Кіріспе

West End театры Ковент-Гарденде, Лондон

Дрюри Лейн Корольдік театры, көбінесе Дрюри Лейн деп аталады, — Вест-Энд театры және Англияның Ковент-Гарден қаласында орналасқан I дәрежелі ғимарат. Ғимарат Кэтрин көшесіне (бұрынғы Bridges немесе Brydges Street деп аталатын) қарайды және Дрюри Лейнге тікелей іргелес орналасқан. Қазіргі ғимарат 1812 жылы ашылды және 1663 жылдан бері осы жерде тұрған төрт театрдың ең соңғысы болып табылады, бұл оны Лондонның әлі күнге дейін қолданылып келе жатқан ең көне театр алаңы етеді. Автор Питер Томсонның айтуынша, алғашқы екі ғасыр бойы Дрюри Лейн "Лондонның жетекші театры" деп аталуға лайық болған. Көптеген жылдар бойы ол Лондонда "заңды" драма өндірісіне монополиялық құқық берілген бірнеше патент театрының бірі болды (яғни, опера, би, концерттер немесе музыкалық қойылымдар емес, сөйлеу пьесалары). Бұл жердегі алғашқы театр 1660 жылдардың басында Томас Киллигрюдің тапсырысы бойынша салынды, сол кезде театрлар Англия қалпына келтіру кезінде қайта ашылуға рұқсат алды. Бастапқыда "Бриджс-стриттегі Корольдік театр" деп аталған театрдың иелері Нелл Гвин мен Чарльз Харт сияқты белгілі актерлерді тұрақты жұмысқа алды. 1672 жылы театр өртеніп, Киллигрю сол жерге үлкен театр салып, оны "Дрюри Лейндегі Корольдік театр" деп атады; ол 1674 жылы ашылды. Бұл ғимарат Колли Сиббер, Дэвид Гаррик және Ричард Бринсли Шеридан басшылығымен шамамен 120 жыл бойы сақталды, соңғысы Жозеф Грималдиді театрдың резиденциялық клоны ретінде жұмысқа алды. 1791 жылы Шеридан басқаруымен ғимарат 1794 жылы ашылған үлкен театр үшін бұзылды. Бұл жаңа Дрюри Лейн 15 жыл бойы сақталды, содан кейін 1809 жылы өртеніп кетті. Бүгінгі күні тұрған ғимарат 1812 жылы ашылды. Эдмунд Кин, комедияшы Дэн Лено және музыкалық композитор және орындаушы Айвор Новелло сияқты танымал актерлер осы жерде тұрақты түрде өнер көрсетті. Екінші дүниежүзілік соғыстан бастап театр негізінен ұзаққа созылған музыкалық қойылымдарды ұйымдастырды, соның ішінде "Оклахома!", "Май Фейр Леди", "42-ші көше" және "Мисс Сайгон" қойылымдары көрсетілді, соңғысы театрдың ең ұзаққа созылған қойылымы болды. Он бір жылдық пуритандық үзілістен кейін, театр сияқты ойын-сауықтарды қарапайым деп санайтын тыйымдар енгізілгеннен кейін, 1660 жылы Карл II-нің қайта оралуымен ағылшын монархиясы таққа қайта келді. Одан кейін Чарльз жаңа актерлік труппаларды құруға лицензия беретін екі тарапқа патент хаттарын берді. Олардың бірі Томас Киллигрюге тиді, оның труппасы Король труппасы ретінде танымал болды және Дрюри Лейнде жаңа театр салды. Патент хаттары екі труппаға Лондонда заңды драманың қоғамдық өнер көрсетуіне ортақ монополия берді; бұл монополия 18-шы ғасырда жаңа орындармен және "заңды драма" анықтамасының белгілі бір дәлдігінің жоқтығымен сынға түсті, бірақ 1843 жылға дейін заңды күшінде сақталды. Жаңа театр 1663 жылдың 7 мамырында ашылды және кіреберісінің орналасуына байланысты "Бриджс-стриттегі Корольдік театр" деп аталды. Ол басқа да атаулармен де белгілі болды, соның ішінде "Патшаның ойын үйі". Ғимараттың ұзындығы 34,14 метр, ені 17,98 метр болатын үш қабатты ағаш құрылыс болды. Театр кең көшелерден қашықта орналасқан, оған айналадағы ғимараттар арасындағы тар жолдар арқылы кіруге