Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Буддизмнің жаңғыртылған түрі
Modernized form of Buddhism
Вон буддизмі (hangul=원불교) – Кореяда пайда болған қазіргі заманғы буддистік дін. "Вон буддизмі" атауы корей тіліндегі 원/圓 won ("шеңбер") және 불교/佛敎 bulgyo ("буддизм") сөздерінен шыққан, сөзбе-сөз "шеңберлі буддизм" дегенді білдіреді, немесе "жетілген буддизм" деп түсіндіріледі. Оны жаңа діни ағымдардың біріктірілген түрі немесе жаңартылған буддизм деп қарастыруға болады. Вон буддизмінің мақсаты – адамдардың өздерінің ішкі Будда табиғатын сезінуі және басқаларға қызмет ету арқылы барлық тіршілік иелерін құтқару. Күнделікті өмірмен байланысқа баса назар аударылады, "қозғалыстарды тоқтатуға" емес, керісінше, "қажетті тілектерге" сәйкес әрекет етуге мән беріледі. Вон буддизмінің негізін қалаушы Сотасан (Бак Жунгбин, 1891–1943) материалдық әлемге рухани әлемге қарағанда артық көңіл бөлу артық азапқа себеп болады деп сенді; оның негізін қалаушы ұраны: "Материяның осы Ұлы ашылуымен, рухтың Ұлы ашылуы болсын".
Won Buddhism (hangul=원불교) is a modern Buddhist religion originating in Korea. The name "Won Buddhism" comes from the Korean words 원/圓 won ("circle") and 불교/佛敎 bulgyo ("Buddhism"), literally meaning "Round Buddhism" or interpreted as "Consummate Buddhism." It can be regarded as either a syncretic new religious movement or a reformed Buddhism. The stated goals of Won Buddhism are for people to realize their own innate buddha nature and to save all sentient beings by serving others. Emphasis is on interaction with daily life, not “stilling the impulses,” but rather acting in accord with “appropriate desires.” Won Buddhism's Founder, Sotaesan (Bak Jungbin, 1891–1943) believed that overemphasis on the material world in relation to the spiritual world would create undue suffering; his Founding Motto was, “With this Great Opening of matter, let there be a Great Opening of spirit.”
Өмірбаян
Кореяда бір ғана басым дін жоқ. Буддизм Корея түбегіне 4-ші ғасырда енгізілді. Жосон династиясы (1392–1910) кезінде конфуциандық сенім жүйесі басымдыққа ие болды және буддизм қудаланды. Христиан діні, бастапқыда католицизм, кейін протестантизм түрінде 19 ғасырдың соңында енгізілді. Жапон оккупациясы (1910–1945) кезінде, христиан дінінің ықпалына қарсы тұру мақсатында, жапондық бағытталған буддизм кеңінен таралды. Сонымен қатар, 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында корей буддизмінде оның дәстүрлі элементтерін реформалау немесе «жаңа буддизм» құру мақсатында жаңа қозғалыстар пайда болды, мысалы, Вон буддизмі.
Korea does not have a single dominant religion. Buddhism was introduced to the Korean peninsula in the 4th century CE. During the Joseon dynasty (1392–1910), Confucianism became the predominant belief system and Buddhism was repressed. Christianity, initially Catholicism and later Protestantism, was introduced in the late 19th century. Under Japanese occupation (1910–1945), Japanese oriented Buddhism became prominent in part to counter Christianity's influence. Concurrently during the late 19th/early 20th centuries, new movements arose in Korean Buddhism to reform its traditional elements or form a “new Buddhism,” e. g., Won Buddhism.
