Кіріспе

Гавай мифологиясында Камапуа ("шошқа баласы") – ауыл шаруашылығы құдайы Лономен байланысты, құнарлылықты символдайтын шошқа-адам. Камапуа – Оаху басшысы Хина мен Кахикиуланың ұлы. Купуа (жартылай құдай) Камапуа ең әйгілісі – от құдайы Пелемен болған махабат іздеуі, олардың қарым-қатынасы қиын болған. Пеленің күшіне қарамастан, Камапуаның әзірлігі оған лава тастарын құнарлы топыраққа айналдыруға мүмкіндік береді. Ол Гавайи мемлекеттік балығы – humuhumunukunukuāpua'a (маржан рифінде тіршілік ететін шабуыл балығы) –мен байланысты. Лиликала Камеʻeleихива оны "барлық билікке мойын бұрмайтын, батыл және жабайы" деп сипаттайды және ол "көптеген адамдарда жасырынып жатқан шошқаның табиғатын еске түсіреді. Алдағыш та, мейірімді де, ол өмірдің жақсылықтарына құмар – оқиғаларға, махаббатқа және сезімдік ләззатқа." деп айтады.

Ерте өмір

Камапуа’а Оаху аралында Кахикиула мен Хина деген адам ата-анасынан дүниеге келді. Оның Кахихихонуакеле деген бір інісі болған. Сондай-ақ, оған өте жақын болған әжесі туралы көптеген әңгімелер бар. Оның балалық шағы туралы көп мәлімет жоқ. Өсіп келе жатып, Камапуа’а өгей әкесі Олопана тарапынан қабылданыс көрмеді. Бұл Камапуа’аға қатты тиді, себебі ол әкесінің оны жақсы көріп, мақтан тұтуын қалады, бірақ Олопана ешқандай сүйіспеншілік көрсетпеді, керісінше, оны мазақ етті. Камапуа’а ашумен өсті және ашу-ыза оның жанын жалады. Осының нәтижесінде ол ойыншыл және тәлкектеп жүретін адам ретінде танылды.

Жас кезі

Қамапуа әдемі, талантты жігіт болып өседі. Оның қабілеттері Олопананы қатты ашуландырды. Олопананың наразылығына ренжіген Қамапуа өзін жұбатамын деп тауға кетеді, онда ол уақыт өткізіп, күш жинайды. Кейін ол Олопана мен Пелемен көптеген шайқастарға қатысады, соңында Олопананы қатыгездікпен өлтіреді. Қамапуа туралы бір аңыз бар: бір күні бір ер адам әйелін өлтіріп, ағаш түрінде болған Қамапуаның астына көмеді. Ол әйелдің жақсы адам болғанын көріп, оны қайта тірілтіп, күйеуін өлімге кеседі. Танымал мифтердің бірі Олопана мен құстар туралы. Алдағыш болғандықтан, бір күні Қамапуа Олопанадан тауықтар ұрлап алады, ол бұл ұрлыққа қатты ашуланады. Олопана Қамапуаға қарсы әскерін жібереді, ол өз жақтастарымен бірге қарсы тұрады, бірақ жеңілуі мүмкін емес екені анық болады. Қамапуа жақтастарын алып қашады, сосын бір сарқырамаға жетеді, онда олар қоршауға түседі. Осы сәтте Қамапуа шошқаға айналады, ал оның ізбасарлары оны пайдаланып сарқыраманың келесі деңгейіне көтеріліп, бостандыққа шығады. Оның шошқаға айналуы олар тұрған Калиууауа суын тоқтатады. Олопананың әскері оларды қуалайды. Калиууаға көтерілгенде, Қамапуа суды жіберіп, Олопанадан басқа барлығын өлтіреді. Олопана Вайанаеге қашып, соңында Қамапуаға жеңіледі.

Камапуа мен Пеле

Камапуа мен Пеле арасындағы қарым-қатынасты бейнелейтін қарама-қайшы әңгімелер бар. Кейбір нұсқаларда олар жау ретінде сипатталады (Гавайи романсы), ал басқаларында олар ғашықтар немесе күйеу-әйел ретінде суреттеледі (Гавайи халық ертегілері). Пеле мен Камапуаның қалай кездескенінің бір әңгімесі Камапуаның Пеленің үйіне саяхатқа шығуымен басталады. Камапуа Пеле мен оның қарындастарына әдемі жігіт болып көрініп, әсер етуге тырысты. Ол оның қарындастарын әсерлі қылды, бірақ Пеле әсерленбеді, керісінше, оны шошқа деп қорлады. Бұл Камапуаның күйін қоздырды, содан кейін олардың әңгімесі бір-бірін қорлауға ұласты. Камапуа Пелеге жақындасуға тырысты, бірақ Пеле оған от жіберіп, оны оттың ішіне тастады. Камапуа әпкесі Макаханалаоға көмекке шақырды; ол отты тұман мен жаңбырмен сөндірді, ал шошқалар барлық жерге шашырады. Қалғаны от таяқтары ғана болды; Пеле жеңілгенін мойындады. Камапуа таяқтарды алып, аймақтарды бөліп, Пелеге лава ағыны көп аймақтарды берді; ал ол өзіне ең көп жаңбыр жауатын желді аймақтарды алды. Камапуа Гавайиден кетіп, мұхитта өз отбасын құрды, ал Пеле Камапуаға ғашық болып, оны қайтару үшін махаббат әнін шырқады. Камапуа мұхитта өмір сүрсе де, аралының бір бөлігін қадағалап отырады. Ол мұхит арқылы жаңа түрінде – хуму хуму нуку нуку апуа’а жүзіп өтеді. Пелемен қайтадан кездеспеу үшін енді аралға аяқ баспайды. Кейін Камапуа аралға әдемі жігіт болып оралып, Пелемен бірге болды. Олардың одағынан Пеле Каовакаикалани есімді қыз дүниеге келді.