болады. Король труппасы бәсекелес Герцог труппасының табысымен техникалық жағынан озық және қымбат театрлық үй салуға мәжбүр болды, ол өзінің "қозғалмалы" немесе "өзгермелі" көрінісімен және бұрынғы Линкольн Инн Филдс-тегі Лисли теннис алаңындағы көркем қойылымдарымен қызығушылық тудырды. Линкольн Инн Филдс-тегі жаңалықтарды еліктеп, Корольдік театр да актілер арасында немесе тіпті актілер ішінде тегіс өзгертілетін қанаттары немесе жалюзилері бар жылжымалы сахналарды ұсынды. Пайдаланылмаған кезде, жалюзилер сахнадағы оқиғалардың көрнекті шеңбері ретінде қызмет еткен просцена аркасының екі жағында көзге көрінбейтіндей орналастырылды. Аудитория мен өнер көрсету арасындағы мұндай бөлініс ағылшын театрында жаңа құбылыс болды, бірақ ол бұрын континентте кездесетін. Лондондағы театр дизайны "сурет қорабы" сахнасының артықшылықтары туралы екіталай болды және көптеген онжылдықтар бойы Лондон театрларында, соның ішінде Дрюри Лейнде, аркадан тысқары шығып тұрған үлкен ормандық сахналар болды, көбінесе Елизавета театрларында кездесетін итермелеу сахналарын қамтыды. Ойыншылар әлі де алға шығып, орындаушы мен көрермен арасындағы қашықтықты қысқарта алатын, сонымен қатар көрермендердің сахнаға шығуы да сирек емес еді. Киллигрюдің жаңа театрға салған инвестициясы екі труппаның техникалық ресурстар жағынан теңдес болуын қамтамасыз етті, бірақ Театр Корольдік ұсынған қойылымдар актерлерге бағытталған "сөздік" драмамен үстемдік етті, бұл Уильям Давенанттың Линкольн Инн Филдс-тегі бароколық спектакльдерімен және операларынан өзгеше болды. Бұл айырмашылықтың басты себебі ішкі билік құрылымы болды: Давенант өте тәртіпті жас труппаны шебер басқарса, Киллигрюдің өзінің тәжірибелі актерлеріне деген билігі абсолютті емес еді. Тәжірибелі актерлер Майкл Мохун (Пепис "әлемдегі ең жақсы актер" деп атады) және Чарльз Харт Король труппасында үлестер мен жақсы келісімдерді талап етті. Патент иесі Киллигрю мен оның бас актерлері арасындағы мұндай билік бөлінісі Театр Корольдік бизнесіне кедерілген жиі қақтығыстарға әкелді. Дегенмен, осы қиындықтарға қарамастан, тиімді басқарылған Линкольн Инн Филдс-ке қарағанда, көбінесе бүгінгі классикалық пьесалар Театр Корольдік сахнасында қойылды. Бұл әсіресе 1660 жылдары Уильям Вичерли және Театр Корольдік үй драматургі Джон Драйден басымдық білдірген жаңа формадағы қалпына келтіру комедиясына қатысты. Харт және Карл II-нің әйелі Нелл Гвин сияқты актерлер Драйденнің және Вичерлидің комедияларындағы әйгілі әзіл-қалжыңдар, әңгімелер мен флирт сахналарын дамытып, жетілдірді. Дрюри Лейн мен Линкольн Инн Филдс-те 1660 жылдары әйел актерлердің пайда болуымен британ драматургтері шешен әйел персонаждарға, батыл махаббат сахналарына және провокациялық шалбар киімдерге рөлдер жазды. Қалай болғанда да, Король труппасы мен Герцог труппасы арасындағы бәсеке ағылшын драмасының жаңадан өркендеуіне және дамуына оң әсер етті. Король өзі де театрдың қойылымдарына жиі қатысты, сондай-ақ Сэмюэл Пепис, оның жеке күнделіктері 1660 жылдардағы Лондон театры туралы бізге көп нәрсе береді. Театр Корольдік ашылған күнінен кейін Пепис Фрэнсис Бомонт пен Джон Флетчердің "The Humorous Lieutenant" қойылымын тамашалады. Ол өз күнделігінде былай деп жазды:

