Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кемптен () – Германияның Бавария жеріндегі Швабия аймағындағы Аллгаудың ең ірі қаласы. 2016 жылы халық саны шамамен 68 мың адамды құрады. Бұл жерді алғашқыда кельттер қоныстандырған болуы мүмкін, бірақ кейіннен римдіктер оны жаулап алып, Камбодунум деп атады. Кемптен – Германиядағы ең ежелгі қалалық елді мекен.
Place in Bavaria, Germany
Kempten (, (Swabian German: )) is the largest town of Allgäu, in Swabia, Bavaria, Germany. The population was about 68,000 in 2016. The area was possibly settled originally by Celts, but was later taken over by the Romans, who called the town Cambodunum. Kempten is the oldest urban settlement (town) in Germany.
Римге дейінгі кезең
Грек географы Страбон б.з.д. 50 жылы кельт тайпасының Эстиондарының Камбодунон деген қаласы туралы айтады. Бұл Германия қалаларының ең ерте жазбада кездесетін атауы саналады. Қазірге дейін осы кельт елді мекенінің бар болғанына археологиялық дәлелдер табылмады.
The Greek geographer Strabo mentions in 50 BC a town of the Celtic Estiones named Kambodunon. This is considered the oldest written reference of any German city. So far no archaeological evidence could be found that this Celtic settlement really existed.
Рим дәуірі
Б.з.д. 15 жылы Нерон Клавдий Друз және оның інісі Тиберий басқарған рим әскерлері бұрыннан бар кельт елді мекенін басып алып, қиратты. Кейіннен бұл елді мекен Камбодонум деп аталды. Келесі жылдары қала классикалық римдік қала жоспары бойынша, мойнақтар, форумдар және храмдармен қайта салынды. Алғашқыда ағаштан салынған қала, 69 жылы қаланың көп бөлігін жойған қауіпті өрттен кейін таспен қайта жаңартылды. Аугсбург осы рөлді алмас бұрын, бірінші ғасырда қала Раэтия провинциясының астанасы болған болуы мүмкін. 19 ғасырдың соңында және 1950 жылдары Кемптен қаласының шетіндегі жерлерде жүргізілген ауқымды археологиялық қазбалар қаланың кең ауқымды құрылымдық негізін ашты. 233 жылы қала суэб тайпасы – алемандар тарапынан қайта қиратылды. Камбодонумның бастапқы орны тасталып, Илер өзеніне қарайтын Бургалде төбесіндегі стратегиялық тұраққа елді мекен көшірілді. 5 ғасырдың ортасында соңғы рим әскерлері бұл аймақты тастап кетті және қала алемандар толық бақылауына өтті.
In 15 BC Roman troops led by Nero Claudius Drusus and his brother Tiberius conquered and destroyed an existing Celtic settlement. Later the settlement was named Cambodunum. In the following years the city was rebuilt on a classical Roman city plan with baths, forum and temples. Initially in wood, the city was later rebuilt in stone after a devastating fire that destroyed almost the entire city in the year 69 AD. The city possibly served as provincial capital of Raetia during the first century before Augsburg took over this role. Extensive archaeological excavations at the end of the 19th century and again during the 1950s at what were then the outskirts of Kempten unearthed the extensive structural foundations. The city was again destroyed in 233 AD by the Alemanni, a Suebic tribe. The original site of Cambodunum was then abandoned and the settlement moved to a strategically safer location on the Burghalde hill overlooking the river Iller. In the middle of the 5th century the last Roman troops had left the area and the city was entirely taken over by the Alemanni.
