Ирландия мемлекетінің аттары мен тарихы

Кіріспе

Ирландия мемлекетінің атаулары мен олардың тарихына шолу

Ирландия Конституциясына сәйкес, Ирландия мемлекетінің атаулары – Ирландия (ағылшын тілінде) және Эйре (ирланд тілінде). 1922 жылдан 1937 жылға дейін оның заңды атаулары – Ирландия еркін мемлекеті (ағылшын тілінде) және Saorstát Éireann (ирланд тілінде) болды. Мемлекет Ирландия аралының бес бөлігінен шамамен бес бөлігіне құқық қолданады. Аралдың қалған бөлігі – Солтүстік Ирландия, ол Ұлыбританияның құрамына кіреді. 1948 жылы Ирландия конституциялық атауларын өзгертпей, Ирландия Республикасы (ағылшын тілінде) және Poblacht na hÉireann (ирланд тілінде) терминдерін мемлекеттің ресми атаулары ретінде қабылдады. Ирландия Республикасы (ROI), Республика, 26 округ немесе Оңтүстік – жиі кездесетін балама атаулар. "Оңтүстік Ирландия" термині 1921-1922 жылдар аралығында ғана заңдық негізге ие болғанымен, кейде, әсіресе Ұлыбританияда қолданылады. 1998 жылғы Беделді Жұма келісіміне дейін британдық үкімет және БАҚ Ирландия атауын пайдаланудан бас тарды, 1949 жылға дейін Eire (синеадх фада белгісіз) дегенге, ал одан кейін Ирландия Республикасы дегенге басымдық берді.

Конституциялық атауы

1937 жылы қабылданған Ирландия Конституциясының 4-бабында «Мемлекеттің атауы – Éire, немесе ағылшын тілінде – Ireland» деп көрсетілген. Сондықтан Ирландия мемлекетінің екі ресми атауы бар: Éire (ирланд тілінде) және Ireland (ағылшын тілінде). Ирландия үкіметі ресми мақсаттар үшін ирланд тілінде жазылған құжаттарда Éire атауын пайдаланады, ал құжаттар ағылшын тілінде болған жағдайда, оның ішінде халықаралық шарттар мен басқа да құқықтық құжаттарда Ireland атауын қолданады. Мемлекеттің атауы оның институттары мен мемлекеттік органдарында көрініс табады. Мысалы, Ирландияның Президенті және Ирландия Конституциясы бар. Ireland атауы мемлекеттің шетел мемлекеттермен дипломатиялық қарым-қатынастарында, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымының, Еуропалық Одақтың, Еуропа Кеңесінің, Халықаралық Валюта Қорының және Экономикалық Ынтымақтастық және Даму Ұйымының отырыстарында қолданылады. Конституция ирланд тіліне ағылшын тілінен басымдық береді, осының нәтижесінде Éire – Ирландия мемлекетінің ұлттық символдарының қатарында, Президенттің мөрінде, пошта маркаларында және ирландиялық евро монеталарында бейнеленген жалғыз атау болып табылады. 1981 жылы Пошта және телеграф департаменті маркаларда «Éire» атауымен қатар «Ireland» сөзін де қосуды ұсынды, бірақ Таоиштің департаменті бұл идеяға «конституциялық және саяси салдарларға» алып келуі мүмкін деген негізде вето қойды, сондай-ақ «өзгеріс ұнамсыз болуы мүмкін» екенін айтты, себебі Солтүстік Ирландиядағы юнионистер «Ireland» атауын Ирландияның барлық 32 округін білдіреді деп есептеді. «Eire» орфографиясы, британ үкіметі мен БАҚ және басқалардың көп жылдар бойы таңдауына қарамастан, дұрыс ирланд орфографиясы емес.

Ресми сипаттама

1949 жылдан бері 1948 жылғы Ирландия Республикасы туралы заң Ирландия Республикасын (немесе ирланд тілінде Poblacht na hÉireann) мемлекеттің ресми атауы ретінде белгілейді. Дегенмен, Ирландия мемлекеттің конституциялық атауы болып қалады. Конституциялық атау Ирландия әдетте қолданылады. Алайда, мемлекет пен Ирландия аралы арасында нақтылық қажет болғанда ресми атау – Ирландия Республикасы кейде қолданылады. Көбінесе бұл «Республика» деп қысқартылады. Атау мен сипаттама арасындағы осы айырмашылық маңызды болды және қазір де маңызды, өйткені заң конституциялық түзету емес және мемлекеттің атын өзгертпеді. Егер заң мұндай мақсатты көздеген болса, ол конституцияға қайшы болар еді. Сипаттама мен атау арасындағы айырмашылық кейде жаңсақтық тудырады. Таоишик Джон А. Костелло заң жобасын ұсына келе, осы айырмашылықты былай түсіндірді: «Егер менің атым Костелло екенін және менің қызметім – аға кеңесші екенін айтсам, бұл мәліметті білгісі келетін кез келген адамға түсінікті болады деп ойлаймын. Сол сияқты, мемлекеттің аты ирланд тілінде Éire, ал ағылшын тілінде Ireland. Ағылшын тіліндегі сипаттамасы – «Ирландия Республикасы». Көптеген республикалар, соның ішінде Франция Республикасы мен Италия Республикасы, мемлекеттің институционалдық формасын ұзақ атауларында көрсетеді, бірақ Венгрия (2012 жылдан бері) және Украина (1991 жылдан бері) сияқты басқалары олай жасамайды».

