Заки әл-Арсузи: Сирия философы және араб ұлтшылдығының идеологы
Zaki al-Arsuzi
Заки әл-Арсузи – сириялық философ, ұлтшыл, әлеуметтанушы (1899-1968). Баасшылдық идеологиясының қалыптасуына зор үлес қосты, «Араб тілінің генийі» еңбегі жарияланды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сириялық философ (1899–1968)
Syrian philosopher (1899–1968)
Зәки әл Арсузи (زكي الأرسوزي; 1899 жылғы маусым – 1968 жылғы шілде) – сириялық философ, филолог, социолог, тарихшы және араб ұлтшылы. Оның идеялары батизмнің және оның саяси қозғалысының дамуында маңызды рөл атқарды. Өмірінде бірнеше кітап жариялады, оның ең танымалдарының бірі – «Араб тіліндегі араб генийі» (1943). Сирияның Латакия қаласында орта таптық отбасында дүниеге келген аль-Арсузи Сорбоннада оқыды, онда ұлтшылдыққа қызығушылық танытты. 1930 жылы Сирияға оралып, 1933 жылы Ұлттық әрекет лигасының (ҰАЛ) мүшесі болды. 1938 жылы партиялық жұмысына көңілі толмағандықтан Дамаскқа көшіп барды, ал 1939 жылы ҰАЛ-дан шықты. Дамаскіде аль-Арсузи негізінен орта мектеп оқушыларынан тұратын топ құрып, оған жетекшілік етті. Бұл топта еуропалық тарих, ұлтшылдық және философия тақырыптары жиі талқыланды. ҰАЛ-дан шыққаннан кейін көп ұзамай аль-Арсузи «белгілі бір сенімге» негізделген араб ұлтшыл партиясы – Араб ұлттық партиясын құрды. Алайда, бұл партия сәттілікке жете алмады. 1940 жылғы қарашада Бағдадта қысқа уақыт болғаннан кейін Сирияға оралған аль-Арсузи жаңа партия – Араб Баасын құрды. Бірақ 1944 жылға қарай оның көптеген мүшелері Мишель Афлак пен Салах әд-Дин әл-Битардың Араб Баас қозғалысына қосылды, ол дерлік бірдей доктринаны ұстанды. 1947 жылы екі қозғалыс бірігіп, жалғыз Араб Баас партиясын құрды. Бірлесуге қарамастан, аль-Арсузи оның құрылтай конференциясына қатыспады және оған мүшелік берілмеді. 1940-1950 жылдары аль-Арсузи саясаттан шетте тұрып, мұғалім болып жұмыс істеді. 1960-шы жылдардағы Баас партиясындағы билік күресінде Афлак пен әл-Битардың бір жағынан, Салах Жадид пен Хафиз әл-Ассадтың екінші жағынан арасында қайта оралды. Афлак пен әл-Битар билік күресінде жеңіліп, 1966 жылы Сириядан қашуға мәжбүр болған кезде аль-Арсузи Афлақты Сирия басшылығындағы Баас партиясының негізгі идеологы ретінде алмастырды. Аль-Арсузидің қоғам, тіл және ұлтшылдық туралы теориялары, Баас идеясының бір бөлігі болып табылады. Олар араб халқы соңғы 1000 жыл ішінде жоғалтқан араб өзіндігін қалпына келтірген кезде араб ұлты бірігеді деп санайды. Аль-Арсузидің пікірінше, арабтардың бірігуінің кілті – тіл арқылы. Латын тілінен айырмашылығы, араб тілі одан әлдеқайда еріксіз және интуитивті екенін айтты. Баас идеясына қосқан үлесіне қарамастан, аль-Арсузи Батыс немесе араб ғылымында көбінесе еске алынбайды. Бұл кемшілік сол кездегі араб ұлтшылы Сати әл-Хусридің аль-Арсузимен бірдей идеяларды ұстанғанымен, оларды жақсы жеткізе білгенімен байланысты болуы мүмкін.
