Кіріспе
Иван Исаевич Болотников (Ива́н Иса́евич Боло́тников; 1565–1608) 1606–1607 жылдары Ресейде болған, Болотников көтерілісі (Восстание Ивана Болотникова) деп танылған халық көтерілісіне жетекшілік етті. Бұл көтеріліс Ресейдегі Ұлы қауіртпездіктің бір бөлігі еді.
Ivan Isayevich Bolotnikov (Ива́н Иса́евич Боло́тников; 1565–1608) headed a popular uprising in Russia in 1606–1607 known as the Bolotnikov Rebellion (Восстание Ивана Болотникова). The uprising formed part of the Time of Troubles in Russia.
Ерте өмір
Пол Аврих Болотниковты сипаттағанда: "Қазіргі замандастары оны бойы ұзын, денесі күшті, сонымен қатар ақылды және белсенді көшбасшы ретінде көрсетеді". Болотников князь Андрей Телятевскийдің құлы болған, кейін қашып, Мәскеу мен Қырым хандығы арасындағы дала шебіндегі казактарға қосылған. Қырым татарлары оны тұтқынға алып, түрік галерасының бастығы ретінде құлдыққа сатқан. Неміс кемелері теңіз шайқасында оны босатып, Венецияға жеткізген. Мәскеуге қайта оралғанда ол Польша арқылы өтіп, онда патша Дмитрий туралы әңгімелер естіді. Осының нәтижесінде Болотников Самборға келді, онда Михаил Молчановпен танысты. Молчанов Федор Годуновты өлтірген топтың құрамында болды, содан кейін Григорий Шаховскийдің одақтасы атанды, ол жаңа жалған Дмитрий арқылы Мәскеуге қарсы бүлік ұйымдастыруды жоспарлады. 1606 жылдың маусым немесе шілде айында Молчанов Болотниковты Путивлге, патша Дмитрийдің адамы екенін жазған хатпен жіберді.
Көтеріліс
Молчанов Иван Болотниковты Путьевл қаласына Григорий Шаховский есімді воеводамен кездесуге жіберді. Ол оны жаңа патшаның елшісі ретінде қабылдап, казак отрядының басшылығына тағайындады. Иван Болотников осы мүмкіндікті пайдаланып, Ресейдегі әлеуметтік және экономикалық жағдайға наразы болған қашып кеткен холоптар, шаруалар, заңсыздық жасағандар мен көшпенділерден шағын әскер жинады. Ол билеуші классты жоюға және жаңа әлеуметтік жүйе орнатуға уәде берді. Григорий Шаховскийдің бұйрығымен Болотников өзінің әскерімен 1606 жылдың тамызында Кромьға (қазіргі Орел облысы) бет алып, князь Юрий Трубецкой басқаратын мәскеулік әскерді жеңіске жеткізді. Содан кейін ол Серпуховқа қарай жылжып, қаланы тонады.
Қоршау
Шаховский Болотниковты Путивль гарнизонының "үлкен воеводасы" етіп тағайындады, ал Аврихтың сөзіне сүйенсек, бұл күшке "көтеріліске қосылу үшін Путивльге ағылған қашқан шаруалар, кедей қала тұрғындары, казақтар, құлдар, қарақшылар және түрлі-түсті босқындар" қосылды. Көптегендері Хлопко көтерілісі мен Жалған Дмитрий I жорығының қатысушылары еді. Болотников көтерілісшілердің сол қанатын Кромьден Калугаға, Серпуховқа және одан әрі Мәскеуге жетектеді. Рязань жасағының командирі Прокопи Ляпунов пен Туладан келген помещик Истома Пашков басқарған көтерілісшілердің оң қанаты Туладан Мәскеуге шабуыл жасады. Мәскеуді қоршау (1606) кезінде патша Василий Шуйский Мәскеудің оңтүстік бөлігін ағаш қабырғалармен қорғады, ал Михаил Скопин Шуйский Коломенское және Заборьедегі көтерілісшілердің бекіністеріне шабуыл жасады, ал Мәскеу патриархы Гермоген көтерілісті "шайтанның және оның шайтандарының" ісі деп айыптады.
Бас тарту және өлім
Ақырында Болотников капитуляциясын келіссөздер арқылы шешуге бел буды. Цар көтерілісшілерді Тула үшін кешіруге уәде берді. 10 қазанда көтерілісшілер билікке бағынды. Бірақ Шуйский берген уәдесін орындамады. Оның орнына, 30 қазанда көтерілісшілердің барлық көшбасшыларын Мәскеуге жеткізіп, оларды әр түрлі жазалап өлімге кесті. Иван Болотников Каргополға апарылып, көзі жоқ қылынды, сосын суға батырылды.