Еуропалық Одақ

1973 жылы мемлекет Еуропа экономикалық қауымдастығына (қазіргі Еуропалық одақ) қосылды. Оның қосылу шарты ЕО-ның барлық ресми тілдерінде (оның ішінде ағылшын және ирланд тілдерінде) жасалды, сондай-ақ Ирландия мемлекеті өзінің екі атымен – Éire және Ireland – қосылды. 2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап ирланд тілі ЕО-ның ресми жұмыс тіліне енді. Бұл Ирландия мемлекетінің Еуропалық Одақ заңнамасындағы атауын өзгертпеді. Дегенмен, мысалы, Еуропалық Одақ Министрлер Кеңесінің ресми отырыстарында Ирландия мемлекетінің табельдерінде енді Éire – Ireland деп жазылады, ал бұрын тек Ireland деп жазылатын. Еуропалық қауымдастықтардың ресми басылымдары жөніндегі кеңсесінің институтаралық стильдік нұсқаулығында Еуропалық Одақ мүше мемлекеттерінің атаулары мен аббревиатуралары Еуропалық Одақ басылымдарында қалай жазылуы тиіс екені көрсетілген. Ирландияға қатысты, оның ресми атаулары Éire және Ireland екені, ағылшын тіліндегі ресми атауы Ireland екені, ел коды IE екені және бұрынғы аббревиатурасы IRL екені айтылған. Сондай-ақ, мынадай ескерту қосылған: "Назар аударыңыз: «Ирландия Республикасы» немесе «Ирланд Республикасы» деген сөздерді қолданбаңыз".

1919 жылға дейінгі кезең

Нормандықтардың басып кіруінен кейін Ирландия 1171 жылдан 1541 жылға дейін Dominium Hiberniae, Ирландияның Лордтығы, ал 1541 жылдан 1800 жылға дейін Ирландия Корольдігі деп белгілі болды. 1801 жылдан 1922 жылға дейін ол Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігінің құрамындағы құрауышы ел болды. Родерик О'Флаэртидің сөзіне сәйкес, Джозеф Юст Скалигер "Еуропада әлі де сақталған он екі матрикуляр тілдің он біреуін анықтады: атап айтқанда, латын, грек, тевтон, славян, эпир, татар, венгр, фин, ирланд, (ол бұл тілді қате түрде гирланд деп атайды), кантабр және британ". Бұл Ирландия атының алғашқы айрылуы болуы мүмкін.

Ирландия Республикасы (1919-1922)

Ағылшын тілінде 1916 жылы жарияланып, 1919 жылы ратификацияланған революциялық мемлекет Ирландия Республикасы немесе кейде Ирландия Республикасы деп аталды. Ирланд тілінде екі түрлі атау қолданылды: Poblacht na hÉireann және Saorstát Éireann, бұл «республика» сөзінің екі бәсекелестік ирланд тіліне аудармасына негізделген: Poblacht және Saorstát. Poblacht сөзі латын тіліндегі populus сөзімен туыс ирланд тіліндегі pobal сөзінен тікелей аударма. Ал Saorstát атауы «саор» («бос») және «стáт» («мемлекет») сөздерінің бірігуінен құралған. 1916 жылғы Пасхалық жариялауда Poblacht na hÉireann термині қолданылған. Дегенмен, 1919 жылы қабылданған Тәуелсіздік декларациясы және басқа да құжаттар бұл атаудан бас тартып, Saorstát Éireann терминін қолданды. Кейінірек Saorstát na hÉireann деген сәл өзгертілген атау да, сондай-ақ латын тіліндегі Respublica Hibernica да кейде қолданылды. (Ирландия Республикасы терминінің Ұлыбританияда қолданылуын жалғастыру себебін түсіндіру үшін Ұлыбританиямен аты-жөні дауына қараңыз (төменде). Кейбір республикашылар да олар Англо-Ирландия келісімін мойындамағандықтан бұл терминді қолдануын жалғастыруда (төменде қараңыз)).

