Кіріспе

Қазандық тағам

Қазандық тағам немесе ыстық тағам – әдетте крахмал, ет және консервіленген немесе мұздатылған көкөністер, сондай-ақ консервіленген сорпа қосылған қазандық тағам. Бұл тағам АҚШ-тың Солтүстік-Батыс аймағында пайда болған, әсіресе Миннесота, Оңтүстік Дакота, Висконсин, Солтүстік Дакота және Монтананың шығыс бөлігінде кең таралған. Қазандық тағам бір пісіру ыдысында пісіріліп, ыстық күйінде беріледі. Ол отбасылық тойлар, бірлескен дастарқандар және шіркеулердегі кешкі ас сияқты қоғамдық жиындарда жиі кездеседі. "Татер тот қазандығы" деп аталатын классикалық мысал – ұсақталған еттен жасалып, үстіне татер тот қойылып, саңырауқұлақ сорпасының қою кремімен дәмделген тағам.

Тарих

Бұл ыстық тағамның тарихы "бюджеттік шектеулі шаруа әйелдерінің өз отбасыларын, сондай-ақ Миннесотадағы алғашқы шіркеулердің жертөлелерінде жиналған қауымдарды тамақтандыру қажеттілігінен басталады". Ыстық тағам Ұлы депрессия кезінде, азық-түлік бюджетінің шектеулілігі арзан өнімдерді шығармашылықпен дайындауды талап еткенде, өзінің танымалдылығын арттырды, және бұл танымалдылық Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де сақталды. Бұған дейін Америкада "hot pot" деп аталатын тағам болған. Көп жылдар бойы ең көп қолданылатын ет – ұнтақталған сиыр еті, ал саңырауқұлақтың кремді сорпасы ең сүйікті консервіленген сорпа болып табылады. Бұрын макарон ең көп қолданылатын крахмал болса, қазір картоптің кеспесі (tater tots) және жергілікті жабайы күріш те кең таралған. 2016 жылы Food & Wine журналы 1930 жылғы Манкато шіркеуінің қауымын ыстық тағам рецептінің алғашқы жазбасы деп атады. Бұл дереккөз рецепттің авторының атын және бастауын көрсетпеген. Манкато тұрғыны, 90 жастағы Джойс Нельсонның 1930 жылғы лютеран шіркеуінің рецепт кітабының көшірмесі болды, және рецепт сол жылғы аспаз кітабына енгізілгені анықталды. С. У. Андерсон айым гамбургер, пияз, Creamette макароны, сельдерей, консервіленген бұршақ, томат сорпасы және томаттардан жасалған ыстық тағам рецептін ұсынған. Ыстық тағамдар тойымды, ыңғайлы және дайындауға оңай. Олар отбасылық кездесулерге, жерлеу рәсімдеріне, шіркеу кешкі астарына, әртүрлі тағамдар әкелінетін кештерге (covered dish dinners or potlucks) өте қолайлы, онда оларды картоп салаты, көкөніс салаты, желе салаты, Сникерс салаты және "бар" деп аталатын табада пісірілген десерттермен бірге ұсынуға болады.

Құрамында бар заттар

Ыстық тағамға картоп немесе макарон, ұнтақталған сиыр еті, жасыл бұршақ және жүгері қосылады, ал байланыстырушы, дәм беру және соус ретінде консервіленген шұба пайдаланылады. Картопты картоп ұсатылған, қуырылған картоп, картоп кеспесі немесе жіңішке картоп түрінде де қолдануға болады. Тағамға көбінесе аздап тұз және қара бұрыш қосылады, және кетчуппен бірге жеуге болады. Танымал ыстық тағамдардың бірі – тунецті ыстық тағам, ол макарон немесе жұмыртқа лапшасы, консервіленген тунец, бұршақ және саңырауқұлақ шұпасымен дайындалады. Сонымен қатар, гуляш деп аталатын тағам да жиі кездеседі, бірақ ол классикалық венгр гуляшынан ешқандай ұқсастығы жоқ. Миннесота гуляшы әдетте ұнтақталған сиыр еті, макарон, консервіленген томаттар және мүмкін құйма жүгерімен жасалады. Саңырауқұлақ шұпасы ыстық тағамдарда соншалықты кең таралғандықтан, оны кейде "Лютерандық байланыстырғыш" деп атайды, бұл лютеран шіркеуінің рецептерінде ыстық тағамның маңызды орынға ие екенін көрсетеді. Кейбір мамандар шұбаны осы тағамның ең маңызды құрамы деп санайды.

