жанармайсыз турбореактивті қозғалтқышы қанаттың сыртқы бөлігінде және екі VD 7F жанармайлы турбореактивті қозғалтқышы ішкі бөлігінде орналасқан. Екі ішкі қозғалтқыш қанаттың астында, ал екі сыртқы қозғалтқыш иықтық, қиық дельта қанаттарының ұштарында орналасқан. Екінші ұшақ M 52 деп аталды және Zubets 16 17 турбовентиляторлық қозғалтқыштармен жабдықталды. Қозғалтқыштардың орнатылуы өзгертілді және қанаттың жоғарғы бөлігіне екінші қанат қосылды. M 50 1961 жылы Кеңес Әуе күнінің мерекелік шеруіне қатысты. M 52 құрастырылып аяқталды, бірақ ұшу сынақтарынан өте алмады. Бірнеше жарылыс оқ-дәрілерін АҚШ-тың құрлық аймағындағы нысандарға жеткізуге арналған пилотсыз M 51 континентаралық зымыран нұсқасы әзірленді. 1960-шы жылдардың басындағы көптеген стратегиялық бомбалаушы жобалары сияқты, M 50/52 бағдарламасы да континентаралық баллистикалық зымырандарды жасау және кеңестік ғарыш бағдарламасына басымдық беру себептерімен тоқтатылды.

Ядролық бомбалаушы туралы аңыз

1958 жылдың 1 желтоқсанындағы "Авиациялық апталық" журналында "Советтер ядролық бомбалаушыны сынақтан өткізді" деген мақала жарияланды. Осы тақырыпта редакциялық мақала да жарық көрді. Журнал ұшақтың шындығына күмәнсіз сенім білдірді, "Совет Одағында ядролық қуатпен жұмыс істейтін бомбалаушы ұшақ сынақтан өтуде. Оны коммунистік және коммунистік емес елдерден келген көптеген шетелдік бақылаушылар ұшу кезінде де, жерде де көрді" деді. Бірақ шындығында, мақала жалған ақпаратқа негізделген. Фотосуреттердегі ұшақ кейіннен M 50 екені анықталды, ол ядролық қуатпен жұмыс істемейтін. Алайда, 1960 жылдардың басында Совет Одағы американдық Convair NB 36H жобасына ұқсас, ядролық қуатты стратегиялық бомбалаушы – Туполев Ту 95ЛАЛ технологиялық үлгісін сынады. Бірақ, бұл үлгі турбовинттік Ту 95 негізінде жасалғандықтан, оның жылдамдығы дыбыс жылдамдығынан аспады, ядролық қуатпен ұшқан жоқ (оның басты мақсаты – ядролық реактордың қорғаныш қабілетін сынау болды). Сонымен қатар, бұл жобаны Туполев конструкторлық бюросы жүзеге асырды, себебі Мясищев компаниясы прототипті жасау конкурсында жеңіліске ұшырады. Жоба сәтті деп танылды, бірақ экологиялық алаңдаушылықтарға байланысты одан әрі дамуы кешікті. Функционалдық құрлық аралық баллистикалық зымырандар (ҚАБЗ) пайда болғаннан кейін, қаржыландыру мен дамудың басым бөлігі осы салаға ауыстырылды және 1960 жылдардың басында жоба тоқтатылды. 1961 жылдың 9 шілдесінде М 50А өзінің 19-шы және соңғы рейсін жасады, ол жылдық Тушино әуе шоуындағы әскери шеруге қатысты. Бұл алыптың жалғыз ресми көрсетілімі болды және қазір Мәскеудің сыртындағы Монино мұражайында сақталуда.