Кіріспе

Виктор Гюгоның романы. «Күлкі көретін адам» (француз тіліндегі атауынан – «Корольдің бұйрығымен» деген тақырыппен де жарияланған) – Виктор Гюгоның 1869 жылғы сәуірде француз тілінде «L'Homme qui rit» деген атпен жарық көрген романы. Оқиға 1690 жылы Англияда басталып, 18 ғасырдың басында королева Аннаның билігіне дейін жалғасады. Роман сол кездегі Англияның патшалығы мен аристократиясын қатыгез және билікке құмар деп бейнелейді. Гюго Луи-Филипптің және Регенттіктің Франциясымен сабақтастықтарды көрсетуді мақсат еткен. Роман жас дворян, сонымен қатар Гвинплэйннің өміріне арналған, ол бала кезінде (патшаның бұйрығымен) мүжілген, және өзінің қорғаушысы, саяхатшы философ Урсус пен дауыл кезінде құтқарған Деа атты қызбен бірге саяхаттайды. Роман Гвинплэйннің мәңгілік күлімдеуге мәжбүр етілген, мүжілген бетімен әйгілі. Бұл кітап көптеген суретшілерге, драматургтерге және кино режиссерлеріне шабыт сыйлады.

Сын

Хьюгоның "Күлкілі адам" романы оқиғасын 17 ғасыр Англиясында өткізеді, онда буржуазия мен аристократия арасындағы қарым-қатынастар төменгі таптан үнемі алшақтау арқылы күрделенеді. Алгернон Чарльз Суинберннің айтуынша, "Бұл кітапты реализмнің шамшырағымен емес, оның біздің қиялымызға шағылысқан күн сәулесімен оқу керек". Хьюгоның басты кейіпкері Гвинплэйн (физикалық тұрғыдан бұзылған тұлға, бір жағынан құбыжық сияқты), таптық мәртебеге негізделген әлеуметтік үлгінің құрылымын сынауға мүмкіндік бере отырып, төменгі таптан аристократияға қайта оралып, осы әлеуметтік шеңберлерді бұзады. Стэллибрасс пен Уайттың "Кебез, көзқарас және ластаушы тиісу" еңбегінде наративтік тұлғалардың сыныптық шекараларды бұзуына қатысты бірнеше сыныптық теориялар қарастырылады. Гвинплэйнды Стэллибрасс пен Уайттың "тышқан" талдауының ең толыққанды бейнесі деп қарастыруға болады, яғни Хьюгоның басты кейіпкері, мәнінде, жылжымалы мән беруші.

Опера

2023 жылы канадалық композитор Айрат Ичмуратов француз тіліндегі Бертран Лавердюрдің либреттосына «Күлімдеген адам» операсын жазды, ол осы аттас роман негізінде адапталған. «Фестиваль Классика» тапсырысымен, операның премьерасы 2023 жылғы 31 мамырда Канаданың Монреаль қаласында өтті.

Комикстер

1950 жылы мамыр айында «Гилбертон» баспасы «Күлкілі адам» романының комикс адаптациясын шығарды, ол олардың беделді «Классикалық суреттелген» сериясының бөлігі болды. Бұл адаптацияда Алекс Блумның суреттері пайда болды, олардың көпшілігі 1928 жылғы фильмге (соның ішінде анахронистік дөңгелекке) өте ұқсас болды. Гвинплэйн кейіпкері әдемі жас жігіт ретінде бейнеленген, аузының екі жағындағы екі айқын бүгілуден басқа, толығымен қалыпты көрінеді. Бұл комикс жас оқырмандарға арналғандықтан, Гвинплэйннің деформациясының көрінуін азайту үшін редакциялық шешім қабылданған болуы мүмкін. 1962 жылдың көктемінде Альфред Сунделдің дәл сценарийімен, Норман Ноделдің боялған мұқабасымен және жаңа ішкі суреттерімен қайта қарастырылған «Классикалық суреттелген» басылымы жарық көрді. Ноделдің суреттері Гвинплэйннің 1928 жылғы фильмде немесе 1950 жылғы «Классикалық суреттелген» басылымындағы келбетіне қарағанда әлдеқайда деформацияланған түрін көрсетті. 1950 жылдары Клод Анри Жюйярдың тағы бір нұсқасы «Ce soir» газетінде жарияланды. 1992 жылы испан суретшісі Фернандо де Фелипе комикс нұсқасын шығарды, ол «S. I. Artists» баспасынан жарық көрді және 1994 жылы «Heavy Metal» баспасында қайта басылды. Бұл адаптация ересектерге арналған және оқиғаның қорқынышты элементтеріне көбірек назар аударады. Де Фелипе Гюгоның сюжетін жеңілдетіп, кейбір еркіндіктер жасады. Оның бейнелеуі Гюгоның гротесктігін күшейтіп көрсетті және түпнұсқадағыдай маңызды болған өрнекті элементтерді жойды. 2003 жылдан 2011 жылға дейін Жан Давид Морван (сценарий) және Николас Делестрет (суреттер) жасаған адаптация «Éditions Delcourt» баспасынан төрт томдық сериямен жарық көрді. 2013 жылы «Self Made Hero» баспасы Дэвид Хайн (автор) мен Марк Стаффорд (суретші) еңбегімен оқиғаның комикс нұсқасын жариялады.

Парадия

Марк Твен "L'Homme qui Rit" романына пародия жазды, онда Гвинплэйн мен Эндрю Джонсон арасындағы ұқсастықтарды көрсетуге тырысты.