Көрсетілімдер әдетте күндізгі жарықты пайдалану үшін сағат 15:00-де басталар еді: көрермендерге арналған еден, яғни "орын", жарық кіруі үшін төбесіз болды. Ашылудың үстіне шыныдан жасалған күмбез салынды, бірақ Пепис күнделігінің бір жазбасына сәйкес, күмбез элементтерден қорғауға толыққанды жарамайтын еді: ол және оның әйелі нөсер жаңбырдан паналау үшін театрынан шығуға мәжбүр болды. Жасыл матадан жасалған төсектер "орын" төсектерін жапты және қосымша алтынмен әшекейленген қораптарды және тіпті сахнаны да безендірді. "Орын" төсектері арқасы жоқ, жартылай шеңбер пішіндес болды, 1663 жылғы мамыр айындағы Маонконис мырзаның хатына сәйкес: "Барлық төсектер, тіпті ақсүйектер отыратын "орын" төсектері де, әр қатар бірінен бірі жоғарырақ орналасқан жартылай шеңбер пішіндес". Үш галерея едендегі орындардың айналасында жартылай шеңбер құрады; бірінші және екінші галереялар қораптарға бөлінген. 1665 жылдың жазында Лондонның Ұлы обасы келді және Театр Корольдік, барлық басқа да қоғамдық ойын-сауықтармен бірге, Таждың бұйрығымен 5 маусымда жабылды. 1666 жылдың күзіне дейін 18 ай бойы жабық қалды, осы уақыт ішінде сахнаның кеңейтілуі сияқты ішкі жөндеу жұмыстары жүргізілді. Театр қала шекарасының батыс жағында орналасқандықтан, Лондонның Ұлы өртіне ұшырамады, ол...

