Кіріспе

Швед саясаткері (1844–1897)

Оскар Роберт Темптандер (14 ақпан 1844 – 30 қаңтар 1897) – швед саясаткері және мемлекеттік қызметкері, король Оскар II билік құрған жылдары 1884 жылдан 1888 жылға дейін Швецияның премьер-министрі, ал 1888 жылдан 1896 жылға дейін Стокгольм облысының губернаторы болды. Ол сонымен қатар қаржы министрі де болды. 40 жас 92 күндік шағында Темптандер Швеция тарихында премьер-министр болған ең жас адам. 52 жас 351 күндік шағында қайтыс болғандықтан, ол қайтыс болған кездегі ең жас премьер-министр де болды.

Өмірбаян

Роберт Темптандер Стокгольмде дүниеге келді, әскери лейтенант Нильс Темптандер мен оның әйелі Адольфина Лоранттың ұлы. Упсалада құқық білімін алып, мемлекеттік қызметте сәтті мансапқа ие болғаннан кейін, 1879 жылы Екінші палатаның мүшесі болды. Ол бастапқыда сол кездегі үкіметке адал болған орталық партияның мүшесі еді. Бірте-бірте ол Лантмана партиясына қарай белім бұра бастады. 1874 жылы Фрида Дальбергке үйленді, олардан үш бала дүниеге келді. 1880 жылы Арвид Поссе үкіметінде портфелі жоқ министр, ал 1881 жылы қаржы министрі болды. Ол осы лауазымда үш жыл қызмет етті, содан кейін 40 жасында Премьер-министр болды. Одан бұрын Луи Де Гир ғана осы лауазымға жасырақ кірген. Әртүрлі парламенттік лауазымдардағы байланыстары арқасында ол қорғаныс мәселесіндегі саяси тұйықталуды шеше алды. Бұл мәселе 1885 жылы толығымен шешілді. Луи Де Гир мен Қаржы министрі Йохан Август Грипенштедт қызметтерінің кезінде орнатылған еркін сауда жүйесін сақтауға жасаған тырысыстары сәтті болмады. Бұл саяси экономика Швецияның жаңғыруына көптеген пайда әкелді. Солтүстік Америкадан импорттың өсуіне байланысты әлемдік нарықта азық-түлік бағасы төмендегендіктен, шведтік мүдделерді қорғау үшін жоғары тарифтерге сұраныс артты. Соңында Темптандер зейнетке шығуға мәжбүр болды, бірақ бұл 1887 жылғы сайлаудағы жеңілістен туындаған жоқ. Жаңа тарифтік саясатқа қарсылығы оның пікірлеріне қарсы желдің соғуынан бұрынғыдан да көп пікірталас тудырды. Риксдагқа үміткерлер еркін сауданы жақтаса ма, әлде протекционист болып санала ма деген сұраққа жауап беруге міндетті болды. Көптеген адамдар үшін бұл сол кездегі жаңалық болды. Бұрын Риксдаг мүшелері жоғары беделі мен сеніміне ие болғандықтан сайланатын. Стокгольмде еркін сауда жақтастары жеңіске жетіп, жиырма екі парламенттік орын алды. Бірақ тізімдегі бір мүше салық төлемегендіктен, тізімнің барлығы жарамсыз деп танылды. Еркін сауданы қолдаған Риксдаг мүшелері тарифтік саясатты жақтаушылармен ауыстырылды. Нәтижесінде Екінші палата протекционисттік басымдыққа ие болды. Темптандер патша Оскар II-ге жаңа сайлау жариялау туралы өтініш жасады, бірақ патша одан бас тартты. Содан кейін Темптандер Премьер-министр лауазымынан кетті. 1888 жылдан 1896 жылға дейін Стокгольм округінің губернаторы, ал кейін Trafik AB Grängesberg–Oxelösund директоры болды. Темптандер Sällskapet Idun ерлер қауымдастығының мүшесі болды. Роберт Темптандер 1897 жылдың 30 қаңтарында Стокгольмде қайтыс болды.