Румыниядағы Қара Шіркеу: Трансильвания қаласы Брашовтағы тарихы
Biserica Neagră
Румыниядағы Брашов қаласындағы Қара шіркеу – Трансильванияның ең ірі готикалық соборы. Тарихы, архитектурасы, және 1689 жылғы өрттен қара түсі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трансильваниядағы собор, Румыния
Румыниядағы собор
Cathedral in Transylvania, Romania
the cathedral in Romania
Қара шіркеу (Biserica Neagră, Die Schwarze Kirche, Fekete templom) Румынияның оңтүстік-шығысындағы Трансильваниядағы Брашов қаласында орналасқан. Ол орта ғасырларда қаланың жергілікті Трансильваниялық саксон (неміс) қауымы салған және елдегі ең маңызды готикалық стильдегі ескерткіш саналады. Сонымен қатар, бұл аймақтағы ең ірі және маңызды құлшынып намаз оқитын орын, ол Румыниядағы Аугсбургтік Исповедание Евангелиялық Лютерандық шіркеуіне тиесілі. Автор Джудит Петки, көпке тараған пікірге қарамастан, Қара шіркеудің қараңғы түсі 1689 жылы қаланың көп бөлігін қамтыған өрт салдарынан пайда болғанын, бірақ соңғы кездегі ластанудың нәтижесінде күшейгенін айтады. Қазіргі танымал атауы, көрінеу, 19 ғасырда пайда болған. Собор – жұмыс істеп тұрған шіркеу, тарихи Брашовтың басты белгісі және келушілерге ашық мұражай болып табылады.
The Black Church (Biserica Neagră, Die Schwarze Kirche, Fekete templom), stands in the city of Brașov in south eastern Transylvania, Romania. It was built by the local Transylvanian Saxon (German) community of the city during medieval times and represents the main Gothic style monument in the country, as well as being the largest and one of the most important houses of worship in the region which belong to the Lutheran, i. e., Evangelical Church of Augustan Confession in Romania. Author Judit Petki contends that, contrary to a widely held view, the Black Church received its dark appearance as a result of the fire which affected much of the city in 1689, but only in recent times due to pollution. The current popular name is apparently a 19th century creation. The cathedral, a working church, is the main city landmark of historical Brașov, and a museum is open to visitors.
Атауы
Петки Қара шіркеудің аты 1689 жылғы Брашов өртінен қара түсіне байланысты болды деген пікірді жаңылыс деп есептейді. Ол бұл тұжырымын 21 ғасырғы зерттеулерге негіздейді, олар өрт салдарынан қираудың ешқандай белгісін таппады; шіркеу 19 ғасырда Брашовтың индустриалды қалаға айналуынан кейін қоршаған ортаның ластануынан қарарған. Оның құрылысы 14 ғасырдың соңында, нақты уақыты белгісіз кезеңде басталды. Қатысты мәліметтерді талдау нәтижесінде бірнеше зерттеушілер құрылыс жұмысы 1383 және 1385 жылдар аралығында басталғанына келісім білдірді. Бұл жұмыстарға болгар жұмысшылары мен шеберлері қатысып, олар Брашовтың Шейи Брашовлуидегі болгар колониясын құрды. Халық арасында кең тараған аңыз бойынша, бір неміс баласы болгар құрылысшыларының жұмысына кедергі келтірген немесе қабырғаның қисайғанын айтқан. Ашуланған болгар баласын шіркеу мұнарасынан лақтырып жіберіп, оның денесін шіркеу қабырғасына кіргізіп, қылмысын жасырған. Ғимараттың алғашқы кезеңдерінде Томас (1410 жылы қайтыс болған) атты дін қызметкері қызмет еткені белгілі, оның қабірі хор аймағында орналасқан. Шіркеу құрылысымен бір уақытта айналасындағы бекініс жұмыстары да басталған, нәтижесінде Брашовтың үшінші цитаделі аяқталды. Бас киелі орында бастапқыда бір ғана бағана болған, бірақ оның Ханс Стейтхаймер салған неміс соборларының үлгісіндегі (Эрнст Кюльбрант және Антал Хеклер сияқты зерттеушілердің пікірінше) бүкіл орталық құрылымды қолдау рөлі күмәнді. Кеме мен наурындарды аяқтау ұзаққа созылды, құрылыс әр түрлі уақыт аралығында тоқтап тұрды: 1423 жылы папа Мартин V құрылысқа қатысқандарға кешірім жариялап, құрылыс аланын қайта жандандыруға тырысты; 1474 жылы Сикст IV шығарған құжат жұмыстың әлі де артта қалғанын мойындады. Құрылыс барысында кем дегенде бір рет қайта жобаланған бірнеше сегізбұрышты бағаналар шамамен 1444 жылы аяқталды. Олардың бірінде шіркеуге демеушілік еткен әскери қолбасшы Джон Хунядидің гербі бейнеленген. Ең қарқынды жұмыстар 1450 жылға дейін және одан кейін жүргізілді, оларға ерекше көп санды порталдарды, соның ішінде солтүстік "Алтын қақпаны" және оған іргелес қасиетті құрбандық тақтасын аяқтау кірді. 1500 және 1515 жылдар аралығында киелі бөлме кеңейтілді.
