Кіріспе

13 ғасырдағы Пиза билеушісі, Дантенің «Құдайлық комедиясы» туындысының кейіпкері Уголино делла Герардеска (шамамен 1214 – 1289 жылдың наурызы), Доноратико графы, итальяндық ақсүйек, саясаткер және теңіз күштерінің қолбасшысы. Ол жиі адаттық жасады деп айыпталған және Дантенің «Құдайлық комедиясында» маңызды рөлде бейнеленген.

Өмірбаян

XIII ғасырда Италия мемлекеттері гибеллиндер мен гвельфтердің арасындағы тартыстан қиындық көріп келді. Қақтығыс жергілікті және жеке мүдделерден туғанмен, тараптар екі жалпыға ортақ билікпен байланысты болды: гибеллиндер Киелі Рим императоры мен Италиядағы оның үстемдігін қолдады, ал гвельфтер өзін-өзі басқаратын қала-мемлекеттерді қолдаған Папаның жағында болды. Пиза гибеллиндердің бақылауында болды, ал айналасындағы қалалардың көпшілігі гвельфтердің билігінде болды, әсіресе Пизаның саудадағы бәсекелестері Генуя мен Флоренция. Осы жағдайларға байланысты Пиза «күшті және сақшыл үкіметті» – дербес билікке ие, шамадан тыс билеуші подстастаны қабылдады. Уголино Пизада германиялық тегі бар дворян отбасы – della Gherardesca отбасында дүниеге келді. 1256 және 1258 жылдары аралығында Сардиниядағы Кальяридің генуэздік судьялығына қарсы соғысқа қатысты. Содан кейін Уголино бұрынғы Юдикаттың оңтүстік-батыс бөлігін, оның бай күміс кендерімен бірге иеленді, онда бүгінгі Иглесиас қаласының негізін қалады. Отбасының басшысы, гибеллиндер партиясының және Пизаның подстастасы ретінде Уголино Пизаның көршілерінің саяси қарсылығына қарамастан өзінің билігін сақтап қалу үшін шаралар қолданды. 1271 жылы оның қарындасы Галлура судьясы Джованни Висконтимен үйлену арқылы Пизадағы гвельфтердің басшылары Висконтимен одақтасты. Осының нәтижесінде ол өз гибеллиндер әріптестерінің күдігін тудырды. 1274 жылы қаладағы келесі тәртіпсіздіктер Уголино мен Джованнидің тұтқындалуына әкелді, олар Пиза үкіметін құлатты деп айыпталды және Тоскана гвельфтерінің қолдауымен билікті бөлісуге тырысты. Уголино түрмеге қамалды, ал Джованни Пизадан қуылды. Біраз уақыттан кейін Джованни Висконти қайтыс болды, ал Уголино енді қауіпті деп есептелмейтін болғандықтан босатылып, қуылды. Шет елде Уголино бірден Флоренция және Лукканың гвельфтік қалаларымен сөз байласып, интригалар жасады. Анжу королі Карл I-нің көмегімен ол туған қаласына шабуыл жасап, оны өзін және басқа гвельфтік қуғынға түскендерді кешіруге мәжбүр етіп, қорлықпен келісімге келді. Флоренция мен Лукка теңіздегі жеңілісті пайдаланып Пизаға шабуыл жасағанда, Уголино бір жылға подстаста болып тағайындалды және кейбір қамалдарды беру арқылы оларды татуластыруға қол жеткізді. Генуя осыған ұқсас шарттармен бейбітшілік орнатуды ұсынғанда, Уголино оны қабылдауға асықпады, өйткені Пиза тұтқындарының, соның ішінде жетекші гибеллиндердің көпшілігі, оның билігін әлсірететін еді. Уголиноның Ругьеридің басын шайнауы оның жауына деген жеккөрушілігі соншалықты күшті екенін көрсетеді, ол «ешқандай мәні жоқ нәрсені де жеуге мәжбүр». Өз халқына сатқындық жасағаны үшін жазаланған Уголиноға, Руджиеридің азаптаушысы ретінде мәңгілік азаптауға рұқсат берілгенде, ол өзі де Руджиеридің кезінде бастан өткерген сатқындық үшін біршама құтылуға мүмкіндік алды. Франсис Йейтстің сөзіне сүйенсек, екеуі де «сатқындық жасағандардың тозағында лайықты азап шегуде, бірақ Уголиноға Архиепископ Руджиериді оның қылмысына сәйкес келетін қорқынышты мәңгілік жазамен азаптау құқығы берілді».