Кіріспе

Манхэттендегі Батыс-Шығыс көшесі, Нью-Йорк

125-ші көше, сонымен қатар Мартин Лютер Кинг-младший бульвары деп аталады, Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданында шығыстан батысқа қарай жүретін екі бағытты көше. Ол шығыстағы Бірінші авенюден басталып, батыстағы Генри Гудзон паркі жолының сервистік жолы – Маржиналь көшесіне дейін созылады. Бұл көше көбінесе Гарлемнің "басты көшесі" деп есептеледі. 125-ші көшедегі танымал ғимараттардың қатарында Аполлон театры, Адам Клейтон Пауэлл кіші атындағы мемлекеттік кеңсе ғимараты, Тереза қонақ үйі, Гарлемдегі студия мұражайы, Маунт Моррис банкі, Гарлем Комонвелл кеңесі, Гарлем балалар аймағы, Киелі Отбасының Сент-Джозеф шіркеуі және бұрынғы Вест-Энд театры (қазір Ла Гри Баптист шіркеуі орналасқан) бар.

Тарих

Көше 1811 жылғы Комиссиялар жоспарымен Манхэттен көшелер желісінің құрамына енгізіліп, ені 100 фут (30 метр) болатын 15 шығыс-батыс көшесінің бірі ретінде белгіленді (ал қалған көшелердің ені 60 фут (18 метр) деп белгіленді).

Көршіліктер

Көшенің батыс бөлігі Манхэттенвилл және Морнингсайд Хайтс аудандары арасында, солтүстік-батыстан Батыс Харлем пирстерінен және 130-шы көшедегі Генри Хадсон Парквейімен тоғысудан диагональ бойынша өтеді. Морнингсайд даңғылының шығысында ол шығыстан батысқа қарай Орталық Гарлем арқылы Екінші даңғылға дейін созылады, онда пандус оны Роберт Ф. Кеннеди (Трайборо) көпірімен байланыстырады. Дегенмен, 125-ші көше Бірінші даңғылға дейін жалғасады, онда ол оңтүстікке қарай FDR Drive және Уиллис Авеню көпірімен қосылады. Конвент даңғылының батысында 125-ші көше 1920 жылға дейін Манхэттен көшесі деп аталған жерге қайта бағытталды. 125-ші көшенің бастапқы бөлігі сол кезде Ла-Салле көшесі деп аталды. Қалған блоктар Амстердам даңғылы мен Клермонт даңғылы арасында орналасқан. The New York Times жаңа атаулардың «біршама күмәнді номенклатурасы» бар екенін және қалалық «альдермендер француз тіліндегі атауларды ұнататынын» айта келіп, атын өзгертуге басқаша себеп көрсетпеді. Осы аймақтағы 125-ші көшенің бастапқы блогының бір бөлігі Грант үйлері тұрғын үй кешендері орналасқан суперблоктарды құру үшін жойылды. Көшені Транс-Харлем тас жолына айналдыру туралы ұсыныс, көшенің батыс жағындағы 125-ші көше – Гудзон өзені көпіріне қаражат бөлгеннен кейін күшін жойды. 1990 жылдардың соңынан бастап 125-ші көшенің көп бөлігі жаңғыртылып, MAC Cosmetics, Old Navy, H&M, CVS/дәріхана және Magic Johnson Театрлары сияқты дүкендер ашылды. Қоғаммен бірлесіп, қала 125-ші көше дәлізі үшін жоспар жасады, ол оның өнер және мәдениет орталығы ретіндегі күшін нығайтуға және дамытуға бағытталған.

Қисық сызығы

Жер қыртысындағы жарық осы көше астынан Ист-Риверден Нью-Джерсиге дейін өтеді және 125-ші көшелік жарылысы немесе Манхэттенвилл жарылысы деп аталады. 2001 жылы 2,4 магнитудалы жер сілкінісі болған. Жарық сызығы Орталық парктің үстінен өтіп, оңтүстік-шығысқа қарай Рузвельт аралына дейін созылады. Ол IRT Broadway–Seventh Avenue желісінің 122-ші және 135-ші көшелер арасында эстакаданы пайдалануын қажет ететін, терең жарық аңғарын құрайды, тіпті желі екі басында жер астына өтіп, теңіз деңгейінен бірдей биіктікте қалады. Риверсайд Драйв та жоғары виадук арқылы жарық аңғарынан өтеді.

Белгілі болған адамдар

2011 жылдан бері бұрынғы президент Билл Клинтон 125-ші көшеде кеңсесін сақтап тұр.

Танымал мәдениетте

125-ші көше мен Лексингтон даңғылының қиылысы – Velvet Underground тобының 1967 жылғы тұңғыш альбомы "The Velvet Underground & Nico"-дан "I'm Waiting for the Man" әнінде Лу Рид героин сатып алатын орын. "Small Talk at 125th and Lenox" (1970) – Гил Скотт Херонның альбомы.