Кіріспе

1874 жылы Филадельфияда, Пенсильвания штатында болған ұрлық

Чарльз Брюстер "Чарли" Росс (4 мамыр 1870 жылы туған – 1 шілде 1874 жылы із-жайсыз жоғалған) – кеңінен жарияланған алғашқы американдық қарақшылықтың негізгі құрбаны. Оның тағдыры әлі де белгісіз, ал оның ісі АҚШ тарихындағы ең әйгілі жоғалу оқиғаларының бірі саналады.

Ұшып кету

1874 жылдың 1 шілдесінде төрт жасар Чарли Росс және оның бес жасар інісі Уолтер Льюис Росс Филадельфия штатының (Пенсильвания) бай ауданы Германтаундағы отбасылық үйлерінің алдында ойнап жатыс. Сол кезде атқа жегілген карета үйге тоқтады, және екі ер адам балаларға жақын келіп, олармен бірге атпен саяхат жасаса, дәмді тағам мен фейерверк сыйлайтындарын айтты. Бұл екі ер адам балаларға бұрыннан таныс еді, себебі олар 1 шілдеге дейін дәмді тағам әкеліп тұрған. Сондықтан балалар келісіп, каретамен Филадельфия арқылы бір дүкенге жеткізілді, онда Уолтерге 25 цент (1874 жылғы шамамен <есептелген сома> теңгесі) беріліп, фейерверк сатып алуын тапсырды. Уолтер солай істеді, бірақ карета оны күтпей кетіп қалды. Чарли Россты алып кетіп, одан кейін ешқашан көрінбеді.

Төлем

Балалардың әкесі Кристиан К. Росс, қашқындардан құнылы заттарға талап етуді бастады. Олар Филадельфия және басқа да қалалардағы почта бөлімдерінен келген хаттар түрінде болды, барлығы да ерекше жазумен және қарапайым, білімсіз стильде, көптеген қарапайым сөздер қате жазылған. Хабарламалардың көпшілігі 20 000 доллар (қазіргі шақта 400 000 доллар) көлемінде құнылы заттар талап етті. Хаттарда полицияның араласуына қарсы ескертілді және егер Кристиан көмектеспесе, Чарлидің өміріне қауіп төндірілетіні айтылды. Қашқындар отбасының үлкен үйі мен Кристианның шағын құрғақ тауарлар дүкеніне байланысты отбасының бай екенін болжаған, бірақ шындығында 1873 жылғы қор нарығының құлдырауынан отбасының үлкен қарызы болды. Құнылы заттарды төлеуге шамасы келмей, Кристиан полицияға жүгінді. Қашқындау оқиғасы тез арада бүкіл елге танымал болды. Көптеп жарияланған баспасөз материалдарынан өзге, Филадельфияның белгілі азаматтары әйгілі Пинкертон ұлттық детективтік агенттігінің көмегіне жүгінді, олар Чарли Росс суреті бар миллиондаған жарнама парақтары мен плакаттар басып шығарды. Декстер Смит пен В. Х. Броквей осы қылмысқа негізделген "Сүйіктімізді қайтарып әкел" атты әнді жазды. Қашқындарға хаттарда көрсетілгендей, құнылы заттарды беруге бірнеше әрекет жасалды, бірақ әр жолы олар пайда болмады. Соңында, байланыс үзілді.

Күдіктілер

13 желтоқсан күні түнде Нью-Йорк, Бруклиндегі Бей-Ридж ауданында судья Чарльз Ван Брунттың үйі тоналанды. Чарльздің ілесіп тұратын ағасы Холмс Ван Брунт, үйіндегі қарулы адамдарды жинап, тонаушыларды қолға түсіруге кірісті. Холмс басқарған топ Чарльздің үйіне еніп, екі тонаушыны да оқ жаңбырымен құлатты. Тонаушылар – Билл Мошер мен Джо Дуглас – бұрын сотталған қылмыскерлер еді, жақында ғана түрмеден босатылған. Мошер оқтан бірден қаза тапты. Дуглас қатысты жарақат алды, бірақ тағы екі сағатқа жуық өмір сүріп, Холмспен сөйлесе алды. Дуглас өлім алдында не деді дегенде бірлік жоқ, себебі түнгі оқиғаға куә болғандардың барлығы да қатты шарқылғандықтан, дұрыс мәлімет бере алмады. Дуглас өтірік айтудың қажеті жоқ екенін айтқан болуы мүмкін, өйткені ол өлімге жақын екенін білген, сондай-ақ ол және Мошер Чарли Росты ұрлағанын мойындады. Дуглас Ростың өлтірілгенін немесе Мошердің баланың қайда екенін білгенін, мүмкін, оны бірнеше күн ішінде отбасына аман-есен қайтарып беретінін хабарлаған деген болжам бар. Дуглас Ростың қайда екені туралы немесе қылмыстың басқа да егжей-тегжейлі мәліметтерін бермеді және көп ұзамай қайтыс болды. Чарлидің ағасы Уолтер Мошер мен Дугластың денелерін тану үшін Нью-Йоркке жеткізілді, олардың күймедегі адамдар болатын-болмайтынын анықтау үшін. Уолтер олардың өткен жазда үйінің алдынан балаларды ұрлап кеткендер екенін растады. Мошерді оның ерекше деформацияланған мұрны арқылы тану оңай болды, Уолтер полицияға оны "маймыл мұрын" деп сипаттаған. (Мошердің мұрнының шеміршігі сифилис немесе қатерлі ісік салдарынан зақымданған). Уолтерден Мошер мен Дугластың денелерін анықтау сұралып, ол олардың ұрлаушылар екенін растады. Көптеген адам үшін вагондағы адамдар кім екені мәселесі шешілді, бірақ Чарли Росс әлі де табылмай жатқан еді.