Вон буддизміне негіз салу
Сотасан (хангыль=소태산), туған аты Пак Чжунбин (хангыль=박중빈, 1891–1943), Корея түбегінің оңтүстік-батыс бөлігіндегі кедей ауылда өсті. Оның жалғыз ресми білімі – конфуций дәстүріндегі екі жылдық жергілікті бастауыш мектеп. Вон буддизмінің дәстүріне сәйкес, ол 7 жасында әлемдік құбылыстар туралы сұрақтар қоя бастады, ал кейіннен өмір мен өлім, барлық нәрсенің мәні туралы ойларға беленді. Ол төрт жыл бойы тау рухтарына дұға ету арқылы ізденісін бастады, содан кейін осы салада білімді деп есептелетін адамдардан жауап іздеуге тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізбеді. Соңында, ол көп жыл бойы терең ойларға беріліп, зерттеулер жасады, көбінесе қиын жағдайларда. 25 жасқа келгенде, ауыл тұрғындары оны адасқан жан деп есептеді. 1916 жылдың 28 сәуірінде ол аян алғанын және нирванаға енгенін мәлімдеді. Вон буддистері бұл күнді Ұлы ағарту күні ретінде жыл сайын тойлайды. Сотасан буддизмді қабылдауға ерекше ниетпен кіріспеді. Керісінше, аян алғаннан кейін ол түрлі діндерді зерттеді. Оның ойларында конфуций және даосизм элементтері болғанымен, "Алмаз сутрасын" оқығаннан кейін ол буддизмге бейімділігін сезді. Содан кейін ол шағын топ шәкірттерді жинап, тоғыз шәкірт таңдады. Алғашқы басшылық қағидаларға еңбекқорлық, қарапайымдық, ресми рәсімдер мен шарлатандықтан бас тарту, алкоголь мен темекіні пайдаланбау кірді. Бүгінгі күні де маңызды элементтер – дін қызметкерлері мен қарапайым жандар арасындағы айырмашылықтың болмауы, ерлер мен әйелдердің теңдігі, тәжірибе мен ілімді жаңарту және материалдық дамудың қарқынды өсуіне алаңдаушылық. Сотасан өзінің ізбасарларының күнделікті өмірін жақсартуға тырысты, үнемдеу және жинақтау институтын құрды, сондай-ақ күріш егу үшін теңізден 25 акр жерді қайтарып алу мақсатында бір жылдық бөгет салу жобасын бастады. 1919 жылдың тамызында тоғыз шәкірт өмірін құрбан етуге дайын екенін білдіретін жаңа қозғалысты қолдауға ант берді. Бүгінгі күні "Қанды мөрдің кереметі" деп аталатын оқиғада, олардың антына қол қойған қағазға басылған саусақ іздері қызыл түске енген. Сотасан 1924 жылы өзінің қауымын Будда дхармасын зерттеу қоғамы (Bulbeop Yeongu Hoe) деп атады. 1945 жылы жапондық оккупация аяқталғанға дейін ол Солтүстік Чолла провинциясының Иксан қаласындағы шағын ауылдық ұйым болып қала берді. Сотасанның ізбасары Чонсан (Сонг Гю) 1947 жылы оны Вонбульгё (Вон буддизмі) деп атады. 1945 жылы жапондық оккупация аяқталғаннан бері Вон буддизмі айтарлықтай өсті. Әлем бойынша Вон буддизмін ұстанатындардың нақты саны белгісіз. Оңтүстік Кореяның 2005 жылғы санағында шамамен 130 000 адам өзін мүше деп атады. Дегенмен, бұл көрсеткіш нақтырақ болмауы мүмкін, өйткені адамдар санақта өздерін "буддистер" деп те көрсетуге болады. Вон буддизмінің бас штабы әлемдегі саны 1 миллионнан астам деп есептейді. Қазіргі уақытта Кореяда 500-ге жуық Вон буддизміне арналған ғибадатханалар бар, ал 23 елде 70-тен астам ғибадатхана мен орталықтар жұмыс істейді.
