Войводина тарихы: құрамына түрлі халықтар кірген, өте бай мәдениеті бар аймақ. 25-тен астам этникалық топ, 6 ресми тіл. Археологиялық зерттеулерге шолу.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Воеводинаның демографиялық тарихы оның бай тарихын және Осман мен Габсбург империяларының шекарасында, сондай-ақ түрлі халықтардың тоғысқан жерінде орналасқандығын көрсетеді. Осы себепті, Воеводина басып алу, отарлау және ассимиляция процестеріне ұшыраған аймаққа айналды. Қазіргі таңда Воеводинада 25-тен астам этникалық топ өмір сүреді және алты ресми тіл қолданылады.
Vojvodina's demographic history reflects its rich history and its former location at the border of the Ottoman and Habsburg empires and at the confluence of various peoples, making it a hotbed of invasion, colonization, and assimilation processes. Currently there are more than 25 ethnic groups living in Vojvodina and six official languages.
Демографиялық тарихы
Воеводина аймағында палеолит дәуірінен бері адамдар қоныстанған. Индоевропалық халықтар бұл аймаққа 4200, 3300 және 2800 жылдары үш толқынмен көшіп келген. Б.з.б. 1 ғасырда римдіктер басып алғанға дейін, аймақта иллюрийлік, фракиялық және кельттік текті индоевропалық халықтар тұрған. Рим әкімшілігі кезінде (Сирмия мен Банатқа дейін созылған), жергілікті тұрғындар римдік мәдениетіне сіңіп, кейіннен влахтар деп аталған. Бачка аймағы Рим империясына кірмеген, онда ирандық сарматтар (язигтер) қоныстанған. Рим үкімдігі аяқталғаннан кейін, аймақтың румындық тұрғындары Балқан тауларына (онда олар оңтүстік славяндармен араласты) және Румын Карпаттарына (кейін румындар деп аталды) қашып кетті. Воеводинаға ғұндар мен аварлар сияқты турандық көшпелілер, сондай-ақ германдық готтар, гепидтер мен ломбардтар шабуыл жасады, бірақ олардың әскери жеңілісінен кейін жергілікті (славян) халыққа тез сіңіріліп, аймақ халқында елеулі этникалық із қалдырмады. Ерте ортағасырлық көші-қон кезінде славяндар (северлер, абодриттер, браничевци, тимочанилер және сербтер) 6 және 7 ғасырларда қазіргі Воеводинаға қоныстанды. Кейбір деректерге сәйкес, аймақта римдік мәдениетке сіңген шағын топтар қалған. 10 ғасырда венгрлер басып алғанға дейін аймақта славян халқы басым болды. Аймақ 10 ғасырда Венгрия княздығы тарапынан жаулап алынды, венгрлер аймаққа қоныстанды. Мажарлар негізінен аймақтың солтүстік бөлігінде қоныстанды, онда олар славяндармен араласып өмір сүрді. 12 ғасырдың соңы мен 13 ғасырдың басына дейін аймақта негізінен славяндар тұрды, содан кейін этникалық қатынастар венгрлердің пайдасына өзгерді. 13 ғасырдан бастап аймаққа венгрлер көптеп қоныс аударды. 14 ғасырда оңтүстіктен көптеген сербтердің келуімен аймақта славяндардың саны қайтадан артты. Венгрия билігі кезінде жергілікті славяндардың көпшілігі мадьярланды. Бастапқыда мажар тілінде тек Венгрия Корольдігінің рыцарлары мен дворяндары сөйлеген, бірақ кейіннен оны халықтың қалған бөлігі де қабылдады. Сербтер Воеводина аумағындағы (әсіресе Сирмияда) жергілікті славян халқының бір бөлігі болғанымен, 14 ғасырдан бастап сербтердің саны арта түсті. Серб халқының көптігіне байланысты, 15-тен 18 ғасырларға дейінгі көптеген тарихи жазбалар мен карталарда қазіргі Воеводина аумағы Рашка деп аталды. Осман империясы 16 ғасырда Воеводинаны басып алды, бұл аймақтың үлкен бөлінуіне себеп болды. Венгрлердің көпшілігі және көптеген жергілікті славяндар аймақтан қашып, солтүстікке қашты. Бұл аймақтан кеткендердің басым көпшілігі сербтер болды, олар негізінен ауыл шаруашылығымен немесе Осман әскерінде қызмет етті. Осман саясаты бойынша көптеген сербтер жаңадан осы аймаққа қоныс аударды. Османдық әкімшілік кезінде сербтер Воеводина халқының абсолютті көпшілігін құрады. Сол кезде ауылдарда тек сербтер, ал қалаларда әртүрлі этникалық және діни топтар тұрды, соның ішінде негізінен мұсылмандар мен сербтер, сонымен қатар кейбір цинкарлар, гректер, еврейлер мен ромалар. Габсбург монархиясы Воеводинаны Карловцы (1699) және Пожаревац (1718) келісімдерімен өз бақылауына алды. Габсбург әкімшілігінің құрылуынан кейін мұсылман халқы аймақтан қашып кетті. Мұсылман босқындардың кейбіреулері Босния мен Герцеговинаға қоныстанды. Габсбург билігі кезінде Осман империясынан көптеген серб қоныстанушылары аймаққа көшіп келді. 