Екінші театр: Theatre Royal, Drury Lane (1674)

20-ғасырда бір сурет бірнеше рет – және қателікпен – «Кристофер Рен, Дрюри Лейн Корольдік театрының эскизі, 1674» деп жарияланды. 1964 жылдан бері ғалымдар бұл болжамды жоққа шығарды. Оксфорд кітапханасындағы All Souls College-тегі суретті мұқият қарап шығу оның бір қарындашпен жазылған жазуы бар екенін көрсетті: «Play house», оны кітапханашы немесе басқа біреу қосыпты. Суретте (Реннің немесе басқа біреудің) қолтаңбасы немесе күні көрсетілмеген. Пенсильвания штаты университетінің профессоры Роберт Д. Хьюм суретті пайдалану «All Souls-тегі «Рен бөлімі» осы театрды көрсетеді деген болжамға толыққанды негізделгенін» түсіндірді. «Бұл Дрюри Лейнмен ешқандай байланысы жоқ, жай ғана тасталған эскиз болуы мүмкін». 1674 жылғы Дрюри Лейн дизайнының салыстырмалы дәлелдерін 1766 жылы салынған Бристольдегі Корольдік театрдан табуға болады, оның дизайны Дрюри Лейннің үлгісімен жасалған. Жердің өлшемі 34,14 метр шығыстан батысқа және 17,98 метр солтүстіктен оңтүстікке дейін. Ғимарат бұдан кіші болды, себебі сол кездегі сенімді зерттеулер мен карталар Корольдік театты үш жағынан қоршаған үш өткелді көрсетті. Ғимараттың ені (барлық «Жаңару» театрларының орташа ені) және ұзындығы аралығында болды. Архитектор Роберт Адам 1674 жылғы Дрюри Лейннің ішкі дизайнын жасады. Театрды 1747 жылдан бастап Адам зейнеткерлікке шыққан 1770 жылдарға дейін Дэвид Гаррик басқарды. 1674 жылғы Корольдік театр ғимаратында бөлмелер көп болды, оның ішінде сақтау және гримерлік бөлмелер, сондай-ақ басқарушылар мен артистер пайдаланған жиырма жетідей адамға арналған орын болды, одан бөлек, техникалық қызметкерлердің елу шамасында қызметкерлері де болды. Сонымен қатар, сценарийлер үшін үш бөлме қарастырылды, оның ішінде оларды сақтау үшін кітапхана, актерлердің рөлдерін көшіру үшін жеке бөлме және театрдың есеп кітаптары, тізімдері мен музыкалық ноталары үшін арнайы кітапхана болды. Бөлмелердің осылай шатасуы түрлі бөлімдер арасындағы байланысты қиындатты, бұл мәселені Гаррик басқарушы болған кезде шешті. Кешеннің барлығы Дрюри Лейн (шығыс), Бриджес көшесі (батыс), Үлкен Рассел көшесі (солтүстік) және Кішкентай Рассел көшесі (оңтүстік) арасында орналасқан. 1674 жылдан бастап театрға келушілер Дрюри Лейнге Бриджес көшесінен 3 метрлік кең өткел арқылы кіре бастады. Өткел бұрынғы «Аттар алаңы» болған алаңға ашылды, сол алаңда театр тұрды. Осы кезде алаңның үш жағы Корольдік театр қабырғаларынан ашық болған болуы мүмкін. Франциядан келген саяхатшы Анри Миссон 1698 жылы театрдың сипаттамасын ұсынады: оның «амфитеатр» сөзін қолдануы Дрюри Лейннің орнын қоршап тұрған ложалардың дөңгелек қатары болған деген пікірді қолдайды. Миссон атап өткендей, орындықтар сыныпқа бөлінген және билеттер соған сәйкес бағаланған. Асыл және бай дворяндар пайдаланатын ложалар 5 шиллинг тұрды; кейбір дворяндар, сыншылар мен ғалымдар отырған ордадағы орындықтар 3 шиллингке, саудагерлер мен мамандар 2 шиллингке тұратын бірінші галереяны, ал Миссон айтқандай, қызметшілер мен басқа да «қарапайым халық» жоғарғы галереяның 1 шиллингтік орындықтарын иеленді. Орындықтар нөмірленбеген және «алғаш келген, бірінші қызмет еткен» принципі бойынша ұсынылды, сондықтан көптеген дворяндар орындарды бұрын резервтеу үшін қызметшілерін жіберді. Киллигрю мен оның ұлдары Томас және Чарльз үшін қосымша қиындық 1678–1684 жылдардағы саяси толқулар болды, католиктерге қарсы құйрық және Шеттеу туралы заң жобасы дағдарысы потенциалдық көрермендердің назарын театрдан аударды. Бұл патшаның да, герцогтың да компанияларына әсер етті, бірақ ең бастысы патшаның компаниясына, олардың кірісі аз жылдарды көтере алмайтын. 1682 жылы компаниялар бірікті, немесе корольдік компания герцогтың компаниясына сіңірілді. Сол кезде Томас Бетертон басқарған Біріккен компания Дрюри Лейнді өзінің өндірістік үйі ретінде таңдады, Дюкс компаниясының Дорсет бағындағы театрын біраз уақытқа жабық қалдырды. 