Макнил заңы: Аурулардың жаулау мен отарлаудағы ролі
McNeill's law
МакНил заңы: Аурулардың жаулау мен отарлаудағы рөлі. Жұқпалы аурулар (шешек, қызылша) жергілікті халықты әлсіретіп, отарлауға жол ашқан. Тарих, география.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Адам географиясында Макнилл заңы – Уильям Х. Макниллдің «Аурулар мен халықтар» кітабында баяндалған үдеріс. Бұл үдеріс микробиологиялық аурулардың халықтарды жаулап алудағы рөліне қатысты. Атап айтқанда, шешек, қызылша, тиф, скарлатина және жұқпалы жыныстық аурулар сияқты аурулар туған жердің халықтарын күрт азайтып, олардың отарлауға қарсы тұру мүмкіндігін жойды. ТОК
In human geography, McNeill's law is the process outlined in William H. McNeill's book Plagues and Peoples. The process described concerns the role of microbial disease in the conquering of people groups. Particularly, it describes how diseases such as smallpox, measles, typhus, scarlet fever, and sexually transmitted diseases have significantly reduced native populations so that they are unable to resist colonization. TOC
Тұжырымдама
МакНилл заңы бойынша, жаулап алу мен басып алудың микробиологиялық аспектісі белгілі бір империялардың кеңеюінде (Америкаға көші-қон кезінде) және басқаларының шектелуінде (крест жорықтары кезінде) шешуші принцип немесе шешуші принциптердің бірі болды. Бұл аргументтің мәні – өркениетті елдерден келгендердің иммунологиялық артықшылықтарына байланысты, нашар өркениетті халықтар оңай бағындырылды. Гипотезаны қолдау үшін ұсынылған дәлелдерге еуропалықтардың тараған аурулары Қытай мен Жапония сияқты ауруларға бейім елдерге жасаған шабуылдарында тойтарыс бергені жатады. МакНилл заңы сондай-ақ, паразиттердің ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік екенін де көрсетеді, яғни бұл организмдер әлеуметтік үзілістің бір бөлігі және адамның әлеуметтік эволюциясы генетикалық өзгерістермен тығыз байланысты. Еуропалық кеңею салдарынан толықтай жойылған алғашқы халық тобы (арауактардан басқа) – Канар аралдарындағы гуанчтар болды. Жерді жақсы білуіне, тіпті тактикалық басымдығына қарамастан, олар испан және португалдықтардың біріккен күштерімен жойылды. МакНилл заңы шешуші факторды материктен бұрын географиялық тұрғыдан оқшауланған арал тұрғындарына әкелінген қауіпті аурулар мен паразиттерге жатқызады. Бұл ықтимал түсіндірме, себебі сақталған деректер аралдарда аурудан көптеген өлім-жітім мен туу көрсеткішінің төмендеуін көрсетеді, нәтижесінде гуанчтардың нәсіл ретінде толық жойылуына әкелді. Басқа мысалдар инкаларды шешек қырыған оқиғаны көрсетеді.
According to McNeill's Law, the microbiological aspect of conquest and invasion has been the deciding principle or one of the deciding principles in both the expansion of certain empires (as during the emigration to the Americas) and the containment in others (as during the crusades). The argument is that less civilized peoples were easily subjugated due to the immunological advantages of those coming from civilized countries. An evidence presented to support the hypothesis involves the manner diseases associated with Europeans were rebuffed in their forays into disease experienced countries such as China and Japan. McNeill's law also maintains that parasites are not only natural but also social in the sense that these organisms are part of the social continuum and that the human social evolution is inextricably linked with genetic transformations. The first people group fully wiped out due to European expansion (with the possible exception of the Arawaks) was the Guanches of the Canary Islands. Despite an inbred ferocity, superior knowledge of the land and even a possible tactical superiority, they were eventually wiped out through the concentrated efforts of the Spanish and Portuguese. McNeill's Law would place the deciding factor squarely on the introduction of deadly diseases and parasites from the mainland to the previously geographically isolated islanders. This is the likely explanation, as what records still exist show numerous deaths by disease on the islands and a declining birth rate, leading eventually to the almost complete end of the Guanches as a race. Other instances include the devastation of the Incas by smallpox.