1687 жылы аймақтың солтүстік бөлігін буневцилер қоныстанды. 18-19 ғасырларда қазіргі Воеводина аумағында серб емес көптеген басқа да қоныстар орналасты. Бұл қоныс аударушылар негізінен немістер мен венгрлер болды, бірақ русиндер, словактар, румындар және басқалар да болды. Осы қоныстанудың нәтижесінде сербтер енді аймақтағы абсолютті этникалық көпшілік емес еді, ал Воеводина Еуропаның этникалық жағынан ең әртүрлі аймақтарының бірі болды. Осыған қарамастан, сербтер аймақтағы ең ірі этникалық топ болып қала берді. 1910 жылғы санақ бойынша сербтер қазіргі Воеводина аумағындағы халықтың 33,8% -ын құрады. Сербтерден кейін ең көп этникалық топтар венгрлер (28,1%) және немістер (21,4%). 1918 жылы Воеводина Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің құрамына кірді және аймаққа жаңа серб қоныстанушылары келді. Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан Воеводинадан ең көп немістер (шамамен 200 000 адам) жеңілген неміс армиясымен бірге кетті. 1948 жылға дейін аймақта қалғандар тұтқын лагерьлерінде болды, ...
The area of Vojvodina had been inhabited since the Paleolithic period. Indo European peoples moved into this area during three migration waves, which are dated in 4200 BC, 3300 BC, and 2800 BC respectively. Before the Roman conquest in the 1st century BC, Indo European peoples of Illyrian, Thracian and Celtic origin inhabited the region. During the Roman administration (which extended to Syrmia and Banat), the original inhabitants were heavily Romanized, and would later be known as Vlachs. The region of Bačka, which did not belong to the Roman Empire, was populated by Iranian Sarmatians (Iazyges). After the end of Roman rule, the Romanized inhabitants of the area escaped to the Balkan Mountains (where they mixed with South Slavs) as well as the Romanian Carpathians (where they later were known as Romanians). Vojvodina was invaded by the Turanic nomads such as the Huns and Avars, as well as by the Germanic Goths, Gepids and Lombards, but after their military defeat, they were quickly absorbed by the local (Slavic) population, without leaving much ethnic traces in the region's population. During the early medieval migrations, Slavs (Severans, Abodrites, Braničevci, Timočani and Serbs) settled today's Vojvodina in the 6th and 7th centuries. According to some sources, pockets of Romanized populations remained in the area. Until the Hungarian conquest in the 10th century, the region had a dominant Slavic population. The region was conquered by the Principality of Hungary in the 10th century, and Hungarians started to settle in the area. Hungarians mainly settled in the northern part of the region, where they lived mixed with Slavs. Until the late 12th and early 13th century, the region was mainly populated by Slavs, after which the ethnic relations changed in favor of Hungarians. The larger number of Hungarians settled in the region since the 13th century. The presence of Slavs in the area increased again in the 14th century with the arrival of many Serbs from the south. During the Hungarian administration, much of the native local Slavs were Magyarized. Initially, the Hungarian language was spoken only by the knights and nobility of the Kingdom of Hungary, but it was later adopted also by the rest of the population. Although Serbs were part of the aboriginal Slavic population in the territory of Vojvodina (especially in Syrmia), an increasing number of Serbs began settling from the 14th century onward. Because of the presence of the large Serb population, many historical records and maps from the 15th to the 18th century refer to the territory of