1688 жылы Бетертонды басқарушылықтан Александр Дэвенант, Дюкс компаниясының бастапқы патент иесі Уильям Дэвенанттың ұлы алып тастады. Дэвенанттың басқаруы (Чарльз Киллигрюмен бірге) қысқа және апатты болды, ал 1693 жылы ол талан-таражға түсірген айыптардан кейін Канар аралдарына қашып кетті. Театр Рояль келесі 16 жыл бойы адвокат Кристофер Ричтің қолында болды. Дэвенант пен Киллигрюдің ұлдары да алаяқтардан артық емес еді, ал Рич компанияның ресурстарын шығынды қысқарту, актерлерді қарсы қою және жалақыны қысқарту арқылы қайтаруға тырысты. 1695 жылы актерлер, соның ішінде күнделікті менеджер және актерлік аңыз Томас Бетертон, өздерінің кооперативтік компаниясын құру үшін бас тартты. Тоғыз ер адам мен алты әйел кетті, олардың барлығы белгілі кәсіби артистер, оның ішінде трагедия актрисасы Элизабет Барри және комедия актрисасы Энн Брейсгирдл болды, Біріккен компания – енді «Патенттік компания» деп белгілі – «өте жаман жағдайда» қалды, замандас анонимді памфлетінің сөзімен айтқанда. 1696 жылғы 19 қарашадағы жеке хатта Дрюри Лейн «мүлде компаниясы жоқ екені» және «сенбі күні жаңа пьеса шықпаса, олардың беделін жаңартпаса, жабылуы керек» деп хабарланды. Жаңа пьесаның Джон Ванбрухтың «Релапс» пьесасы болғаны болжанып тұр, және ол компанияға қажет болған сәттілікке айналды. Кристофер Рич 1709 жылға дейін оның басшысы болып қалды, сол кезде аталған патент саяси маневрлердің күрделі торынан кейін күшін жойды. Адвокат Уильям Коллиерге Дрюри Лейнде өндіріс қоюға қысқа мерзімге рұхсат берілді, бірақ 1710 жылға қарай труппа актерлер Колли Сиббер, Роберт Уилкс және Томас Доггеттің қолында болды – кейіннен Александр Поптың «Дунсиад» поэмасында өткір сатираландырылған үштік. 1713 жылы Бартон Бут Доггеттің орнына келді. 1717 жылғы 2 наурызда Джон Уивер хореографиялаған «Марс пен Венераның махаббаты» балетінің премьерасы болды, ол Англияда қойылған алғашқы балет болды. Сиббер үштіктің де-факто жетекшісі болды, ол 1733 жылға дейін театрды даулы, бірақ жалпы алғанда сәтті кезеңде басқарды, сол кезде ол өзінің бақылау үлесін Джон Хайморға сатты. Сатудың бағасы тым жоғары болғаны және Коллидің мақсаты қарыздан құтылу және пайда табу болғаны мүмкін (Роберт Лоудың Сиббердің «Өз өмірінен сырлар» басылымында қараңыз). Сол кезде труппа мүшелері көңілі толмады; актерлердің бүліктері ұйымдастырылды және орындалды; Чарльз Флитвуд театрды басқаруға келді. Флитвудтың басқаруы дағдарысты болды; жоғарғы галереяға қызметшілердің тегін кіруіне тыйым салғаны 1737 жылы бүліктерге әкелді, ал Флитвудтың құмар ойындары оның жеке қаржылық қиындықтарына театрды араластырды. Осы кезеңде актер Чарльз Маклин (Ульстердегі Донегал графтығындағы Инишоуеннің тумасы) «Венециялық саудагерде» Шейлок рөліндегі ерекше өнер көрсетуімен аты шықты, ол бұрынғы драмалық рөлдерге тән жасанды пафостан бас тартып, реалистік, табиғи актерлік стилін енгізді. Осы кезеңде Шекспирдің танымалдылығының өсуінің бір бөлігі 1737 жылғы лицензиялық актіге байланысты болуы мүмкін, ол кез келген пьесаны қою алдында үкіметтің мақұлдауын талап етті және осылайша қоюға жаңа материалдың тапшылығын тудырды. Гаррик Пег Воффингтон, Сузанна Сиббер, Ханна Притчард, Китти Клайв, Спренгер Барри, Ричард Йейтс және Нед Шутер сияқты компаниямен бірге сахнада ойнады. Гаррик басқарушы болған кезде көрермендер алғаш рет сахнаға кіруіне тыйым салынды. Гаррик Роберт Адам мен оның бауыры Джеймстің театрының ішкі бөлігін жаңартуға тапсырыс берді, олар 1775 жылы осы жұмысты орындады. Олардың қосымшаларына әсем төбе және Бриджес көшесіне қарап тұрған жабынмен жабылған фасад кірді. Бұл фасад театрдың кез келген құрылысының бір бөлігі болып саналатын алғашқы құрылыс болды. ғимарат, сияқты...

