Кіріспе
1994 жылғы Кэлеб Каррдың «Альенист» романы – Кэлеб Каррдың 1994 жылы алғаш жарық көрген қылмыстық романы және Крейзлер сериясының бірінші кітабы. Оқиға 1896 жылы Нью-Йорк қаласында өтеді және сол дәуірдегі Нью-Йорк қоғамының танымал тұлғалары, оның ішінде Теодор Рузвельт және Дж. П. Морган сияқтыларының кейіптерін қамтиды. Романның жалғасы – «Қараңғылық періштесі». Оқиғада Нью-Йорк қаласының полиция комиссары Рузвельт және доктор Ласло Крейцлердің тергеу тобы саусақ іздері мен психология сияқты жаңа әдістерді қолданып, қорқынышты кісі өлтірулерді шешуге тырысады. Тергеуге алынған алғашқы құрбан – 13 жасар иммигрант, оның көздері алынып, жыныс мүшелері жойылған және аузына салынған, сондай-ақ басқа да жарақаттарға ұшыраған. Тергеушілер Нью-Йорк қаласындағы кедей иммигранттардың жағдайын өзгертуге қарсы тұратын түрлі мүдделі топтармен күреседі. Кітап жарық көрген айда «Publishers Weekly» және «The New York Times» басылымдарының бестселлер тізіміне енді, ал фильм құқықтарын продюсер Скотт Рудин мен «Paramount Pictures» компаниясы сатып алды. Кейіннен киностудия құқықтарды теледидар бөлімшесіне берді, онда 10 бөлімді телесериал 2018 жылдың 22 қаңтарында «TNT» арнасында көрсетіле бастады. «Альенист» көбінесе жағымды пікірлер алды. «Booklist» басылымы оны «керемет атмосфералық және қызықты» деп сипаттады. Рузвельттің өтінішімен Мур, Крейцлер және ол ертеңгі күні Рузвельт кеңсесінде кездесуге жиналады. Крейцлер мәйітті қарап шықты және ресми сарапшылардың қорытындысымен келіспеді. Ол Сантореллидің өлімін екінші оқиғамен байланыстырады, онда екі бала – Бенджамин және София Цвейг өлтіріліп, көздері жойылған. Рузвельт осы үлгіге сәйкес келетін тағы екі кісі өлтіру орын алғанын хабарлайды. Рузвельт тергеуді бастауды шешеді, бірақ Крейцлердің «альенист» ретінде күмәнді беделі бар және тергеу саяси қиындықтарға толы болғандықтан, олар үшін полиция бөлімшесінен тыс операциялық база құрады. Рузвельт саяси себептермен тергеуге тікелей қатыса алмайды және күнделікті жұмыстармен айналыспайды. Крейцлер жаңа әдістерге ашық жас детективтерді сұрайды және Рузвельттің жемқор полицейлерді қызметтен шеттетуінен кейін жұмысқа алынған екі еврей бауыр – Маркус пен Люциус Исаксонның көмегін алады. Исаксон ағайындылар тергеуге Бертилон жүйесі және саусақ іздерін алу сияқты жетілдірілген әдістерді енгізеді, бірақ сол кезде бұл әдістер Нью-Йорк полициясында кеңінен қолданылмаған және соттарда қабылданбаған. Топ құрбандарды зерттей бастайды, өлтірушінің психологиясын түсіну үшін олардың өмірін талдауға тырысады. Олар Джорджо Сантореллидің анасымен сұхбаттасып, оның отбасындағы келіспеушіліктерді анықтайды. Джорджоның ата-анасы оның мектепте үлкен балалармен жыныстық қатынасқа түсуіне итермеленгенін білген, ал әкесі оны содан құтқаруға тырысқан. Джорджо соңында үйден кетіп, көшеде жыныстық қызметпен айналысатын адам болып өмір сүрген. Олар сондай-ақ Уильям Джеймс сияқты ғалымдардың психология туралы еңбектерін оқиды. Тағы бір мәйіт табылады, дәлелдер құрбанның өлтірушіні білгенін көрсетеді. Тергеушілер сонымен қатар, кісі өлтірушінің шатырлардағы ептілігі оның тауға немесе жартасқа көтерілумен таныс екенін көрсетеді. Крейцлер, Рузвельт, Мур және детектив Сара Ховард тергеу барысында қоғамның статус-квосын сақтауға тырысатын түрлі мүдделі топтармен күреседі, оның ішінде пара алатын жемқор полицейлер, кедей иммигранттарды пайдаланатын жезөкшехана иелері, ұйымдасқан иммигранттардың күшінен қорқатын католик шіркеуі, епископалдық шіркеу және Дж. П. Морган.