Petki calls the view that the Black Church got its name because it was sooted by the 1689 Brașov fire, a misconception. She bases her view on 21st century studies, which have found no evidence of fire destruction; the church has blackened simply because of environmental pollution after Brașov has turned into an industrial city in the 19th century. Construction on it began during the late 14th century, at an unknown date — analysis of related evidence has led several researchers to conclude that work began between 1383 and 1385, employing Bulgarian workers and craftsmen who proceeded to establish the Brașov Bulgarian colony in Șcheii Brașovului. According to popular legend, a German child was disturbing the Bulgarian builders or told them that one of the walls was leaning. An annoyed Bulgarian pushed the child off the church tower and then immured his corpse in the church to conceal his crime. It is known that, in its first stages, the building was serviced by a priest named Thomas (died 1410), whose grave is located in the choir area. Work on the fortifications in the surrounding area probably began at the same time as work on the church, leading in time to the completion of Brașov's third citadel. Its chancel originally featured a single column, but its role in supporting the entire central structure — on the model of German cathedrals built by Hans Stettheimer (a view expressed by researchers such as Ernst Kühlbrandt and Antal Hekler) is under dispute. The nave and aisles took longer to complete, and construction was interrupted for various intervals: in 1423, Pope Martin V issued an indulgence for people involved in construction, as a means to reactivate the site; in 1474, a document issued by Sixtus IV acknowledged that work was still lagging. Several octagonal pillars, redesigned at least once during the building process, were probably completed around 1444. One of them features the inlaid crest of military leader John Hunyadi, who is mentioned among the church benefactors. The most intense work took place before and after 1450, and involved completing the exceptionally large number of portals, including the northern "Golden Gate" and its adjacent altar of the Holy Sacrifice. The vestry was enlarged at some point between 1500 and 1515.
Тарихи контексттегі стиль мен пішін
15 ғасырда (1476 жылдан кейін көп ұзамай) аяқталған шіркеу готикалық сәулеттің соңғы кезеңдеріне жатады. Оның нәтижесінде үш кемелі бар базилика салынды, барлығы бірдей биіктікте, Кошицедегі Доминикан шіркеуі сияқты. Бұл жоба аймақтағы басқа да діни ғимараттарға үлгі болды, ал алғашқыда осы жерде жұмыс істеген тас қалаушы кейіннен Ғимбавтағы шіркеу құрылысында қатысқан болуы мүмкін.
Completed during the 15th century (soon after 1476), the church belongs to the final stages of Gothic architecture. The result was a three nave basilica, all the same height, as well as with the Dominikánsky kostol in Košice. The design was itself an inspiration for other religious buildings in the region, and it is possible that a stonemason originally employed on the site later worked on the church in Ghimbav.