Орта ғасырлар
Римдіктер қоныстанғаннан кейін, ол төбеден төмен қарай, Илер өзенінің жанындағы жазыққа көшірілді. Жазбаша дереккөздерде қала Камбидано деп аталады. Қала негізінен алмандықтардан тұрғандықтан, 683 жылы франктар оны франк патшалығына қарсы көтеріліске қолдау көрсеткені үшін тағы да бір жойды. 700 жыл шамасында Кемптен аббаттығы – Алгау аймағындағы алғашқы монастырь салынды, оны Сент-Галл аббаттығынан келген екі бенедикт монахы, Магнус фон Фюссен мен Теодор құрды. Бұл жаңа монастырьдың алғашқы аббаты Аудогар болды. Карлдың әйелі, алмандық ханшайым Хильдегардтың қаржылық және лоббилік қолдауы арқасында монастырь франк империясының ең беделді монастырьларының біріне айналды. Мадьярлар монастырьды бірнеше рет шабуылдағаннан кейін, Аугсбургтың князь-епископы, сонымен қатар Кемптен аббаты болған Ульрих, 941 жылы монастырьды және қаланы қайта құруды бастады. 1213 жылы Киелі Рим императоры Фридрих II аббаттарды Рейхстаг мүшелері деп жариялады және Кемптен аббатына герцог атағын алу құқығын берді. Алайда, 1289 жылы Германия королі Рудольф I өзен бойындағы қалалық елді мекенге ерекше құқықтар берді, осылайша оны Кемптеннің еркін императорлық қаласы етіп жариялады. 1525 жылы императорлық қалада аббаттардың соңғы меншік құқықтары «Ұлы сатып алу» деп аталатын саудада сатылды, бұл бір-бірімен қатар өмір сүретін екі тәуелсіз қаланың пайда болуын белгіледі, олардың екеуі де бірдей атауға ие болды. 1527 жылы императорлық қала католик монастырына (және еркін қалаға) тікелей қарсылық танытып, протестантизмге өткеннен кейін жаңа қақтығыстар туды.
After the Romans abandoned the settlement, it was moved from the hill down to the plains located next to the river Iller. In written sources, the town appears as Cambidano. Being still predominantly Alemannic, the town once more was destroyed by the Franks in 683 as a consequence of the city's support of an uprising against the Frankish kingdom. Around 700 a monastery — Kempten Abbey — was built, the first in the Allgäu region, founded by two Benedictine monks from the Abbey of Saint Gall, Magnus von Füssen and Theodor. This new monastery's first abbot was one Audogar. Through the financial and lobbyist support of Charlemagne’s wife Hildegard, an Allemannic princess, the monastery came to be one of the most privileged of the Frankish Empire. After the abbey had several times been ravaged by the Magyars, the Prince Bishop of Augsburg, Ulrich of Augsburg, who was also Abbot of Kempten, began the rebuilding of both the monastery and the city in 941. In 1213, the Holy Roman Emperor Frederick II declared the abbots members of the Reichstag and granted the Abbot of Kempten the right to bear the title of Duke. However in 1289, King Rudolf I of Germany also granted special privileges to the urban settlement in the river valley, making it the Free Imperial City of Kempten. In 1525 the last property rights held by the abbots in the Imperial City were sold in the so called "Great Purchase", marking the start of the co existence of two independent cities next to each other, each bearing the same name. More conflict arose in 1527 after the Imperial City converted to Protestantism in direct opposition to the Catholic monastery (and Free City).