The Alienist is a crime novel by Caleb Carr first published in 1994 and is the first book in the Kreizler series. It takes place in New York City in 1896, and includes appearances by many famous figures of New York society in that era, including Theodore Roosevelt and J. P. Morgan. The sequel to the novel is The Angel of Darkness. The story follows Roosevelt, then New York City police commissioner, and Dr. Laszlo Kreizler, as their investigative team attempts to solve gruesome murders through new methods including fingerprinting and psychology. The first murder victim investigated is a 13 year old immigrant who has had his eyes removed, his genitals removed and stuffed in his mouth, and other injuries. The investigators deal with various interest groups that wish to maintain the status quo regarding the poor immigrant population in New York City. The book made best sellers lists of Publishers Weekly and The New York Times the month it was published, and film rights to the story were purchased by producer Scott Rudin and Paramount Pictures. The film studio has since moved the rights over to its television division, where a 10 part event TV series adaptation began its run on January 22, 2018, on TNT. The Alienist received generally positive reception. Booklist described it as "superbly atmospheric and compelling",
At Roosevelt's request, Moore, Kreizler, and he meet the following morning in Roosevelt's office to discuss the case. Kreizler has examined the body and disagrees with the official coroner's report. He connects the Santorelli killing to that of a second case in which two children, Benjamin and Sofia Zweig, were killed and had their eyes gouged out. Roosevelt announces that there are two more murders that match the pattern. Roosevelt decides to investigate, but because Kreizler has such a dubious reputation as an alienist, and because the investigation will become politically difficult, he establishes a base of operations for them outside the police precinct. Politically, Roosevelt cannot afford to be associated with the investigation and is not involved with the day to day operations. Kreizler asks for some young detectives who are open to new methods and receives the help of Marcus and Lucius Isaacson, two Jewish brothers who were hired when Roosevelt began removing corrupt police officers from the force. The Isaacsons bring sophisticated methods, such as the Bertillon system and fingerprinting, to the investigation, although these were not popular in New York City police departments at the time nor accepted in courts of law. The group begins to investigate the victims, hoping to understand the mind of the murderer by understanding his victims. They interview Georgio Santorelli's mother and discover, for example, that there was discord in his family. Georgio's parents had learned of his being manipulated into performing sexual acts for older boys in school, and the father's response was to try to beat it out of the boy. Georgio eventually left home and lived on the streets as a male for male prostitute. They also read the emerging science of psychology, such as the works of William James. Another body is discovered, and the evidence suggests that the victim knew his attacker. The team also deduces that the killer's agility on rooftops suggests that he is familiar with mountain or rock climbing. Kreizler, Roosevelt, Moore, and detective Sara Howard must deal with various interest groups during their investigation who wish to maintain society's status quo, including a corrupt police force, which takes bribes from owners of the brothels whose prostitutes include poor immigrants; the Catholic Church, which is wary of the potential power of an organized immigrant population; the Episcopal Church; and J. P. Morgan.
Құрамы мен өмірбаяны
"Альяншы" Карр тұратын ауданда өтеді, ол онда сағаттап серуендеді. Сондай-ақ, ол кітабын зерттеуге J. P. Morgan кітапханасында көп уақыт өткізді. Роман "оған өзінің жеке құпияларын ашып, әкесімен болған қарым-қатынасына байланысты ауыр жүктемесінен арылуға көмектесті, ол даулы және кейде зорлыққа толы болған". Е. Л. Докторовдың "Рагтайм" романы сияқты, бұл роман да шындық пен ойдан құралған нәрсені үйлестіреді. Карр сол дәуірге тән егжей-тегжейлі сипаттамаларды қосады, мысалы, "дәуленің сорпасы, креол жұмыртқасы, қуырылған кептер, Кольбер стиліндегі қозының белдемесі және "қалың көбікпен жабылған бір литр тегіс, қара Wurzburger (сыра)"". Романның тағы бір тақырыбы – тағдыр, ол Нью-Йорк қаласының тағдырын зерттейді, "оның негізгі мінезі мен мәселелері тарих бойында өзгермегенін" көрсетеді. Кітаптың қағаздық құқығы Bantam компаниясы аукционында 1,001,000 долларға сатылды және 1994 жылдың жазында "Нью-Йорк Таймс" бестселлер тізімінде 4-тен 7-орынға дейін көтерілді.
