Кіріспе

Румын театрының әртісі Абба Шенгольд (сондай-ақ Шенгольд, Шонгольд немесе Шейнгольд) – идиш театрының алғашқы жылдарындағы румындық еврей актері, идиш тілінде драмалық актер ретінде тұңғыш рет көзге түскен және беделді актер атанған адам.

Өмірбаян

Румынияның Бухарест қаласындағы басты синагогадағы хор әншісі болған Шенгольд, Зигмунд Могулескомен квартетте де өнер көрсетіп, тойларда және кештерде ойнаған. 1877 жылы Абрахам Голдфаденнің жаңа құрылған идиш театрына қабылдануға тырысып, сәтсіз аяқтады (ал Могулеско қабылданып алынды). Бір жылдың ішінде ол драматург Мұса Халеви Хурвицтің труппасына қосылды, ол Румынияның ауылдық аймандарын аралап, соңында Кишиневке жетті, онда оның өнері Дэвид Кесслердің театрға деген қызығушылығын оятыпты. Одан кейін ол Украинаның Одесса қаласына жеке сапарлады. 1882 жылы Одессадағы Мариинский театрында Карл Гуцковтың «Уриэль Акоста» пьесасының алғашқы идиш тіліндегі қойылымында үлкен жетістікке қол жеткізді. Якоб Адлер сол кезде оның «идиштің барлық халқының құдайы, сахнада көргеннің бәрі үшін құдай, әлемдегі ең әдемі адам болғанын» жазды. «Ұзын бойлы, көк көзді, алтын шашты, Аполлон сияқты» [Адлер, 1999, 221]. Адлер сондай-ақ оның «костюміне қауырсын, түймедақ, плащ, шарф, медальдар қосуға құштарлығы болғанын» айтады [Адлер, 1999, 269]. Әйелі Клара Шенгольдпен бірге 1880-ші жылдардың ортасында идиш театрының көп бөлігі Лондонға, содан кейін Нью-Йоркке көшті. Ұлдары Джозеф 1911 жылы Нью-Йоркте Адлердің қызы Франсеске үйленді; екеуі де идиш сахнасының белгілі жұлдыздары болды.