Үшінші театр (1794)

Театр 18-ші ғасырдың соңында жаңартуды қажет етті және 1791 жылы бұзылды, ал труппа уақытша Хеймаркеттегі жаңа Король театрына көшті. Үшінші театрды Генри Холланд жобалап, 1794 жылдың 12 наурызында ашты. Генри Холланд театр ложаларының дизайны үшін Джон Линнелльден көмек сұрады. Линнелльдің эскиздері V&A баспа бөлмесінде сақтаулы. Генри Холланд пен Чарльз Хиткотт Татамның да дизайн процесіне қатысқан эскиздері бар. Бұл 3600-ден астам көрерменді қабылдайтын кең театр болды. Мұндай үлкен масштабта салудың себебі не? Бір иесінің сөзімен айтқанда:

Жаңа технология кеңейтуге мүмкіндік берді: темір колонналар ауыр ағаштардың орнын басып, галереялардың бес қабатын ұстап тұрды. Сахна да үлкен болды: ені 25,30 метр, тереңдігі 28,04 метр. Архитектор Холландтың айтуынша, ол «Еуропадағы басқа театрлардан гөрі үлкен масштабта» салынған. Шіркеулерден басқа, ол Лондонның ең биік ғимараты болды. Актриса Сара Сиддонс, сол кезде Дрюри Лейн труппасының мүшесі, оны «шөлге айналған орын» деп атады (және 1803 жылы ағасы Джон Филип Кембльмен бірге Дрюри Лейнді тастап кетті). Театрдың үлкендігі сахнадағы актерлермен жақындық пен байланыс сезімін жоғалтқандықтан, көптеген көрермендер сахнадан тым алыс болды, актерлердің дауысын есту қиын болды. Бұл үшін жаңа театрдың қойылымдары көбінесе айтылған сөзден гөрі көріктілікке бағытталды. Ричард Шеридан осы үшінші ғимараттың барлық уақытында театр иесі болып қалды. Осы кезеңде ол мемлекеттік қайраткер ретінде беделді болды, бірақ қаржылық қиындықтар оны құлатты. 1794 жылғы қайта құрылыс бастапқы есептелген 80 000 фунт стерлингтен екі есеге қымбатқа түсті, ал Шеридан барлық қарызды өзі мойнына алды. Үлкен құрылымда қойылымдарды ұйымдастыру қымбатқа түсті, ал көрермендер санының артуы шығындарды өтемеді. 1800 жылдың 15 мамырында театрда король Георг III-ке қарсы қастандық жасауға әрекет жасалды. Джеймс Хэдфилд патшаның ложасына қарай екі рет атып, бірақ оқтар шашырап кетті, себебі Хэдфилдті мырза Дайт итеріп жіберді. Хэдфилд тез ұсталды, ал Георг, көрінеу, алаңдамады және қойылымды жалғастыруға бұйрық берді. Комедия актері Джон Баннистер 1802 жылы театр директоры болды. Ричард Вругтон (сахна директоры), Уильям Даутон, Майкл Келли, Том Дибдин және олар сияқты адамдармен бірге Шериданның ұлы Томмен бірге ол Корольдік театрдың келесі апаттан өтуіне көмектесті. 1809 жылдың 24 ақпанында, бұрын айтылған өрт қауіпсіздігі шараларына қарамастан, театр өртеніп кетті. Өртті қарап тұрып, көшеде шарап ішіп отырған Р. Б. Шериданның «Адамға өз отының жанында бір стақан шарап ішуге рұқсат етілуі керек» деген сөзі әйгілі болды. Өткенде қаржылық жағдайы нашар болған Шеридан ғимараттың жоғалуынан толықтай қирады. Ол көмек сұрап, ескі досы, сыра қайнатқышы Сэмюэл Уитбредке жүгінді. Жобаға көп инвестиция жасағаннан басқа, Уитбред компанияны басқаратын және театрды қайта құруды қадағалайтын комитеттің төрағасы болуға келісті, бірақ Шериданды басқарудан бас тартуын сұрады, ол 1811 жылы толығымен бас тартты.

Қазіргі театр (1812 - қазіргі)