Zaki al Arsuzi (زكي الأرسوزي; June 18992 July 1968) was a Syrian philosopher, philologist, sociologist, historian, and Arab nationalist. His ideas played a significant role in the development of Ba'athism and its political movement. He published several books during his lifetime, most notably The Genius of Arabic in its Tongue (1943). Born into a middle class family in Latakia, Syria, al Arsuzi studied at the Sorbonne, where he became interested in nationalism. In 1930, he returned to Syria, where he became a member of the League of National Action (LNA) in 1933. In 1938, he moved to Damascus because of his disillusionment with party work, and in 1939, he left the LNA. In Damascus al Arsuzi established and headed a group consisting of mostly secondary school pupils who would often discuss European history, nationalism and philosophy. Shortly after leaving the LNA, al Arsuzi established the Arab National Party, an Arab nationalist party with a "defined creed". It was not a success and, on his return to Syria in November 1940 after a brief stay in Baghdad, al Arsuzi established a new party, the Arab Ba'ath; by 1944, however, most of its members had left and joined Michel Aflaq's and Salah al Din al Bitar's Arab Ba'ath Movement, which subscribed to a nearly identical doctrine. In 1947, the two movements merged, forming a single Arab Ba'ath Party. Despite the merger, Al Arsuzi neither attended its founding conference nor was given membership. During the rest of the 1940s and 1950s, al Arsuzi stayed out of politics and worked as a teacher. He made a comeback during the 1960s power struggle in the Ba'ath Party between Aflaq and al Bitar on one hand and Salah Jadid and Hafiz al Assad on the other. When Aflaq and al Bitar lost the power struggle and were forced to escape from Syria in 1966, al Arsuzi replaced Aflaq as the main ideologue of the Syrian led faction of the Ba'ath Party. Al Arsuzi's theories about society, language and nationalism, which are collectively part of Ba'athist thought, hold that the Arab Nation will be unified when the Arab people reestablish the Arab identity they have lost over the past 1000 years. The key to Arab unification, according to al Arsuzi, is through language. In contrast to the Latin language, al Arsuzi argued, Arabic was far less arbitrary and far more intuitive. Despite his contributions to Ba'athist thought, al Arsuzi is barely mentioned in Western or Arab scholarship. This omission may be linked to the fact that Sati' al Husri, a contemporary Arab nationalist, had many of the same ideas as al Arsuzi but was better able to articulate them.
Балалық шағы мен ерте өмірі: 18991930
Зәки Нәжіп Ибрагим әл Арсузи 1900 немесе 1901 жылы Осман сұлтандығының Сирия жағалауындағы Латакияда алауи текті орта таптық отбасында дүниеге келген. Түркия алғаш рет 1930-шы жылдардың басында Александрет провинциясын аннексиялауға тырысқанда, әл Арсузи Түркияның Сирияға қатысты саясатын ең қатты сынға алғандардың бірі болды; ол араб ұлтшылдық күресінің символына айналды. 1939 жылы Сирияны басқаратын Франция бұл провинцияны Түркияға беріп, сол мемлекетпен одақ құрды. Әл Арсузи көп ұзамай LNA-дан кетті. 1938 жылы Әл Арсузи Дамаскке көшіп келіп, өзінің арабшылдық және араб ұлтшылдығы туралы идеяларын әзірлеуді бастады. Партиялық саясаттан көңілі қалған ол бірнеше орта мектеп оқушыларын жинап, оқу тобын құрды. Топтың кездесулерінде аль Арсузи, мысалы, Француз төңкерісі, Мейдзи қайта жаралуы, Германияның бірігуі және Италияның бірігуі туралы немесе Фихте, Фридрих Ницше, Карл Маркс, Георг Вильгельм Фридрих Гегель, Освальд Шпенглер және Анри Бергсон идеялары туралы сөйлейтін. Бағдадта болған кезінде әл-Арсузи араб ұлтшылдығы туралы ойларымен ирактықтарды идеалистік тұрғыдан ағартуға тырысты, бірақ 1940 жылы Сирияға көңілі қалды. 1940 жылы 29 қарашада әл Арсузи араб Баас партиясын құрды. Афлак пен әл-Битар партия ұйымына көңіл бөлу үшін жұмыстан кеткен кезде, әл-Арсузи 1959 жылға дейін мұғалім болып жұмыс істеді. 