Ренессанс пен бароккодан қазіргі заманға дейін
Отыз жылдық соғыс (1632-33 жж.) кезінде екі қала да, император әскерлерінің бірімен, ал швед әскерлерінің екіншісімен қиратылды. 1652 жылы Гельсбергтің Роман Гиель, Кемптен аббаты, Граубюнденнен архитекторлар Майкл Биер мен Йохан Серроға қауым мен монастырьға қызмет ететін жаңа шіркеу ретінде Сент-Лоренц базиликасын, сондай-ақ герцог-аббаттардың өкілдік резиденциясын салуды тапсырды. Бұл Германияда Отыз жылдық соғыс аяқталғаннан кейін салынған алғашқы ірі шіркеу деп есептеледі. Наполеон соғыстары кезінде Герцогтық аббат пен Императорлық қала Баварияның билігіне көшті (1802-03 жж.). Соңында, 1819 жылы екі бәсекелес қала бірігіп, жалғыз коммуналдық бірлік құрды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала аумағында Дахау концлагерінің екі филиалы орналасқан, әрқайсысында шамамен 700 тұтқын болған. Клод (Клаудиус) Оноре Дезир Дорнье (14 мамыр 1884 – 5 желтоқсан 1969), Кемптен-им-Алльгой қаласында туған, неміс авиация инженері және Dornier GmbH компаниясының негізін қалаушы. Оның мұрасы оның атымен аталған ұшақтарда сақталған, олардың ішінде Dornier Do 18 және 12 қозғалтқышты Dornier Do X дирижаблі бар, ондаған жылдар бойы әлемдегі ең үлкен және ең қуатты ұшақ болып келді.
During the turmoil of the Thirty Years' War (1632–33), both cities were destroyed by the imperial forces and the Swedish troops respectively. In 1652 Roman Giel of Gielsberg, the Abbot of Kempten, commissioned the architects Michael Beer and Johann Serro from Graubünden to build St. Lorenz Basilica as a new church to serve the parish and monastery, including a representative residence for the Duke Abbots. This is acknowledged as the first large church built in Germany after the end of the Thirty Years' War. During the Napoleonic Wars the Dukedom Abbey and Imperial City came under Bavarian rule (1802–03). Finally, in 1819, the two rival cities were united into a single communal entity. The city was the location of two subcamps of the Dachau concentration camp during World War II, each with about 700 inmates. Claude (Claudius) Honoré Desiré Dornier born in Kempten im Allgäu (May 14, 1884 December 5, 1969) was a German aircraft engineer and founder of Dornier GmbH. His legacy remains in the few aircraft named after him, including the Dornier Do 18 and the 12 engine Dornier Do X flying boat, for decades the world's largest and most powerful airplane.
Көлік
Кемптен A 7 автобаны (Вюрцбург–Ульм–Фюссен) арқылы аймақпен жақсы байланысты. Bundesstraßen B 12 (ішінара A 980 автобаны ретінде), B 19 және B 309 да Кемптен қаласында қиылысады. Қала 1852 жылы Людвигтің Оңтүстік-Солтүстік темір жолының бөлігі ретінде ашылған Бухло–Линдау темір жолының бойында орналасқан, ал Кемптен станциясы қазіргі уақытта InterCity және EuroCity теміржол қатынастарымен жақсы қамтамасыз етілген. Қалалық автобус жүйесін Kemptener Verkehrsbetriebe басқарады, ол 20-дан астам бағыт бойынша жұмыс істейді.
Kempten is well connected with the region through the A 7 autobahn (Würzburg–Ulm–Füssen). Bundesstraßen B 12 (partly as A 980 autobahn), B 19 and B 309 also intersect in Kempten. The city is on the Buchloe–Lindau railway, opened as part of the Ludwig South North Railway in 1852, and Kempten station currently boasts good InterCity and EuroCity rail connections. The city bus system is operated by Kemptener Verkehrsbetriebe, which operates over 20 lines.
Спорт және демалыс
Футбол командасы «ФК Кемптен» Illerstadion стадионында ойнайды, ол жеңіл атлетика жарыстары үшін де қолданылады. Стадион Illerdamm 10 мекенжайында орналасқан. Бұрын стадионда мотоциклдерге арналған жылдамдық жолы болған және 1965 жылғы Speedway World Team Cup финалы осы стадионда өткен. «Allgäu Comets» деп аталатын американдық футбол командасы да стадионды пайдаланады.
The association football team FC Kempten play at the Illerstadion, which is also used for athletics. It is located on Illerdamm 10. The stadium used to have a motorcycle speedway track and hosted the final of the 1965 Speedway World Team Cup. An American football team called the Allgäu Comets also use the stadium.