Дрюри-Лейндегі қазіргі Корольдік театр, Уитбрейд басқарыған комитет атынан Бенджамин Дин Уайттың жобасымен 1812 жылдың 10 қазанында Роберт Эллистонның «Гамлет» қойылымымен ашылды. Жаңа театр жақындыққа қатысты кейбір жеңілдіктер жасады, 3060 адамға арналған орындықтар бұрынғы ғимараттан 550-ге азайды (бірақ бұл мөлшері әлі де өте үлкен театр саналады). 1817 жылдың 6 қыркүйегінде газ шамдары көрермендер залынан сахнаға дейін жеткізілді, осылайша бүкіл Ұлыбританияда газ шамдары бар алғашқы театр атанды. 1820 жылы Катерина көшесіндегі театрдың кіреберісіндегі, әлі де тұрған портик қосылды, ал 1822 жылы ішкі кеңістік айтарлықтай қайта жаңартылды. Ғимараттың Рассел көшесі бойындағы колоннадасы 1831 жылы салынды. Жаңа ғимаратта диалог пен актерлік өнерге қарағанда көбінесе декорациялар мен эффектілерге сүйенетін қойылымдар жиі кездесті. 1823 жылы «Ганг сарқырамасы» қойылымының финалында «жан-жағы отпен қоршалған» ағын суға атпен қашып кету көрсетілді. 1829 жылғы қойылымның эффектілері 39 тонна суды шығара алатын гидравликалық құралдармен жасалды. Театрдың заңды драмалық қойылымдарды көрсетуге рұқсат етілген санаулы орындардың бірі ретіндегі рөліне қатысты алаңдаушылықтар болды. Театр 1813 жылы қайта ашылғаннан кейін басқару Сэмюэл Джеймс Арнольдқа жүктелді, ол дирижерлер кеңесі мен театрды ұлттық мәдениет орталығы ретінде қарастыратын кіші комитет бақылауында болды. (Лорд Байрон 1815 жылдың маусымынан 1816 жылдың сәуірінде Англиядан кеткенге дейін осы кіші комитетте қысқа уақыт болды.) Актер Эдмунд Кин сахнадағы басты жұлдыз болды; оның алдындағы Маклин сияқты, ол 1814 жылы «Шайлок» рөлінде танымал болды. Кин 1820 жылға дейін қала берді, мақтаулар мен Чарльз Бак сияқты жергілікті драматургтармен дау-жанжалдарды бастан өткерді. Эллистон 1819 жылдан 1826 жылы банкротқа ұшырағанға дейін театрды жалға алды. 1826-1830 жылдары Нью-Йорк қаласының Парк театрынан келген америкалық Стивен Прайс басқарды. 19 ғасырдың қалған бөлігінде Дрюри-Лейн бір иесінен екіншісіне жиі ауысты. 1831 жылы сәулетші Сэмюэл Бизли Рассел көшесінің қасбетіне колоннада қосты. 1833 жылы Альфред Банн Дрюри-Лейн мен Ковент-Гарденді басқару құқығын алды, біріншісін 1833 жылдан 1839 жылға дейін, ал 1843 жылдан 1850 жылға дейін басқарды. Лондондағы Лицей театрының үлгісімен Банн итальяндық опералардың орнына ағылшын операсын қолдады. Олардың ішінде Джон Барнетттің «Фейр Розамонд» және «Фаринелли» опералары, Майкл Бальфтың «Артуаның қызы» және «Богемиялық қыз» опералары, Уильям Винсент Уоллестің «Маритана» және басқалары, сондай-ақ Джулиус Бенедикттің бірнеше опералары бар. 1837 жылы актер-режиссер Сэмюэл Фелпс (1804–1878) Дрюри-Лейндегі труппаға қосылды, бірнеше Шекспир пьесаларында дарынды актер-режиссер Уильям Чарльз Макредимен бірге ойнады. Ол сондай-ақ Дуглас Джеррольдтың «Соғыс тұтқыны» (1842) мелодрамасында капитан Ченнел және Роберт Браунингтің «Скаччондағы дақ» (1843) пьесасында лорд Тресхэм рөлін сомдады. Макреди 1841–1843 жылдары қысқа уақытқа театр директоры болды және маңызды реформалар жүргізді. Дегенмен, көптеген қойылымдар қаржылық сәтсіздікке ұшырады. Корольдік патент арқылы 183 жыл бұрын берілген театр монополиясы 1843 жылғы Театрлар заңымен жойылды, бірақ патент ондаған жылдар бойы әсерсіз болды және дереу өзгерістерге әкелмеді. Екінші жағынан, музыкалық ойын-сауықтарды ұсынуға дағдыланған басқа театрлар осыны жалғастырды, ал Дрюри-Лейн заңды театрдың ең танымал орындарының бірі ретінде қала берді. Дрюри-Лейндегі 19 ғасырдың қаржылық және көркемдік сәтсіздіктері актёр-драматург Дион Бусиконың жиырма бес жыл ішінде қойған төрт пьесасымен тоқтатылды: «Пик королевасы» (1851), «Эвгения» (1855), «Формоза» (1869) және «Шогрон» (1875). Бірақ бұл жалпы құлдырау кезеңі Ф. Б. Чаттертонның 1878 жылғы отставкасымен аяқталды; оның сөздері бойынша, «Шекспир – жойылу, ал Байрон – банкроттық». Дрюри-Лейннің бір атақты музыкалық директоры – эксцентрикті француз дирижері және жеңіл музыка композиторы Луи Антуан Жюльен (1812–1860) болды, ол Берлиозды Лондонға шақырып, театрда концерттер өткізуге сәтті ықпал етті. 1879 жылдан бастап Август Харристің басқаруымен театрдың жағдайы жақсарды. 1880 және 1890 жылдары театрда Карл Роза опера компаниясының көптеген қойылымдары өтті. Харрис 1888 жылғы Рождестводан бастап театрдың жыл сайынғы пантомимасына көбірек ресурстар жұмсады және белгілі комедияшы Дан Леноны шақырды. Бұл керемет Рождестволық шоулар үлкен табысқа ие болды, көбінесе наурыз айына дейін ойналды. Олардың хореографиясын театрдың би мастери Джон Д’Обан жасады. Харрис басшылығымен жасалған көптеген декорациялар көшбасшы дизайнер С. Вильгельмге тиесілі болды, оның ішінде «Армада» (1888) және көптеген пантомималар бар. Харрис пен кейіннен Артур Коллинстің (1896–1923) басшылығымен Дрюри-Лейнде көрініске басымдық беруші қойылымдар қалыпты жағдайға келді. 1893 жылдан 1923 жылға дейін Музыка директоры болған Джимми Гловер Коллинстің жылдарындағы театр өмірінен гөрі көбірек жазған кітаптардың авторы болды.