1944 жылы араб Баас мүшелерінің көпшілігі ұйымды белсендірек араб Ихья қозғалысына (1943 жылы араб Баас қозғалысы деп аталды) тастады. Оның бір серіктесінің айтуынша, әл Арсузи өзі көп уақыт бойы "өткілікті кедейлікте" өмір сүрді, француз билігі оны "жаяушылық пен қуғын-сүргін өміріне" жеткізді. Әл Арсузидің өз қатарында танымалдылығы Рашид Али әл Гейланидің Ирактағы төңкерісінен кейін төмендеді. Афлак пен әл-Битар Англия-Ирак соғысы кезінде Иракқа қолдау көрсету үшін Сирияға көмек көрсету жөніндегі комитетті құрған кезде, әл-Арсузи әл-Гейлани саясаты сәтсіздікке ұшырайды деген негізде кез-келген қатысуға қарсы болды. Араб Баас мүшелері әл Арсузидің тұжырымдарына келіскенмен, көпшілігі Афлақтың романтизміне тартылды. Араб Баас партиясының сәтсіздікке ұшырауының тағы бір себебі - әл Арсузидің басқаларға деген терең сенімсіздік болды; партия мүшесі "Араб Баас" атты манифест жазғанда, әл Арсузи "онда халыққа жолды бөлуге арналған империалистік жоспарды көрді". Араб Баас қозғалысы, Афлақ пен әл-Битар басшылығымен 1947 жылы Араб Баас партиясына біріктірілді. Келіссөздер кезінде араб Баас қозғалысын Вахиб әл-Ғаним мен Джалал әл-Сайид, ал Арсузи емес, Әфлақ пен әл-Битар өкілдік етті. Партияның қаншалықты социалистік болатыны туралы ғана егжей-тегжейлі талқыланды. Топтар келісімге келді; Баас қозғалысы радикалданды және одан әрі солға жылды. Ал Арсузи құрылтай съезіне қатыспады, оған жаңа партияның мүшелігі берілмеді.
Zaki Najib Ibrahim al Arsuzi was born in 1900 or 1901 to a middle class family of Alawi origins in Latakia on the Syrian coast of the Ottoman Sultanate. When Turkey first attempted to annex the province of Alexandretta in the early 1930s, al Arsuzi became one of the most vocal critics of Turkey's policy towards Syria; he became a symbol of the Arab nationalist struggle. In 1939 France, which controlled Syria, ceded the province to Turkey in order to establish an alliance with that state. Al Arsuzi left the LNA shortly thereafter. Al Arsuzi moved to Damascus in 1938 and began working on his ideas of Arabism and Arab nationalism. Disillusioned with party politics, he gathered several secondary school pupils to establish a learning group. At the group's meetings, al Arsuzi would talk about, for instance, the French Revolution, the Meiji Restoration, German Unification and Italian Unification, or about the ideas of Fichte, Friedrich Nietzsche, Karl Marx, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Oswald Spengler and Henri Bergson. During his stay in Baghdad, al Arsuzi tried, idealistically, to enlighten Iraqis with his thoughts on Arab nationalism, but returned to Syria disappointed in 1940. On 29 November 1940 al Arsuzi founded the Arab Ba'ath. While Aflaq and al Bitar left work to focus on the party organisation, al Arsuzi worked as a teacher until 1959. By 1944 the majority of Arab Ba'ath members had left the organisation for the more active Arab Ihya Movement (renamed to Arab Ba'ath Movement in 1943). According to one of his associates, al Arsuzi himself spent a great deal of time living in "extreme poverty", reduced "to a life of penury and persecution" by the French authorities. Al Arsuzi's popularity within his own ranks lessened after Rashid Ali al Gaylani's coup in Iraq. While Aflaq and al Bitar founded the Syrian Committee to Help Iraq to support Iraq during the Anglo–Iraqi War, al Arsuzi opposed any involvement on the grounds that al Gaylani's policies would fail. While several Arab Ba'ath members agreed with al Arsuzi's conclusion, the majority were attracted to Aflaq's romanticism. Another reason for the Arab Ba'ath's failure was al Arsuzi's deep mistrust of others; when a party member had written a manifesto entitled Arab Ba'ath, al Arsuzi "saw in it an imperialist plot to block his way to the people". The Arab Ba'ath Movement, led by Aflaq and al Bitar, was merged into the Arab Ba'ath Party in 1947. During negotiations, Wahib al Ghanim and Jalal al Sayyid, not al Arsuzi, represented the Arab Ba'ath, while Aflaq and al Bitar represented the Arab Ba'ath Movement. The only policy issue which was discussed in great detail was how socialist the party was going to be. The groups came to an agreement; the Ba'ath movement became radicalised, and moved further to the left. Al Arsuzi did not attend the founding congress, nor was he given membership in the new party.
