Кіріспе

Кемптен () – Германияның Бавария жеріндегі Швабия аймағындағы Аллгаудың ең ірі қаласы. 2016 жылы халық саны шамамен 68 мың адамды құрады. Бұл жерді алғашқыда кельттер қоныстандырған болуы мүмкін, бірақ кейіннен римдіктер оны жаулап алып, Камбодунум деп атады. Кемптен – Германиядағы ең ежелгі қалалық елді мекен.

Римге дейінгі кезең

Грек географы Страбон б.з.д. 50 жылы кельт тайпасының Эстиондарының Камбодунон деген қаласы туралы айтады. Бұл Германия қалаларының ең ерте жазбада кездесетін атауы саналады. Қазірге дейін осы кельт елді мекенінің бар болғанына археологиялық дәлелдер табылмады.

Рим дәуірі

Б.з.д. 15 жылы Нерон Клавдий Друз және оның інісі Тиберий басқарған рим әскерлері бұрыннан бар кельт елді мекенін басып алып, қиратты. Кейіннен бұл елді мекен Камбодонум деп аталды. Келесі жылдары қала классикалық римдік қала жоспары бойынша, мойнақтар, форумдар және храмдармен қайта салынды. Алғашқыда ағаштан салынған қала, 69 жылы қаланың көп бөлігін жойған қауіпті өрттен кейін таспен қайта жаңартылды. Аугсбург осы рөлді алмас бұрын, бірінші ғасырда қала Раэтия провинциясының астанасы болған болуы мүмкін. 19 ғасырдың соңында және 1950 жылдары Кемптен қаласының шетіндегі жерлерде жүргізілген ауқымды археологиялық қазбалар қаланың кең ауқымды құрылымдық негізін ашты. 233 жылы қала суэб тайпасы – алемандар тарапынан қайта қиратылды. Камбодонумның бастапқы орны тасталып, Илер өзеніне қарайтын Бургалде төбесіндегі стратегиялық тұраққа елді мекен көшірілді. 5 ғасырдың ортасында соңғы рим әскерлері бұл аймақты тастап кетті және қала алемандар толық бақылауына өтті.

Орта ғасырлар

Римдіктер қоныстанғаннан кейін, ол төбеден төмен қарай, Илер өзенінің жанындағы жазыққа көшірілді. Жазбаша дереккөздерде қала Камбидано деп аталады. Қала негізінен алмандықтардан тұрғандықтан, 683 жылы франктар оны франк патшалығына қарсы көтеріліске қолдау көрсеткені үшін тағы да бір жойды. 700 жыл шамасында Кемптен аббаттығы – Алгау аймағындағы алғашқы монастырь салынды, оны Сент-Галл аббаттығынан келген екі бенедикт монахы, Магнус фон Фюссен мен Теодор құрды. Бұл жаңа монастырьдың алғашқы аббаты Аудогар болды. Карлдың әйелі, алмандық ханшайым Хильдегардтың қаржылық және лоббилік қолдауы арқасында монастырь франк империясының ең беделді монастырьларының біріне айналды. Мадьярлар монастырьды бірнеше рет шабуылдағаннан кейін, Аугсбургтың князь-епископы, сонымен қатар Кемптен аббаты болған Ульрих, 941 жылы монастырьды және қаланы қайта құруды бастады. 1213 жылы Киелі Рим императоры Фридрих II аббаттарды Рейхстаг мүшелері деп жариялады және Кемптен аббатына герцог атағын алу құқығын берді. Алайда, 1289 жылы Германия королі Рудольф I өзен бойындағы қалалық елді мекенге ерекше құқықтар берді, осылайша оны Кемптеннің еркін императорлық қаласы етіп жариялады. 1525 жылы императорлық қалада аббаттардың соңғы меншік құқықтары «Ұлы сатып алу» деп аталатын саудада сатылды, бұл бір-бірімен қатар өмір сүретін екі тәуелсіз қаланың пайда болуын белгіледі, олардың екеуі де бірдей атауға ие болды. 1527 жылы императорлық қала католик монастырына (және еркін қалаға) тікелей қарсылық танытып, протестантизмге өткеннен кейін жаңа қақтығыстар туды.

Ренессанс пен бароккодан қазіргі заманға дейін

Отыз жылдық соғыс (1632-33 жж.) кезінде екі қала да, император әскерлерінің бірімен, ал швед әскерлерінің екіншісімен қиратылды. 1652 жылы Гельсбергтің Роман Гиель, Кемптен аббаты, Граубюнденнен архитекторлар Майкл Биер мен Йохан Серроға қауым мен монастырьға қызмет ететін жаңа шіркеу ретінде Сент-Лоренц базиликасын, сондай-ақ герцог-аббаттардың өкілдік резиденциясын салуды тапсырды. Бұл Германияда Отыз жылдық соғыс аяқталғаннан кейін салынған алғашқы ірі шіркеу деп есептеледі. Наполеон соғыстары кезінде Герцогтық аббат пен Императорлық қала Баварияның билігіне көшті (1802-03 жж.). Соңында, 1819 жылы екі бәсекелес қала бірігіп, жалғыз коммуналдық бірлік құрды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала аумағында Дахау концлагерінің екі филиалы орналасқан, әрқайсысында шамамен 700 тұтқын болған. Клод (Клаудиус) Оноре Дезир Дорнье (14 мамыр 1884 – 5 желтоқсан 1969), Кемптен-им-Алльгой қаласында туған, неміс авиация инженері және Dornier GmbH компаниясының негізін қалаушы. Оның мұрасы оның атымен аталған ұшақтарда сақталған, олардың ішінде Dornier Do 18 және 12 қозғалтқышты Dornier Do X дирижаблі бар, ондаған жылдар бойы әлемдегі ең үлкен және ең қуатты ұшақ болып келді.

Көлік

Кемптен A 7 автобаны (Вюрцбург–Ульм–Фюссен) арқылы аймақпен жақсы байланысты. Bundesstraßen B 12 (ішінара A 980 автобаны ретінде), B 19 және B 309 да Кемптен қаласында қиылысады. Қала 1852 жылы Людвигтің Оңтүстік-Солтүстік темір жолының бөлігі ретінде ашылған Бухло–Линдау темір жолының бойында орналасқан, ал Кемптен станциясы қазіргі уақытта InterCity және EuroCity теміржол қатынастарымен жақсы қамтамасыз етілген. Қалалық автобус жүйесін Kemptener Verkehrsbetriebe басқарады, ол 20-дан астам бағыт бойынша жұмыс істейді.

Спорт және демалыс

Футбол командасы «ФК Кемптен» Illerstadion стадионында ойнайды, ол жеңіл атлетика жарыстары үшін де қолданылады. Стадион Illerdamm 10 мекенжайында орналасқан. Бұрын стадионда мотоциклдерге арналған жылдамдық жолы болған және 1965 жылғы Speedway World Team Cup финалы осы стадионда өткен. «Allgäu Comets» деп аталатын американдық футбол командасы да стадионды пайдаланады.