present day Vojvodina as Raška. The Ottoman Empire took control of Vojvodina in the 16th century, and this caused a massive depopulation of the region. Most of the Hungarians and many local Slavs fled from the region and escaped to the north. The majority of those who left in the region were Serbs, mainly now engaging either in farming or in Ottoman military service. Under Ottoman policy, many Serbs were newly settled in the region. During the Ottoman administration, Serbs comprised an absolute majority of Vojvodina's population. In that time, villages were populated exclusively by Serbs, while cities were populated by various ethnic and religious groups, including mainly Muslims and Serbs, but also some Cincars, Greeks, Jews and Roma. The Habsburg monarchy took control of Vojvodina in the treaties of Karlovci (1699) and Požarevac (1718). Following the establishment of the Habsburg administration, the Muslim population fled from the region. Some of these Muslim refugees were resettled in Bosnia and Herzegovina. During the Habsburg administration, many new Serb settlers from the Ottoman Empire immigrated to the region. In 1687, the northern parts of the region were settled by ethnic Bunjevci. Many other non Serb settlers were also settled in the territory of present day Vojvodina during the 18th and 19th century. These settlers were mainly Germans and Hungarians, but also included Rusyns, Slovaks, Romanians, and others. Because of this settling, Serbs were no longer the absolute ethnic majority in the region, and Vojvodina became one of the most ethnically diverse regions of Europe. Despite this, Serbs still remained the largest ethnic group in the region. According to the 1910 census, Serbs comprised 33.8% of the population in the territory of present day Vojvodina. After Serbs, the most numerous ethnic groups were Hungarians (comprising 28.1%) and Germans (comprising 21.4%). In 1918, Vojvodina became part of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes and new Serb settlers came to the region. As a consequence of the Second World War, most Vojvodina Germans (about 200,000) left Vojvodina together with the defeated German army. Those who remained in the region were confined to prison camps until 1948, when the camps were dissolved and Yugoslav citizenship was returned to the Germans. Despite this, the remaining German population would leave Yugoslavia for economic reasons, moving to Germany, other European countries, or the United States. In their place, new South Slavic (Serb, Montenegrin, Macedonian, Croat, etc.) colonists would settle in the region. According to the 1948 census, Serbs formed the absolute majority in Vojvodina again at 51% of the population, and this percent rose to 65% in the 2002 census. The multi ethnic character of the region would still persist.
9 ғасыр
Венгрлер Орталық Еуропаға (896 жылы) келгенде, бұл аймақта тек қана славяндар тұрған.
When Hungarians arrived to Central Europe (in 896), this region was populated exclusively by Slavs.
15 ғасыр
15-ші ғасырда, әртүрлі зерттеушілердің пікірінше, Оңтүстік славян (серб және хорват) халқы Сырмия мен оңтүстік Банатта басымдық құрған, ал венгр халқы Бачка мен солтүстік Банатта басымдық құрған. Венгр авторы Кароли Кочистің сөзіне сәйкес, 1495 жылы қазіргі Воеводина аумағында 194 мың адам тұрған болуы мүмкін. Бұл сан Кубиньидің (1966) жұмысына сүйене отырып есептелген, ол 1495 жылы патшалық қазынаның канцлері Зигмунд Эрнуст жүргізген салық тізімін өңдеген. Аймақта 52 қалашық (цивитас, оппидиум) және 801 ауыл болған, Кочистің пікірінше, оларда венгрлер халықтың көп бөлігін құраған. Осы көзқарас бойынша, аймақ халқы 148 000 (76,1%) венгр, 39 000 (20%) серб және 7 500 (3,9%) хорваттан тұрған. Алайда, осы кезеңдегі демографиялық деректерді есептеу шамалы және алуан түрлі болуы мүмкін. Осы уақытта аймақтың дерлік барлық халқы сербтерден тұрған, соның ішінде шокцтар да болған.