Кейінгі өмір және өлім: 19481968
1940 жылы Бағдадтан оралғаннан кейін әл-Арсузи философияны оқыту лауазымына ие болды, бірақ көп ұзамай оны қызметтен босатышты. 1945 жылдан 1952 жылға дейін ол қайтадан орта мектепте мұғалім болып жұмыс істеді, алдымен Хамада, содан кейін Алеппода, ал 1952 жылдан 1959 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін мұғалімдерді даярлау институтында сабақ берді. 1963 жылы Баас партиясының VI Ұлттық съезінен кейін және партияның негізін қалаушылары Афлак пен Битардан біртіндеп алшақтауына байланысты Хафез әл-Асад Арсузиге армияда Баас идеологиясын қалыптастыруға көмектесуді ұйымдастырды, содан кейін оған мемлекеттік зейнетақы тағайындалуын қамтамасыз етті. Әл-Арсузи 1965 жылы Баас партиясының Ұлттық командасына сайланды. Сол кездегі Баас партиясының ықпалды тұлғасы Салах Джадид Афлақ пен әл-Битардың партия басшылығына қарсы болды және осы себепті әл-Арсузидің Баас идеясының бастапқы негізін қалаушы ретінде оларды алмастыруын қалады. 1966 жылғы Баас партиясының бөлінуінен кейін (партия екі тармаққа бөлінді: бірі Ирактағы Баас партиясы, екіншісі Сириядағы Баас партиясы) әл-Арсузи Сириядағы Баас партиясының бас идеологы болды, ал Афлақ Ирактағы Баас партиясының ресми идеологы болды. 1966 жылдан 1968 жылға дейін әл-Арсузи әл-Асад пен Джадидтің жеке идеологиялық кеңесшісі болды. Әл-Арсузи 1968 жылдың 2 шілдесінде Дамаскте қайтыс болды.
After his return from Baghdad in 1940, al Arsuzi had gained a position teaching philosophy, but he was soon dismissed from it. From 1945 until 1952 he worked again as a secondary teacher, first in Hama and then in Aleppo, and from 1952 until his retirement in 1959, he taught in a teacher training college. In 1963, in the wake of the Sixth National Congress of the Ba'ath Party and the party's gradual alienation from its founders Aflaq and Bitar, Hafez al Assad arranged for Arsuzi to help with Ba'athist ideological formation in the army, and later ensured that he was granted a state pension. Al Arsuzi was elected to a seat in the National Command of the Ba'ath Party in 1965. Salah Jadid, the Ba'ath Party strongman at the time, opposed Aflaq's and al Bitar's leadership of the party and, because of it, wanted al Arsuzi to replace them as the original founder of Ba'athist thought. Following the Ba'ath Party split of 1966 (the party split into two branches, one Iraqi led Ba'ath Party and one Syrian led Ba'ath Party) al Arsuzi became the Syrian led Ba'ath Party's main ideologue, while Aflaq was the de jure ideologue of the Iraqi led Ba'ath Party. From 1966 to 1968 al Arsuzi acted as al Assad's and Jadid's personal ideological mentor. Al Arsuzi died in Damascus on 2 July 1968.
