Кіріспе

Адам сүйектерін сақтау құрылысы.

Сүйекхана – адам қаңқасының қалдықтары сақталатын жер астындағы бөлме немесе ғимарат. Олар көбінесе қабір қазған кезде табылатын сүйектерді сақтау үшін шіркеулерге жақын салынады. Бұл термин сондай-ақ өлім мен қиратуға толы орынды сипаттау үшін жалпы мағынада қолданылуы мүмкін. Термин орта француз тілінен алынған charnel, кейін латын тілінің carnāle ("мазар") және латын тілінің carnālis ("денеге қатысты") сөздерінен туындаған.

Африка, Еуропа және Азия

Жерлеуге жарамды жердің тапшы болған елдерде, дене қайтыс болғаннан кейін шамамен бес жылға дейін жерленуі мүмкін еді, бұл декомпозиция процесіне мүмкіндік берді. Осы мерзімнен кейін қалдықтар эксгумацияланып, сүйек қоймасына немесе мәйіттер үйіне көшірілді, соның арқасында бастапқы жерлеу орны қайта пайдаланылуы мүмкін болды. Қазіргі заманда мәйіттер үйлерін пайдалану – Киклад аралдары мен Эгей теңізіндегі басқа грек аралдары сияқты тасты немесе шөлейтті жерлерде өмір сүретін мәдениеттерге тән ерекшелік.

Синай тауындағы Мәсіхтің бейнесі өзгерген монастырь (Қазалы Екатеринаның шіркеуі)

Синай түбегіндегі Киелі Екатерина монастыры іште жұмыс істейтін сүйектер жиналатын үйімен танымал. Қасиетті Екатеринаны Юстиниан VI ғасырдың басында, б.з. 313 жылы салынған және Константинопольдік Еленаның есімімен аталатын ежелгі монастырь орнында салған. Монастырь Иерусалим Патриархатының басшылығымен Синай автономиялық шіркеуінің толық құрамын құрайды. Бұл орын кейбір адамдардың пікірінше, яһудилердің, христиандардың және мұсылмандардың Мұса пайғамбарға он қағиданы алған деп сенетін Синай тауының етегінде орналасқан. Синай түбегі қиын өмір сүруге жарамсыз болғандықтан, Киелі Екатеринаның бауырлары күн көрісін табу үшін күресіп келеді. Тасты жерде үлкен зират салу қиын болғанына қарамастан, қабірлер уақытша және рухани себептермен жиналады: монахтарға олардың жақын арадағы өлімі мен соңғы жатқан жері туралы еске салады. Киелі Екатеринаның архиепискобы көбінесе аббат лауазымын да атқарады. Өлген соң, ол "Бас сүйектер үйінде" арнайы орынға ие болады.

Солтүстік Америка

Сүйек сақтау үйі – Америка Құрама Штаттарының шығысындағы кейбір жергілікті халықтардың мәдениеттерінде жиі кездесетін құрылым. Басты мысалдар – Хопвелл және Миссисиппи мәдениеттері. Бұл үйлер мәйіттермен айналысу рәсімдері үшін арналған және крипттерге қарағанда салуға және күтіп ұстауға көбірек ресурстар қажет болғанымен, кеңінен қолданылған. Олар жекелік пен баспананы, сондай-ақ мәйітхана рәсімдерін орындау үшін жеткілікті кеңістік ұсынған. Бұл рәсімдерге кремация (ішкі крематорийде) және кремация алдында денеден етті алу кірген. Үйлер өз мақсатына жеткен соң, толығымен өртеп, топырақпен жабылып, қабір төбешігіне айналған. Антрополог Уильям Ф. Ромен "Хопвеллдің сырлары" еңбегінде бұл сүйек сақтау үйлері шаршы пішінде салынғанын және олардың диагональдары солтүстік және оңтүстікке қарай айдың ең жоғары және ең төменгі шығу бағыттарымен сәйкес келетінін айтады.

Англия

Англияда, әсіресе Реформацияға дейін, мәйіттер үйлері кең таралған. Олар католик шіркеуімен байланысты болғандықтан, Реформациядан кейін мәйіттер үйлерін пайдалану практикасы тоқтатылып, қазіргі адамдар олардың бар екенін білмейтін деңгейге жетті. "Мәйіттерді жинау орта ғасырдың соңына дейін белсенді түрде жалғасты. Алайда, 16 ғасырдың ортасында монастырлардың таратылуы олардың мәртебесін түгелдей өзгертті. Мәйіттер үйлері мәртебелі орындар болмай, қайтыс болғандардың жақын туыстарының символына, сонымен қатар халық нанымындағы тыйым салынған нәрселерге айналды". Мысалы, Спиталфилдс қаласындағы мәйіттер үйі Рим дәуірінен бастап орта ғасырға дейін қолданылып келген. "Бірнеше ғасыр бойы үлкен жерлеу алақаны ретінде кеңінен пайдаланылғандықтан, жаңа қабірлер қазғанда ескі сүйектердің қозғалуы жиі кездесетін жағдай. Бұл сүйектер жерден алынып, жаңадан жерленген денелерге орын жасалып, шіркеу қорытындағы мәйіттер үйіне сақтауға жіберілетін". 1950 жылдары Флит-стриттегі Сент-Брайд шіркеуін қайта құру кезінде орта ғасырлық мәйіттер үйі табылды, "ішінде шамамен 7000 адамның қалдықтары шағын тіктөртбұрыштар түрінде орналастырылған. Кейбір бас сүйектері тік сызық бойымен орналастырылған, ал қалған адам сүйектері қорқынышты көрінетін үйірмеге жиналған". 1300 жылы Саффолк графтығындағы Бьюри Сент-Эдмундс аббаттығындағы аббат "қасиетті тастан жасалған, ізгілік пен қайырымдылықтың белгісі ретінде мәйіттер шіркеуін салуды сұрады. Болашақта сүйектер оған қойылуы немесе оның төменгі қабаттарында жерленуі мүмкін, сондай-ақ осы 'өте танымал орынға' қызмет ету үшін екі дін қызметкері тағайындалды".