Sotaesan (hangul=소태산), born Bak Jungbin (hangul=박중빈, 1891–1943), grew up in a poor village in the southwest corner of the Korean peninsula. His only formal education was two years of local primary schooling, in the Confucian tradition. According to Won Buddhism tradition, he began asking questions about universal phenomena at age 7 and expanded his inquiries to problems of life and death and existence. He began his quest by praying to mountain spirits for four years, following this with equally unsuccessful questioning of those considered enlightened teachers. Finally, he spent several years in deep observation and contemplation, often in harsh physical conditions. By the age of 25, he was viewed as a lost soul by his fellow villagers. On April 28, 1916, he claimed to have experienced enlightenment and entered a state of nirvana. Won Buddhists annually celebrate this date as Great Enlightenment Day. Sotaesan did not set out specifically to embrace Buddhism. Rather, after his enlightenment he examined various religions. Although his thought contained Confucian and Taoist elements, after reading the Diamond Sutra he found himself predisposed to Buddhism. He then attracted a small group of followers and selected nine disciples. Early guiding principles included diligence, frugality, elimination of formal rituals and superstition, and abstinence from alcohol and smoking Major elements, still central today, are the lack of a wide distinction between laity and the priesthood, equality of men and women, modernizing practice and doctrine, and concern about the swift rise in material development. Early on, Sotaesan sought to improve the daily lives of his followers by establishing a thrift and savings institution and embarking on an arduous, year long levee building project to reclaim 25 acres of land from the sea for rice cultivation. In August 1919, the nine disciples pledged to follow the new movement even at the cost of their lives. In an event commemorated today as "The Miracle of the Blood Seal," thumbprints placed on a sheet of paper recording their pledge were seen to turn red. Sotaesan named his community Bulbeop Yeongu Hoe (Society for the Study of the Buddha dharma) in 1924. It remained a small rural order based in Iksan, North Jeolla Province, until the Japanese occupation ended in 1945. Sotaesan's successor, Jeongsan (Song Gyu) renamed it Wonbulgyo (Won Buddhism) in 1947. Since the end of Japanese occupation in 1945, Won Buddhism has grown markedly. The precise number of Won Buddhist practitioners worldwide is unclear. In South Korea's 2005 census, approximately 130,000 people identified themselves as members. However, this may be an underrepresentation, since people could also identify themselves on the census as “Buddhists.” Won Buddhist Headquarters estimates the number to be over 1 million worldwide. Currently, there are approximately 500 Won Buddhist temples in Korea and over 70 temples and centers in 23 countries.
Қазіргі тәжірибе
Вон будда дінінің рухани қызметкерлері – әйелдер мен ерлер – гиомунимдер (сөзбе-сөз айтқанда, «оқытуға адал адам») деп аталады. Традициялық будда монахтарынан айырмашылығы, олар шаштарын қырқып тастамайды. Бас дхарма ұстазын Жоғарғы дхарма кеңесі сайлайды, ол аға және жай ғана дін қызметкерлерінен тұрады. Гендерлік теңдік – негізгі доктрина және ұйымдастыру принципі. Әйел гиомунимдер еркектермен бірдей мәртебеге ие. Әйелдер де, ерлер де «ұстаздар» болып сайлана алады және Вон буддизмінің ең жоғары шешім қабылдау органы – Жоғарғы дхарма кеңесіне кіре алады. Бұрынғы жылдары әйел гиомунимдер бойдақ болып, дәстүрлі киім кию салты қалыптасса, еркек гиомунимдер үшін бойдақтық міндетті емес еді, олар заманауи киім кие де болатын. Бұл айырмашылықтар дау тудырды. Әйел гиомунимдер қазір дәстүрлі де, заманауи киімдерді де киеді, ал 2019 жылы Жоғарғы дхарма кеңесі барлық дін қызметкерлеріне тең некеге қол жеткізуді қамтамасыз ететін қаулы қабылдады. Вон будда ордені Кореяда мектептер мен әлеуметтік көмек орталықтарын, сондай-ақ әлемнің басқа аймақтарына медициналық миссияларды ұйымдастырды. Білім беруді қолдау, адамдардың дербестігін арттыру мақсатында ерекше маңызға ие. Сотасан «барлық діндер бір шаңырақтың балалары, бірақ олардың негізіне, уақытына және орнына қарай аттары әртүрлі» дегенді айтты және дінаралық диалогтың маңыздылығы Бас дхарма ұстаздары тарапынан одан бері сақталып келеді. Ғибадатханаларда апта сайын, әдетте сенбі күндері қызметтер өтеді. Оларға медитация, гимндер мен ән салу, сондай-ақ уағызға ұқсас дхарма сөздері кіруі мүмкін.