In the 15th century, according to opinion of various researchers, South Slavic (Serbian and Croatian) population was dominant in Syrmia and southern Banat, while Hungarian population was dominant in Bačka and northern Banat. According to Hungarian author Károly Kocsis, 194,000 inhabitants might have been living on the present day territory of Vojvodina in 1495. That number was calculated on the basis of work of Kubinyi, A. (1966), who processed the data of the tax inventory conducted in 1495 by Sigismund Ernust, Chancellor of the Royal Treasury. Some 52 townships (civitas, oppidium) and 801 villages could be found in the area, in which, according to Kocsis, Hungarians are likely to have constituted the majority of population. According to this view, the population of the area included 148,000 (76,1%) Hungarians, 39,000 (20%) Serbs and 7,500 (3,9%) Croats. However, calculation of demographic data from this time period can be described as vague and of a rather varied nature, In this time, almost entire population of the region was composed of Serbs, also including some Šokci.
1715 жыл
1715 жылғы Бачкадағы австриялық халық санауы мәліметтері бойынша, сербтер, буньевци және шокцтар халықтың 97,6% құрады.
According to the Austrian census in Bačka from 1715, Serbs, Bunjevci, and Šokci comprised 97.6% of population.
17181720
1720 жылы Бачкадағы халық санағында 72% сербтер және 22% буневци мен шокци тұрғындары тіркелді. Пасаровиц шартынан (1718) кейін, Габсбургтер жүргізген алғашқы санақ Банатта шамамен 20 000 азаматты көрсетті, олардың көп бөлігі сербтер еді.
The 1720 census in Bačka recorded 72% Serbs and 22% Bunjevci and Šokci. After the Treaty of Passarowitz (1718), the first Habsburg census recorded in Banat about 20,000 citizens, mostly Serbs.
Саны % БАРЛЫҒЫ 1,512,983 100.0 Сербтер 510,186 33.8 Мажарлар 424,555 28.1 Немістер 323,779 21.4 Румындар 75,223 5.0 Словактар 56,689 3.7 Хорваттар 34,089 2.3 Русиндер 13,479 0.9 Басқалар 72,804 4.8 Осы санақтан алынған тілдік мәліметтер кейбір елді мекендердегі (Нови Сад, Суботика, Зреньянин және т.б.) этникалық құрамына сәйкес келмеуі мүмкін, себебі венгр тіліне бірнеше этнос (мажарлар, еврейлер, бунжевци және т.б.) жатады.
Note that linguistic data from this census might not correspond with ethnic structure in some settlements (Novi Sad, Subotica, Zrenjanin, etc. ), due to the fact that Hungarian language was spoken by several ethnicities (Hungarians, Jews, Bunjevci, etc. ).
Ескерту: 1941 жылғы Бачка айманының санақ деректері 1931 жылғы Банат және Шрем аймандарының санақ деректерімен біріктірілді. Саны % БАРЛЫҒЫ 1 636 367 100.0 Сербтер 577 067 35.3 Мажарлар 465 920 28.5 Немістер 318 259 19.4 Хорваттар 105 810 6.5 Басқалары 169 311 10.3
Note: 1941 census data for Bačka was combined with 1931 census data for Banat and Srem. Number % TOTAL 1,636,367 100.0 Serbs 577,067 35.3 Hungarians 465,920 28.5 Germans 318,259 19.4 Croats 105,810 6.5 Others 169,311 10.3
Воеводинадағы жалпы демографиялық үрдіс – халықтың табиғи азаюы. 2011 жылғы халық санауы бойынша провинция халқының орташа жасы 41,8 құрады. 1989 жылдан бері Воеводинада барлық этникалық топтарды қамти отырып, табиғи өсім теріс болып келеді. Оған қарамастан, Сербияның басқа аймақтарынан, сондай-ақ Серб Республикасы мен Хорватияның Сербиямен шектес аймақтарынан сербтердің үнемі көшіп келуіне байланысты провинциядағы этникалық сербтердің саны артып келеді. 2021 жылғы халық санауында Бечей және Чока муниципалитеттерінде, сондай-ақ Суботица қаласында сербтердің салыстырмалы көпшілікке айналуы күтілуде.
The general demographic trend in Vojvodina is a natural decrease in population. According to the 2011 census, the average age of the population of the province was 41.8. Ever since 1989, Vojvodina recorded negative natural growth, including all the ethnic groups. Despite that, number of ethnic Serbs in the province is increasing due to the constant immigration of Serbs from other parts of Serbia as well as Serbs from Republika Srpska and parts of Croatia neighboring Serbia. It is expected that by 2021 census, Serbs become relative majority in Bečej and Čoka municipalities as well as in the city of Subotica itself.