Кіріспе

Алты дыбыстан тұратын шкала. Музыка және музыка теориясында гексатондық шкала – бір октавада алты дыбыстан немесе нотадан тұратын шкала. Белгілі мысалдарға толық тондық шкала, C D E F G A C; кеңейтілген шкала, C D E G A B C; Прометей шкаласы, C D E F A B C; және блюз шкаласы, C E F G G B C жатады. Гексатондық шкала таза квинталарды тізу арқылы да құрастырылуы мүмкін. Бұл бір нотасы алынып тасталған диатоникалық шкала береді (мысалы, A C D E F G).

Толық тоналды шкала

Тональды дыбыр қатары – толық тонды дыбырлардың тізбегі. Ол екі энгармониялық жағынан сәйкес келмейтін түрде орналасады: C D E F G A C және D E F G A B D. Ол ең алдымен француз импрессионист композиторы Клод Дебюссимен байланысты, ол оны «Voiles» және «Le vent dans la plaine» сияқты шығармаларында қолданды, бұл екеуі де оның фортепиано прелюдияларының бірінші кітабынан алынған. Бұл тональды дыбыр қатары кем дегенде Бикс Бейдербеккенің импрессионисттік фортепиано туындысы «In a Mist» шығармасынан бері джазда кездейсоқ және сирек кездеседі. Боп пианині Телониус Монк өзінің импровизациялары мен композицияларына жиі толық тонды дыбыр қатарын қосып орындады.

Режимге негізделген гексатондық шкала

Үлкен гексатондық шкала үлкен шкаладан жетінші нотаны алып тастау арқылы құрастырылады, мысалы, C D E F G A C. Оны бір-бірін өзара толықтырмайтын триадалардың үйлесімінен де жасауға болады, мысалы, C E G және D F A. Сол сияқты, кіші гексатондық шкала кіші шкаладан алтыншы нотаны алып тастау арқылы құрастырылады, мысалы, C D E F G B C. Ол екі толықтырылған үштіктердің бір-бірімен байланысқан комбинациясы ретінде қарастырылады, олар толықтырылған екінші немесе кіші үшінші интервалмен бөлінеді: C E G және E G B. Оны аралықтардың тізбегін құру себебінен "кіші үшінші жарты тондық шкала" деп те атайды. Бұл шкала Альберто Гинастера, Альмеида Прадо, Бела Барток, Милтон Баббит және Арнольд Шоенбергтің 20-ғасыр композицияларында, 1950-жылдардың соңы мен 1960-жылдардың басында саксофонистер Джон Колтрейн және Оливер Нельсон, сондай-ақ оркестр жетекшісі Майкл Брекердің шығармаларында кеңінен қолданылған. Алайда, көбінесе "блюз шкаласы" деп аталатын шкала кіші пентатоникалық шкаладан және қосымша төмендетілген бесінші сатыдан тұрады: C E F G G B C.

Тритондық шкала

Тритондық шкала, C D E G B, Сенімсіз дереккөз: дата=Маусым 2009, «Петрушка» акордымен энгармониялық түрде тең; яғни C мажор акорды (C E G) + G мажор акордының екінші инверсиясы (D G B). Екі жарты тондық тритондық шкала, C D D F G A, екі жарты тонды қайталайтын үлгісінен тұратын симметриялық шкала, содан кейін үлкен үшіншілік, қазір импровизация үшін қолданылады және джаз минор шкаласының кез келген ладының орнына қолданылуы мүмкін. Шкала Николас Слонимскийдің «Шкалалар мен мелодиялық үлгілер сөздігі» кітабында «бір октаваны екі тең бөлікке бөлу» арқылы, тритон жасау және «екі нотаны интерполяциялау» арқылы, нәтижесінде алынған екі нотадан кейін екі жарты тон қосу арқылы пайда болды. Шкала Мессиан тізіміндегі бесінші лад.