Мәдениет және тіл
Ал Арсузи мәдени мәселелерге едәуір көңіл бөлді, ал Батату оның ұйымына қабылданудың жалғыз шарты "араб мұрасын қайта жаңғыртуға [бағауға] үлес қосатын кітап жазу немесе аудару" болғанын айтады. Ол "араб ұлтшылдығының тілдік имиджінің" қолдаушысы ретінде танымал және 1942 жылы ең маңызды еңбектерінің бірі – "Абқарият әл-арабия фи лисаниха" (Тіліндегі араб генийі) атты кітабын жариялады. Оның ерекшелігі – филологияға баса назар аударуы, бірақ ол сонымен қатар қазіргі мемлекеттік мәселелерге, демократия мен билік орнының сұрақтарына да ден қойды. Батату сондай-ақ әл Арсузидің нәсілшілдік көзқарасы болғанын, бұл көзқарас ақырында ақылдық тұрғыдан сәтсіз және оның ізбасарларына қанағатсыздық тудырғанын, ал оның ой-өрісіне алауит дінінің қағидаларының зор ықпал еткенін атап көрсетті. Әл-Арсузидің тілге қатысты анықтамасы Сократ және басқа да ойшылдардың пікірлерінен өзгеше.
Al Arsuzi paid considerable attention to cultural matters, and Batatu records that the only condition of membership in his organisation was "to write or translate a book contributing to the resurrection [ba'ath] of Arab heritage." He has been described as a proponent of the "linguistic image of Arab nationalism", and in 1942 published one of his most important works, Abqariyyat al 'arabiyya fi lisaniha (The Genius of Arabic in its Tongue). His approach was distinguished by its emphasis on philology, but he did also pay attention to problems of the modern state and to questions of democracy and the locus of power. Batatu has also described al Arsuzi as having a racist outlook, which proved in the end intellectually sterile and unsatisfactory to his followers, and as having been deeply influenced in his thought by the tenets of his Alawi religious background. Al Arsuzi's definition of language is in contrast to that of Socrates and other thinkers.
Ұлтшылдық
Аль-Арсузи еуропалық ұлтшылдықтың қалыптасуын интеллектуалдық, әлеуметтік және экономикалық салалардағы төңкерістерге байланыстырды. Бірінші төңкеріс феодалдық жүйеде болды, ол адамдардың жеке және туыстық қарым-қатынастарын дамытты. Николай Коперник пен Галилео Галилей жетекшілік еткен екінші төңкеріс – Ғылыми төңкеріс, орта ғасырларда қалыптасқан табиғат туралы ұғымды жойды. Осы оқиғалар қазіргі заманғы рационалдықтың негізін қалады. Осы мәселеде әл-Арсузи: «Адам шындықты білуге қабілетті, себебі ақылмен құрылған нәрсені тәжірибе арқылы тексеруге болады» деді. Аль-Арсузи адам мінез-құлқы мен өркениетке қатысты осы ерекше көзқарасын Рене Декарттың сөздерімен қорытындылады: «Ақыл-ойы немесе сана адаммен табиғи түрде тең». Әл-Арсузидің пікірінше, егер адамдар рационалды жаратылыс болса, әрқайсысы өзін ақыл-ойына сәйкес ұйымдастырғысы келеді, демек, мемлекеттік істерді қанаушылардан (колонистерден) өздеріне алуға ұмтылады. Колонистер мұндай «рационалды» өзгерістерге тосқауыл болды. Қазіргі заманғы өмір ғылым мен өнеркәсіптің арқасында қалыптасты. Ғылым шарлатандықтан құтылдырып, оны фактілермен алмастырды, ал өнеркәсіп өркениетке еркіндік, теңдік және демократияның тұрақты болуы мүмкін, күшті және ұйымдасқан қоғам құруға мүмкіндік берді. Англия және Франция революцияларының тәжірибесі осыны дәлелдеді; революциялар жеке адамға белгілі бір құқықтар берді, соның арқасында ол «өз істерін өз қалауынша жүргізе алады». Еркіндікке деген талап ақырында тәуелсіздікке, тікелей ұлтшылдыққа айналды. Аль-Арсузидің пікірінше, ұлтшылдық өмірдің барлық саласында көрініс тапты – заң үстемдігінен бастап өнерге дейін; ұлттағы барлық нәрсе сол ұлттың ерекшелігін көрсетеді. Аль-Арсузидің тезисі орта ғасырлар мен қазіргі заман арасындағы шекараны белгіледі.