Миннесота Конгресінің ыстық ыдыс жарысы

2010 жылғы АҚШ аралық сайлауларынан кейін сенатор Аль Франкен Миннесота конгресі делегациясының мүшелерін достық ыдыс дайындау сайысына шақырды, заң шығару сессиясы басталар алдында штатты мерекелеу үшін жиналуға. Делегация мүшелерінің 10-нан 6-сы – сенаторлар Франкен мен Эми Клобушар, және өкілдер Мишель Бахман, Тим Уолц, Кит Эллисон және Бетти Макколлум қатысты. Клобушар өзінің «Таконит Татер Тот ыстық ыдысы»мен бірінші орынды алды, ал Уолц «Тауық саңырауқұлақты жабайы күріш ыстық ыдысы»мен екінші орынды иеленді. 2012 жылдың наурыз айында өткен екінші сайыста Франкеннің «Анасының Махномен Маднесс ыстық ыдысы» Чип Крэваактың «Минесота жабайы страта ыстық ыдысы»мен бірінші орынды бөлісті. 2013 жылы делегацияның 10 мүшесінің 9-ы қатысты, жеңімпаз конгрессмен Уолцтың «Германн неміс ыстық ыдысы» болды, оған Нью-Ульмде, Миннесота штатында жергілікті жерде жасалған Август Шелл сырасы қосылды. Сенатор Франкен 2013 жылғы «Hotdish Off» рецепттері жинағының тегін PDF нұсқасын да ұсынды. 2014 жылы барлық он мүше қатысып, Уолцтың «Turkey Trot Tater Tot Hotdish» ыдысы жеңіске жетті. 2015 жылы қайтадан барлығы қатысып, Макколлумның «Түркия, тәтті картоп және жабайы күріш» ыдысы жеңімпаз атанды.

Бұрынғы жеңімпаздары

2011 Сенатор Эми Клобучардың Таконит Татер Тот ыстық тағамы
2012 Сенатор Аль Франкеннің анасының Махномен қызығы ыстық тағамы және Чып Крэваактың Миннесота жабайы страта ыстық тағамы (тең)
2013 Реп. Тим Уолцтың Герман ыстық тағамы
2014 Реп. Тим Уолцтың Түркия Трот Татер Тот ыстық тағамы
2015 Реп. Бетти МакКоллумның Түркия, тәтті картоп және жабайы күріштен жасалған ыстық тағамы
2016 Реп. Тим Уолцтың Түркия Тако Татер Тот ыстық тағамы
2017 Реп. Коллин Петерсонның Қару ұстау құқығы ыстық тағамы
2018 Реп. Том Эммердің Чемпиондар ыстық тағамы
2019 Реп. Бетти МакКоллумның АХМонг достары ыстық тағамы

Танымал мәдениетте

Hotdish жиі радио бағдарламасы "A Prairie Home Companion" ("Шұрай үй серігі") ішінде лютефиск сияқты басқа да стереотиптік Миннесота тағамдарымен бірге пайда болды. Hotdish Говард Мохрдың "Миннесоталықтармен қалай сөйлесу керек" кітабында да сипатталған. Миннесота штатының Остин қаласындағы KSMQ қоғамдық телеарнасы 2012 жылы "Minnesota Hotdish" ("Миннесота Hotdish") атты деректі фильмін жасады, ол танымал шіркеу кешкі асы мен отбасылық жиындардағы маңызды тағамның тарихын және қызықты жақтарын көрсетеді. Hotdish "Manny & Lo" ("Мэнни мен Ло") комедиялық драмалық фильмінде басты тағам ретінде көрсетілді. "Hot Dish" ("Hot Dish") – Анкоридж қаласындағы блюграсс тобының аты. Топ атын бес мүшесінің үшеуінің Орта Батысқа қатысты тамырларын еске алу үшін таңдады. "Hot Dish" ("Hot Dish") әнші, рэпер және флейташы Лиззоның "Lizzobangers" альбомының жетінші трегі болды. Лиззо сол кезде Твин-Ситиде тұрып, мансабын осы аймақта бастаған.