Сот

Бұрынғы Филадельфия полициясының қызметкері Уильям Вестервельт, Мошердің (және оның әйелінің ағасы) жақын серіктесі, бұл іс бойынша тұтқындалып, тергеуге алынды. 1875 жылы ол адам ұрлау қылмысы бойынша сотталды. Вестервельт Мошердің досы және, мүмкін, құпиясын білетін адамы болғанымен (сот күтіп отырған кезде Кристианға оның ұлы Мошер қайтыс болғанда тірі болғанын айтқан), оны қылмысқа тікелей байланыстыратын ешқандай нақты дәлел табылған жоқ. Уолтер, олардың алынып кеткеніне куә болғандардың арасында Вестервельттің болмағанын мәлімдеді. Вестервельт адам ұрлаудан ақталды. Дегенмен, ол кішірек қылмыс – құлық жасауға қатысқандығы үшін кінәлі деп танылып, алты жыл түрмеде жазасын өтеді. Ол өзінің кінәсіз екенін тұрақты түрде айтып, Чарли Ростың қайда екенін білмейтініне ант берді.

Салдары

Қылмыстан екі жыл өткен соң Кристиан өзінің ұлын іздеу үшін ақша жинау мақсатында «Әкесінің Чарли Росс туралы әңгімесі, ұрланған бала» атты кітап жариялады. 1878 жылға қарай, бұл оқиғаға бұқаралық ақпарат құралдарының қызығушылығы төмендеп бастады. Росс қызығушылықты жаңартпақ болып, кітапты қайта басып, Бостонда лекциялар оқуға кірісті. Кристиан мен оның әйелі өмір бойы ұлын іздеуді жалғастырды (Кристиан 1897 жылы, ал әйелі 1912 жылы қайтыс болды). Олар 570-тен астам бала, жасөспірім және, ақырында, әлемнің түкпір-түкпірінен өзін Чарлимін деп мәлімдеген ер адамдармен сұхбаттасты. Барлығының да жалған екені анықталды. Росстер ұлын табуға шамамен 60 000 доллар жұмсады. 1924 жылы газеттер Росс ұрланғанының 50 жылдығына орай оқиға туралы мақалалар жариялады. Сол кезде Уолтер ересек болып, қор брокері ретінде жұмыс істеді. Сұхбаттарында ол және оның үш қарындасы әлі де өзінің ағасы екенін мәлімдеген орта жастағы ер адамдардан хаттар алатынын айтты. «Бөгде адамдардан дәмдіктерді алмаңыз» деген кең таралған ескерту Росс ұрланғаннан кейін пайда болған деседі. «Чарли жобасы» – жоғалған адамдар туралы маңызды деректер базасы Росс атымен аталады. Блэр ұрланғаннан кейін үңгірде тұрғанын және соңынан өзін Росс деп айтқан адамның асырап алғанын мәлімдеді. Блэрдің талабына ешкім қарсылық көрсетпегендіктен, сот 1939 жылдың наурыз айында оны «Чарльз Брюстер Росс» деп таныды. Бірақ ол Чарли Росс жоғалып кеткен оқиғасын шешкені туралы хабарланды. 2011 жылы Блэрді асырап алған отбасының ұрпақтары Блэрдің әңгімесін жоққа шығаратын Y-ДНК зерттеуін тапсырды. ДНК алудың қатаң процедураларын сақтай отырып, күдікті ағайындылар Гаррисон Миллер мен Нельсон Миллердің (Густав Блэр) әрқайсысынан ДНК алынды. ДНК талдауы олардың 99,99903% туыс екенін көрсетті, яғни олар шын мәнінде ағайынды. Олардың әкесі бір, 37/37 7 STR маркері толық сәйкес келеді. Густав Блэр Миллер отбасында дүниеге келген, асырап алынбаған, сондықтан ол Чарли Росс бола алмайды.