Won Buddhist clerics—women and men—are called gyomunim (literally “someone devoted to the teaching”). Unlike traditional Buddhist monks, they do not shave their heads. The Prime Dharma Master is elected by the Supreme Dharma Council, consisting of senior and lay ministers who also are elected. Gender equality is both a core doctrine and an organizing principle. Female gyomumin have the same status as their male counterparts. Women as well as men may be elected “masters” and sit on the Supreme Dharma Council, Won Buddhism's highest decision making body. In past years, a culture developed in which female gyomunim remained celibate and dressed in traditional clothing while celibacy remained optional for male gyomunim, who could also wear contemporary dress. These differences were controversial. Female gyomunims have now adopted both traditional and modern clothing, and in 2019 the Supreme Dharma Council passed a resolution ensuring equal marriage access for all ministers. The Won Buddhist order has formed schools and social welfare centers in Korea and medical missions to other parts of the world. Supporting education is held especially important for the goal of increasing people's independent self reliance. Sotaesan taught that “all religions are of one household although they have different names in accordance with the different times and districts of their foundation” and the importance of interfaith dialogue has been maintained by Head Dharma Masters since. Temples offer weekly services, typically on Sundays. These can include meditation, hymns and chanting, and a dharma talk, similar to a sermon.
Пайдаланылған әдебиеттер
Адамс, Дэниел Дж., "Кореядағы Вон буддизмі: Жаңа діни қозғалыс ересектеуге жетеді", Корольдік Азия қоғамының мәмілелері – Корея бөлімшесі 84 (2009) 1–35. Бейкер, Дон, "Кореяның Вон буддизмін жаңа дін ретінде құру: Өзін-өзі ерекшелендіру және дінаралық диалог", Жаңа діндерді зерттеу жөніндегі халықаралық журнал 3:1 (2012) 47–70. Чунг, Бонгкиль, Вон буддизмінің кітаптары: ВонгБулгё Кёджонның аудармасы және кіріспе. Гонолулу: Гавай университеті баспасы, 2003. Чунг, Бонгкиль, "Сотаэсанның корей буддизмін реформалау арқылы Вон буддизмін құруы", 61–90 беттер, Қазіргі корей буддизмін жасаушылар, Парк, Джин Ю., ред. Албани: SUNY Press, 2010. Кларк, Питер, "Вон буддизмі", 299–301 беттер, Жаһандық перспективадағы жаңа діндер. Лондон: Routledge, 2006. Вон буддизмінің Дхарма шебері Чонгсан: Афоризмдер мен жазбалар, Бонкиль Чунг аудармасы. Албани: SUNY Press, 2012. Вон буддизмінің доктриналық кітаптары (Вонбульгё Кёсо). Иксан, Корея Республикасы: Вон буддистік штаб-пәтерінің халықаралық істер департаменті, 2016. Пайк, Нак Чунг, "Вон буддизмі және өркениеттегі үлкен өзгеріс", Cross Currents: Шығыс Азия тарихы және мәдениеті журналы, электрондық журнал № 22 (2017 жылғы наурыз). http://crosscurrents.berkeley.edu/e-journal/issue-22. Парк, Джин Ю., "Вон буддизмі, христиандық және дінаралық диалог", Корея діндері журналы 5:1 (2014) 109–131. Парк, Пори, "Корей буддизмінің модернизмге жауабы. Манхэ Хан Ёнгунның реформалық