Реформация
Католик ғибадатханалары протестанттық реформация кезінде лютерандықтарға ауыстырылды, бұл Иоганнес Хонтердің (1498–1549) ықпалымен сәйкес келді. Оның реформатордың мүсіні Харро Магнуссен (1861–1908) тарапынан ғимараттың оңтүстік жағында орнатылды. Ұзақ уақыт бойы шіркеудің 1689 жылғы 21 сәуірде басып кірген Габсбург әскерлерінің қолынан туған үлкен өрт кезінде ішінара қирағандығы туралы ойлар болды, бірақ бұл теория дұрыс емес екені дәлелденді. Оның еден деңгейінен қабырғаларының жоғарғы жағына дейін 21 метр, шатырдың жотасына дейін 42 метр, ал жалғыз қоңырау мұнарасының ең биік нүктесіне дейін 65 метрді құрайды. Сыртқы мүсіндерде әсерлі готикалық стиль қолданылған – олар, мүмкін, шіркеудің негізін қалаушы Томас және Трансильванияның католик қамқоршысы Николайды бейнелейді. 1450 жылдан кейін жасалған және Ренессанс әсерлерін көрсететін жаңа ортағасырлық мүсіндердің арасында Иерусалим ғибадатханасындағы Иса Мәсіхті бейнелейтін солтүстікке қарай басрельеф, сондай-ақ сол қасбеттегі түрлі тұлғалар бар. Мәриям мен Исаның мүсіні ескі қалалық әкімшілігіне қарап тұр және Кронштадт (Брашов) қаласының гербінің үстінде орналасқан, себебі Мәриям қаланың қамқоршысы. Бүгінде хордың тіректерінде көрінетін он екі мүсін – жергілікті суретшілер жасаған көшірмелер, олар 1937–1944 жылдары орнатылды. Ал нашар сақталған 15 ғасырғы түпнұсқалар шіркеу ішіне көшірілді, онда олар әлі де көрсетілуде. Көшірмелердің өзі де ауаның нашарлауынан зардап шегуде, олардың бесеуі 2018 және 2021 жылдың жазы аралығында қалпына келтірілді. Онда Исаның тууы, Әйелі Екатерина және Әйелі Барбара бейнеленген.
The Catholic services were replaced with Lutheran ones during the Protestant Reformation, coinciding with the influence exercised by Johannes Honter (1498–1549). His statue of the reformer was erected by Harro Magnussen (1861–1908) on the southern side of the building. It was long thought that the church had been partially destroyed during a great fire set by invading Habsburg forces on 21 April 1689 (during the Great Turkish War), but this theory has been proven wrong. It measures 21 meters from the floor level to the top of its walls, 42 meters to the ridge of the roof, and 65 meters to the highest point of its only bell tower. A more flamboyant Gothic style was used in the outside sculptures — those probably depicting the church's supposed founder, Thomas, and the Catholic patron saint of Transylvania, Nicholas. Newer medieval sculptures, created after 1450 and showing some Renaissance influences, feature the northward bas relief depicting Jesus Christ in the Temple of Jerusalem, as well as various figures on the same facade. The statue of Mary and Jesus faces towards the old city hall and stands above the coat of arms of Kronstadt (Brașov), as the Virgin Mary is the patron of the city. The twelve statues seen today on the choir buttresses are copies created by local artists and placed there in 1937–1944, when the badly weathered 15th century originals were moved inside the church, where they are still on display. The copies are themselves seriously affected by the intensifying air pollution, five of them having been restored between 2018 and the summer of 2021. It shows the Nativity, together with depictions of Saint Catherine and Saint Barbara.
Іс-шаралар
Шіркеудің веб-сайты үнемі жаңартылып тұрады. Қаланың шағын неміс қауымы үшін әр жексенбі сайын лютерандық құлшылық өткізіледі. Шіркеуде мұражай бар және ол келушілерге ашық. Шіркеу ішіндегі тарихи орындарында "Трансильвания кілемдерінің" ең ірі жинағын құрайтын анатолиялық кілемдер сақталған. Көрермендер орган концерттеріне тұрақты түрде және музыкалық шаралар аясында қатыса алады.
The church website is regularly updated. A Lutheran service is held each Sunday for the small German community in the city. The church contains a museum and is open to visitors. The Anatolian carpets, which together constitute the largest collection of "Transylvanian rugs", are preserved in their historical locations throughout the church. The public can attend organ concerts, on a regular basis and as part of musical events.