Кіріспе

1973–74 жылғы Ұлыбританияда электр энергиясын үнемдеу шарасы

Үш күндік апта 1973–1974 жылдары Ұлыбританияда Эдвард Хиттің консервативтік үкіметі электр энергиясын үнемдеу мақсатымен енгізген бірнеше шараның бірі болды. Электр энергиясын өндіру көміршілер мен теміржол қызметкерлерінің ереуілі салдарынан қатты шектелгендіктен бұл қадам қабылданды. 1974 жылдың 1 қаңтарынан бастап электр энергиясын коммерциялық түрде пайдаланатын мекемелер апта ішінде үш белгілі бір күнді пайдаланумен шектелді және сол күндері жұмыс уақытын ұзартуға тыйым салынды. Ауруханалар, деректер орталықтары, супермаркеттер және газет басу машиналарын қоса алғанда, маңызды деп танылған қызметтер бұл шектеуден босатылды. Телевизия компаниялары электр энергиясын үнемдеу үшін сағат 22:30-да хабар таратуды тоқтатуға міндетті болды, бірақ жалпы сайлау жарияланғаннан кейін бұл шектеу алынып тасталды. Үш күндік аптаның шектеулері 1974 жылдың 7 наурызында күшін жойды. Бұл шара Хит үкіметі үшін ауыр соққы болды және ақпан мен қазан айларында өткен сайлаулардағы жеңіліске ықпал етті. Сайлаудағы жеңілістен кейін Маргарет Тэтчер Хитке үкімет басшылығына талас жасады және жеңіске жетті. XXI ғасырда Жаңа экономика қорының әлеуметтік саясат бөлімінің жетекшісі Анна Кут және британдық социолог Питер Флеминг сияқты мамандар үш күндік жұмыс аптасын қайта енгізуді ұсынды. Бұл ұсыныстың негізгі аргументтері: жұмыс және жеке өмір арасындағы тепе-тәуелділікті жақсарту, отбасымен көбірек уақыт өткізу, денсаулықты нығайту, тұрақтылықты арттыру (мысалы, көміртегі шығарындыларын азайту арқылы), еңбек өнімділігін жоғарылату, шамадан тыс жұмыс, жұмыссыздық және тұтынуды азайту.

Өмірбаян

1970-ші жылдар бойы британ экономикасы жоғары инфляция деңгейімен қиналды. Осымен күресу үшін үкімет мемлекеттік сектордағы жалақыны көтеруді шектеді және жеке секторға нақты шекті деңгейді ұсынды. Бұл жалақылар бағаның өсуімен бірқатар болмағандықтан, кәсіподақтар арасында наразылық тудырды. Бұл елдің отынның басым бөлігін қамтамасыз ететін және қуатты кәсіподағы бар көмір өндіру саласын қоса алғанда, көптеген салаларға тарады. 1973 жылдың ортасына қарай Ұлттық көмір басқармасында жұмыс істейтін жұмысшылардан құралған Ұлттық шахтерлер одағы (NUM), Мик МакГейдің вице-президент болып сайлануымен күштірек болды. Ұлттық конференцияда үкіметтік ережелерге қарамастан 35% жалақыны көтеру және жерді, сондай-ақ барлық маңызды монополияларды мемлекеттік меншікке алуды көздейтін "шынайы социалистік саясатты" қолдайтын Лейборист үкіметін сайлау туралы қаулылар қабылданды. Электр энергиясын тұтынуды азайту және көмір қорын сақтау мақсатында консерватор премьер-министрі Эдвард Хит 1973 жылғы 13 желтоқсанда «Отын және электр энергиясын (бақылау) туралы» 1973 жылғы заңға сәйкес бірқатар шаралар жариялады, оның ішінде 31 желтоқсан күні түнгі сағат 00:00-де күшіне енген үш күндік жұмыс режимі болды. Электр энергиясын коммерциялық тұтыну апта ішінде үш күнге дейін шектелді.

Шабуылға дауыс беру

1974 жылдың 24 қаңтарында NUM мүшелерінің 81%-ы 16,5% жалақыны көтеру туралы ұсыныстан бас тартып, ереуілге дауыс берді. Басқа ереуілдердегідей аймақтық бөліністерге қарамай, NUM-ның барлық аймақтары ереуілді қолдау үшін көпшілік дауыспен шешім қабылдады. Тек Коллиерлердің әкімшілік қызметкерлері мен қызметкерлерінің қауымдастығы (COSA) бөлімі ғана одан бас тартты. Кейбір әкімшілік қызметкерлер NUM-ның күшейіп келе жатқан белсенділігінен алшақтау үшін APEX деген басқа кәсіподаққа қосылды. APEX мүшелері ереуілге қатыспады, бұл NUM мүшелерінің арасында наразылық тудырды.