Al Arsuzi attributed the rise of European nationalism to revolutions in intellectual, social and economic domains. The first revolution came to being under the feudal system, which gave birth to human casual and relative relationships. The second revolution, the Scientific Revolution, led by Nicolaus Copernicus and Galileo Galilei, ended the conception of nature developed during the Medieval Ages. These events created the foundations of modern rationality. On this subject, al Arsuzi said, "man was qualified to know the truth, since what is constructed by reason can be verified by experiment". Al Arsuzi summed up this particular view of human behaviour and civilization with René Descartes's words: "Common sense or reason is naturally equal to man". In al Arsuzi's view, if humans were rational creatures, each would wish to organise themselves according to his or her own sense of reason, and hence would want to take over the affairs of state from oppressors (colonists). The colonists acted as a barrier to such "rational" change. Modern life existed because of two things—science and industry. Science eliminated superstition, and replaced it with facts; and Industry enabled civilization to create a more strong, organised society where liberty, equality and democracy could become permanent. The experiences of the English and French Revolutions proved this; the revolutions gave the individual certain rights, so that the individual "could conduct his own affairs according to his will". The demand for liberty would eventually evolve into the demand for independence, literally nationalism. Nationalism had, according to al Arsuzi, manifested itself in all walks of life, from the rule of law to the arts; everything in a nation was the manifestation of that particular nation's identity. Al Arsuzi's thesis marked a dividing line between the Medieval Ages and the Modern Age.
Мұра
Әл Арсузидің еңбегі мен ой-пікірі көбінесе белгісіз және араб ұлтшылдығы туралы батыс зерттеулерінде сирек еске алынады. Егер ол мәтінде есімдері тілістірілсе, көбінесе біріккен араб ұлтына қатысты көзқарастары айтылады. Оның жинақталған еңбектері 1970-жылдардың ортасынан бері жарияланғанымен, әл-Арсузидің ұлтшыл ой-пікірінің негізгі бөлігі болған араб тіліне арналған еңбектері жиі назардан тыс қалады. Араб тіліндегі зерттеулерде де әл-Арсузидің идеяларына тоқталу жеткіліксіз. Академик Ясир Сүлеймен мұның басты себебін әл-Арсузидің еңбектері мен оның замандасы Сати' әл-Хусридің еңбектері арасындағы ұқсастық деп санайды. Сүлеймен әл-Арсузидің ұмытылған мұрасын бірнеше факторлардың жиынтығымен түсіндіреді: біріншіден, әл-Хусридің тіл туралы идеясынан өзгеше, әл-Арсузидің теориясы өзін-өзі жоққа шығарады, себебі ол басқа теорияларды қосудың орнына жоққа шығарды. Екіншіден, оның еңбектері халыққа сіңірілуге бағытталған әл-Хусридің көзқарасынан гөрі элиталық рухта жазылған. Үшіншіден, әл-Хусридің еңбектерінен айырмашылығы, әл-Арсузидің еңбектері көне сөздер мен тарихи мәтіндерді қолдануына байланысты көнешіл көрінеді; сонымен қатар, әл-Арсузи араб ұлтының символдық қажеттілігі туралы жазса, әл-Хустри араб ұлтының практикалық рөлі туралы жазды. Әл-Хусри өз аргументтерін эмпирикалық деректермен дәлелдей алса, әл-Арсузи мұндай мүмкіндікке ие болған жоқ. Осылайша, Сүлеймен жазады, әл-Хусри әл-Арсузиге қарағанда көбірек хабардар болғандай көрінеді, бірақ шындығында бұлай емес еді. Әл-Арсузидің еңбектерінде эмпирикалық деректердің жетіспеуі оны кейде тар көңілді етіп көрсетті, ал кейде оның қорытындылары мачоистік ұлтшылдыққа жақын болды, бұл өз кезегінде нәсілшілдік ретінде түсіндірілуі мүмкін. Сүлейменнің пікірінше, оның "көп емес" әсерінің тағы бір себебі – әл-Арсузидің дәстүрлі араб грамматикасын жаңа жүйемен алмастыру