ойлары үшін доктриналық қайта түсіндіруі", 41–59 беттер, Қазіргі корей буддизмін жасаушылар, Парк, Джин Ю., ред. Албани: SUNY Press, 2010. Пай, Майкл, "Вон буддизмі – жаңа корей діні", Noumen 49, 2 (2002) 113–141. "Оңтүстік Корея", Діни тәжірибелердің әлемдік энциклопедиясы, 2-ші басылым. Фармингтон Миллс, Мичиган: Gale, 2014. Варвалукас, Эмма, "Бұл әлемдегі инабат: Вон буддистік орденінің бұрынғы бас Дхарма шебері құрметті Чвасанмен сұхбат", Tricycle Magazine, 2016 жылғы мамыр. https://tricycle.org/magazine/the-grace-in-this-world/, 20.09.2021. "Вон буддизмі", Буддизм энциклопедиясы, Иронс, Эдвард А., ред. Нью-Йорк: Facts on File, 2008. "Вон буддизмі", Принстон буддизм сөздігі, ред. Басвелл, кіші, Роберт Е. және Лопес, кіші, Дональд С. Принстон: Принстон университеті баспасы, 2014.
Adams, Daniel J., "Won Buddhism in Korea: A New Religious Movement Comes of Age," Transactions of the Royal Asiatic Society – Korea Branch 84 (2009) 1–35. Baker, Don, "Constructing Korea's Won Buddhism as a New Religion: Self differentiation and Inter religious Dialogue," International Journal for the Study of New Religions 3:1 (2012) 47–70. Chung, Bongkil, The Scriptures of Won Buddhism: A Translation of the WǒngBulgyo Kyojǒn with Introduction. Honolulu: Univ. Hawai'i Press, 2003. Chung, Bongkil, "Sot'aesan's Creation of Won Buddhism through the Reformation of Korean Buddhism," pp. 61–90 in Makers of Modern Korean Buddhism, Park, Jin Y., ed. Albany: SUNY Press, 2010. Clark, Peter, "Won Buddhism," pp. 299–301 in New Religions in Global Perspective. London: Routeledge, 2006. The Dharma Master Chǒngsan of Won Buddhism: Analects and Writings, transl. Bongkil Chung. Albany: SUNY Press, 2012. The Doctrinal Books of Won Buddhism (Wonbulgyo Kyosǒ). Iksan, Republic of Korea: Department of International Affairs of Won Buddhist Headquarters, 2016. Paik, Nak chung, "Won Buddhism and a Great Turning in Civilization," Cross Currents: East Asian History and Culture Review, E Journal No. 22 (March 2017). http://cross currents. Berkeley. edu/e journal/issue 22. Park, Jin Y., "Won Buddhism, Christianity and Interreligious Dialogue," Journal of Korean Religions 5:1 (2014) 109–131. Park, Pori, "A Korean Buddhist Response to Modernity. Manhae Han Yongun's Doctrinal Reinterpretation for His Reformist Thought," pp. 41–59 in Makers of Modern Korean Buddhism, Park, Jin Y., ed. Albanay: SUNY Press, 2010. Pye, Michael, "Won Buddhism as a New Korean Religion," Noumen 49, 2 (2002) 113–141. "South Korea," The Worldmark Encyclopedia of Religious Practices, 2nd Edition. Farmington Mills, MI: Gale, 2014. Varvaloucas, Emma, "The Grace in This World: An Interview with Venerable Chwasan, Former Head Dharma Master of the Won Buddhist Order," Tricycle Magazine, May 2016. https://tricycle. org/magazine/the grace in this world/, 9/20/21. "Won Buddhism," Encyclopedia of Buddhism, Irons, Edward A., ed. New York: Facts on File, 2008. "Won Buddhism," The Princeton Dictionary of Buddhism, eds. Buswell, Jr., Robert E., & Lopez, Jr., Donald S. Princeton: Princeton Univ. Pr., 2014.