Пікірлер
Цитаталар қойындысы |width=25em | bgcolor=#c6dbf7 |align=right |salign=right|quote="Бұл оқиға Шерлок Холмс ертегісін еске түсіреді, қазіргі заманғы триллер сияқты оқылады және тарихи тұрғыдан нақты. "|source= —The Record Forbes журналында «The Alienist» ромасы туралы жазылған рецензияда: «Бұл керемет, қарқынды оқиға ешқашан тоқтамайды». Лоуренс Чолле «The Record» газетіне жазған хатында: «Оқиға Шерлок Холмс ертегісін еске түсіреді, қазіргі заманғы триллер сияқты оқылады және тарихи тұрғыдан нақты» деп атап өтті. Виктор Грето «The Gazette of Colorado Springs» газетінде: «Карр 19 ғасырдың соңындағы Нью-Йорк туралы зерттеулер жасағанда, бір жағынан, өте шынайы және жауыздыққа толы көрінетін, ал екінші жағынан, біздің ақыл-ойымызға жете алатын атмосфера мен уақытты суреттеді» деп жазды. Патриция Энн Джонс «Tulsa World» журналына берген рецензиясында роман «бірнеше жаңа бағыттарды ашады» деп жазды. Тарихи роман ретінде ол Нью-Йорк суретін теңдесіз көрсетеді. Трилер ретінде жаңа қарқынмен өрбиді. Ал психологиялық зерттеу ретінде өзінің жеке ерекшелігіне ие. Жазу өте керемет» деді. «Chicago Tribune» газетінде «Өлімге алып баратын күнә» кітабының авторы Пол Левин: «Ұзақ оқиға ешқашан жалықтырмайды, ал соңында оқырман доктор Ласло Крейцлер туралы тағы бір оқиғаны күтеді» деп жазды. Кэти Селф «Houston Chronicle» газетінде бұл туындыны «алғаш рет психологиялық профильді қолданып, серийлі кісі өлтірушіні іздеу туралы қызықты оқиға» деп сипаттады. Кристофер Леман Хаупт «The Tampa Tribune» газетінде: «Карр ескі Нью-Йорктің физикалық сезімін ғана емес, сонымен қатар билік иелерінің арзан иммигрант жұмыс күші арасындағы тәртіпсіздіктерден қорқып, сол заманның рухын да сүйіспеншілікпен еске түсірді» деп жазды. Деларис Тарзан Амент «The Seattle Times» газетіне берген рецензиясында: «Карр – «Military History Quarterly» журналының редакторы, ол оқиғаға тарихшы және романист екі түрлі сезімталдығын әкелді» деді. Джек Катценбах «The Washington Post» газетінде: «Каррдың мінсіз зерттеулері мен бай деректері туындының қарқынына кедергі келтірді, бірақ оқырманды «өзгеріс қарсаңында тұрған әлемнің қызығушылығын, оның ішінде өнертабыс күнделікті кереметтің заты» екенін көрсету арқылы марапаттады, әсіресе сот-медициналық салада» деп жазды. «The New York Times» газетінің пікірінше, «кітаптың жалғыз кемшілігі Крейцлердің зерттеуінің қатаң рационалдылығында. Оның логикасы қаншалықты дұрыс болса, ол олжасы соншалықты қауіпті емес сияқты көрінеді, кем дегенде оқырман үшін. Оқиғадағы фатализм жалықтырады. Әрине, балалардың өлтірілуі өкінішті. Бірақ олардың ешқайсысы оқырманның ішкі сезімдерін ояту үшін жеткілікті әсер ете алмайды». Гарри Левинс «St. Louis Post Dispatch» газетінде романның бірнеше елеулі анахронизмдерді қамтитынын атап өтті. Мысалы, «басты кейіпкерлер қара және гомосексуалдарға қатысты ерте (және өте мүмкін емес) саяси дұрыстылықты көрсетеді. Оның детективтер тобы феминисттік қозғалысты алдын ала болжап, мықты мансапшы әйелді жалдап алады, ол тапаншасын алып, ағылшынша аздап жалған сөйлеуден қорықпайды». «Егер дұрыс жасалса, бұл керемет фильм болуы мүмкін екенін білдім. Мен киномен өстім. Мен сценарий жаздым. Мен киноны әрқашан жақсы көремін», - деді ол. 1995 жылдың мамырында Хансон фильмнің режиссері болып тағайындалды. «The Alienist» фильмінің киноскауттары Филадельфияның Музыка академиясы, Шығыс мемлекеттік түрмесі және Су құбырымен ерекше қызығушылық танытты. Өндірістегі кешіктірулерден кейін Paramount Pictures фильмнің тобына жобаны басқа студияда құруға екі ай уақыт берді. 1999 жылы Time және Yahoo! ұйымдастырған онлайн-дүлелдегі күйшілерімен Каррдан «The Alienist» немесе «The Angel of Darkness» туралы фильм жоспарланған-жоғылмағаны сұралғанда, ол былай деп жауап берді: «Тек «The Alienist» туралы жоспар бар, бірақ бұл әрекеттер өте нашар болды, сондықтан мен әлі күнге дейін «The Angel of Darkness» фильмін сатқан жоқпын. Бір продюсер авторлық құқықты сатып алып, кейінірек кітаптағы кейіпкерлерді мүлдем өзгерту керек деп шешті. Біз үлкен жанжалға түстік, ол әлі де жалғасып жатыр».
Телесериалдар
2015 жылдың сәуірінде Deadline Hollywood Paramount Television Anonymous Content Productions компаниясымен жасасқан үш жылдық алғашқы қарау өндіріс келісімін пайдаланып, «The Alienist» романын жекелеген эпизодтардан тұратын телесериал ретінде бейімдеуге шешім қабылдағанын хабарлады. Кари Фукунага жобадан бас тартқаннан кейін Якоб Вербругген режиссерлік қызметке тағайындалды.