Ішкі жөндеу (1922)

1922 жылы басқарушы директор сэр Альфред Батттың меншігінде театр 20 ғасырдың соңғы маңызды ішкі жөндеуден өтті. Ол төрт қабатты, 2000-нан астам адамды қабылдай алатын театрға айналды. Театр Кларк пен Фенннің арнайы әшекей гипстеу компаниясы жасаған ең танымал интерьерлердің бірімен безендірілді. Композитор және орындаушы Ивор Новелло, өз заманында өте танымал болған, бірақ қазіргі күні көбінесе есімі ұмытылған, 1931 жылдан 1939 жылға дейін Дрюри-Лейнде музыкалық спектакльдерін қойды. Театр 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан жабылды. Соғыс жылдарында ол Ойын-сауық ұлттық қызметі қауымдастығының бас штабы ретінде пайдаланылды және шағын бомбалық зақымдарға ұшырады. 1946 жылы Ноэль Ковардтың «Тынық мұхиты 1860» спектаклімен қайта ашылды. 2000 жылы Театр Роял Дрюри Лейнді Эндрю Ллойд Вебер сатып алды. Одан бері ол Ллойд Веббердің басқару компаниясы LW Theatres-ке тиесілі және басқарылуда. Театрдың орындықтар орналасу жоспары өзгеріссіз қалды және зал Лондонның Вест-Эндідегі ең ірі залдардың бірі болып табылады. Бұл 2012 жылы Дональд Синден ұсынған «Great West End Theatres» деректік DVD сериясындағы 40 театрдың бірі.

350 жылдығына арналған жөндеу жұмыстары (2013)

2013 жылдың 15 мамырында Ллойд Вебер театрдың 350 жылдығын мерекелеу үшін 4 миллион фунт стерлингтік қайта жаңарту жобасын жариялады. Мұқият жасалған қайта жаңарту Ротонданың, Корольдік баспалдақтардың және Үлкен залдың қоғамдық аймақтарын, олардың барлығы 1810 жылғы театрдың бір бөлігі болған, бастапқы Регент стиліне келтірді.

Жұлдыздар

Автор Том Огден Корольдік театрды әлемдегі ең көп жынды театрлардың бірі деп атайды. Театрға жиі келетін кез келген жынның пайда болуы актер немесе қойылым үшін жақсылықтың белгісі саналады. Ең танымал жын – "Сұр киімді адам", ол 18-ші ғасырдың соңындағы дворянның киімін киіп келеді: үшбұрышты шляпаның астында шашы ұнтақталған, жакет және плащ немесе кейп, мінездік аяқ киім және қылыш. Аңыз бойынша, Сұр киімді адам – 1848 жылы қабырғаланған дәлізден табылған, пышақтан қаза тапқан адамның рухы. Әртүрлі адамдар осы рухты көргендерін айтады, соның ішінде В. Дж. Маккуин Поуп, ол оның әдеттегі жолын жоғарғы қатардағы төртінші қатардың соңынан басталып, содан кейін артқы өткел арқылы корольдік ложаның жанындағы қабырғаға дейін жалғасатынын сипаттады. Актер Чарльз Маклин мен клоун Джозеф Грималдидің де театрды кезіктіретін рухтар екендігі айтылады. Маклин 1735 жылы парик үшін болған дау кезінде актер Томас Халламды өлтірген дәлізді аралап, сахна артында пайда болады ("Сені қарақшы, шалақ, қарақшы деп атаймын!" деп айқайлап, Халламның бетіне таяқпен соғып, сол көзін тесіп жіберді). Грималди көмекші рух екендігі хабарланады, ол бірнеше рет шаршаған актерлерді сахнада шеберлікпен жетектеп отырады. Комедияшы Стэнли Лупино Дэн Леноның рухын киім ауыстыру бөлмесінде көргенін айтты.