қажеттігі туралы идеясы. Әлемдік тіл проблемаларын зерттеу және құжаттау орталығы Сүлейменнің қорытындысына келіседі, бірақ әл-Арсузидің жұмысы "көбінесе қиялдағы ойлар мен" жел тәрізді" болды деп мәлімдейді. Бірнеше баасшы, көбінесе Сирия Баас партиясынан, Афлақты "ұрлық жасады" деп айыптады; бұл сыншылар Афлақтың Баасшы идеологиясын әл-Арсузиден ұрлап алып, оны өзінің еңбегі деп жариялағанын мәлімдейді. Әл-Асад әл-Арсузиді "өз заманының ең ұлы сириялық" деп атады және оны "Баас қозғалысын саяси қозғалыс ретінде тұжырымдаған алғашқы адам" деп сипаттады. Сириялық баасшылар 1966 жылғы төңкерістен кейін әл-Арсузидің құрметіне ескерткіш орнатты. Дегенмен, баасшылардың көпшілігі Афлақтың, емес әл-Арсузидің Баас қозғалысын негіздегеніне келіседі. Осыған қарамастан, Кит Дэвид Уотенпо Баасизмді әл-Арсузи, Афлак және Салах әл-Дин әл-Битардан тұратын "үштік" ойлап тапқанын, біреу ғана емес екенін айтады.
Al Arsuzi's work and thought are almost unknown and barely mentioned in Western scholarship on Arab nationalism. When he is actually mentioned in a text, it is predominantly on his irredentist views of the unified Arab Nation. Although his collected works have been published since the mid 1970s, al Arsuzi's work on the Arabic language, which is central to al Arsuzi's nationalist thought, is rarely mentioned at all. The study of al Arsuzi's ideas in Arabic scholarship is also lacking. Academic Yasir Suleiman gives the principal reason for this as the similarity of al Arsuzi's works to those of Sati' al Husri, a contemporary. Suleiman goes on to explain Al Arsuzi's eclipsed legacy as the combination of a number of factors: firstly, in contrast to al Husri's idea of language, al Arsuzi's theory is self defeating because it excluded other theories instead of including them. Secondly, his work was written with an elitist slant, rather than the populist one which al Husri managed to convey. Thirdly, and in contrast to al Husri's work, al Arsuzi's work seemed old fashioned, due to his use of old words and historical texts; moreover, while al Arsuzi wrote about the symbolic need of an Arab Nation, al Hustri wrote about the practical role of an Arab Nation—al Arsuzi was obscure where al Husri was transparent. Whereas Al Husri was able to prove his arguments with empirical data, al Arsuzi was unable. Thus, Suleiman writes, al Husri appeared more informed than al Arsuzi, when really he was not. The lack of empirical data in al Arsuzi's work made it look parochial at times, while at other times his conclusions bordered on machoistic nationalism, which in turn could be interpreted as racism. Another reason for his "negligible" impact, according to Suleiman, was al Arsuzi's idea of the need to replace the traditional Arabic grammar system with a new one. The Center for Research and Documentation on World Language Problems agrees with Suleiman's conclusion, but further claims that al Arsuzi's work was "often far fetched and 'airy fairy'". Several Ba'athists, mostly from the Syrian led Ba'ath Party, have denounced Aflaq as a "thief"; these critics claim that Aflaq had stolen the Ba'athist ideology from al Arsuzi and proclaimed it as his own. Al Assad has referred to al Arsuzi as the "greatest Syrian of his day" and claimed him to be the "first to conceive of the Ba'ath as a political movement." The Syrian Ba'athists have erected a statue in al Arsuzi's honour; it was erected following the 1966 coup. Even so, the majority of Ba'athists still agree that Aflaq, not al Arsuzi, was the principal founder of the Ba'ath movement. Despite this, Keith David Watenpaugh believes Ba'athism was conceived by the "trio" consisting of al Arsuzi, Aflaq and Salah al Din al Bitar, and not one principal founder.