Оңтүстік Ирландия (1921-1922)

Оңтүстік Ирландия (Deisceart Éireann) – Ұлыбританияның автономиялы өзін-өзі басқару аймағы (немесе құрамына кіретін мемлекет) ретінде ресми түрде танылды. Ол 1920 жылғы Ирландия үкіметі туралы заңға сәйкес 1921 жылғы 3 мамырда құрылды. Оның аумағы бүгінгі Ирландия мемлекетінің аумағымен бірдей болды. Дегенмен, саяси тұрақсыздық пен Тәуелсіздік соғысы салдарынан ол көздегендей толыққанды жұмыс істеген жоқ. 1922 жылғы 6 желтоқсанда Ирландия еркін мемлекетінің құрылуымен Оңтүстік Ирландия заңмен жойылды. Қазіргі таңда Оңтүстік Ирландия терминінің ресми мәртебесі жоқ. Алайда, ол әлі де кейде, әсіресе Ұлыбританиядағы егде жастағы адамдар арасында колданысқа ие.

Ирландия еркін мемлекеті (1922-37)

Келісімдер кезінде, Ирландияның мемлекеті республика болуын және Ирландия Республикасы немесе Ирландия Республикасы деп аталуын қалаған. Алайда, британ үкіметі республика құруға келіспеді, себебі бұл Ирландия мемлекетінің британдық тәжбен байланысын үзіп, Британ империясының құрамынан шығуын білдіретін еді. Оның орнына, тараптар мемлекеттің Британ Ұлттар Достастығындағы өздігінен басқарылатын Доминион болатындығына келісті. Өзін-өзі жариялаған Ирландия Республикасы Saorstát Éireann атауын ирландша атауы ретінде пайдаланған, ал "Ирландия еркін мемлекеті" Saorstát Éireann-нің ағылшын тіліне сөздік аудармасы арқылы туындаған; Оңтүстік Африка провинциясының да осыған ұқсас атауы болған. Келісімнің бірінші бабында былай делінген:
Ирландия Канада Доминионымен бірдей конституциялық мәртебеге ие болады және Ирландия еркін мемлекеті деп аталады және танылады. Ирландия еркін мемлекетінің 1922 жылғы мамырдағы Конституция жобасында көптеген атаулар мен лауазымдардың тек ирландша нұсқалары қолданылған, бірақ британдық тараптың талабы бойынша олар ағылшын тіліндегі баламаларымен ауыстырылды; бір ерекшелік – "Saorstát Éireann" деген сілтемелер "Ирландия еркін мемлекеті (Saorstát Éireann)" деп өзгертілді. Еркін мемлекет құрылғаннан кейін, ирландиялық үкімет ағылшын және ирланд тілдеріндегі құжаттарда Saorstát Éireann атауын жиі қолданды; алайда, сол кезеңнің пошта маркаларында Éire қолданылған. Ирландия еркін мемлекеті республика болмағандықтан, 1922 жылдан бері saorstát сөзі ирланд тілінде республиканың аудармасы ретінде қолданылмайды. 1949 жылы мемлекеттің ресми атауы Ирландия Республикасы деп жарияланғанда, оның ресми ирландша атауы Saorstát Éireann емес, Poblacht na hÉireann болды. "Ирландия еркін мемлекеті" атауы кеңінен танымал болмаған сияқты, The Times газеті 1932 жылғы Ирландиядағы жалпы сайлау туралы былай хабарлады:
Ирландиядағы ресми партиялар – Ирландияда "еркін мемлекет" деген атау аса танымал емес, себебі ол жерде бұрынғы атау, әрине, көнерек.

During the negotiations on secession leading to the Anglo Irish Treaty, Irish politicians wanted the state to be a republic, and its name to be the Republic of Ireland or the Irish Republic. However the British government refused to contemplate a republic because this would have entailed the Irish state severing the link with the British crown and ceasing to be a part of the British Empire. Instead, the parties agreed the state would be a self governing Dominion within the British Commonwealth of Nations. The self proclaimed Irish Republic had used Saorstát Éireann as its Irish name, and "Irish Free State" was derived by literal translation of Saorstát Éireann back into English; a South African province had a similar name. Article One of the treaty stated:
Ireland shall have the same constitutional status as the Dominion of Canada and shall be styled and known as the Irish Free State. The May 1922 draft of the Constitution of the Irish Free State used only Irish forms of many names and titles, but on British insistence these were replaced with English equivalents; one exception was that references to "Saorstát Éireann" were amended to "the Irish Free State (Saorstát Éireann)". After the establishment of the Free State the Irish government often used the name Saorstát Éireann in documents in English as well as Irish; an exception was that postage stamps of the period used Éire. Because the Irish Free State was not a republic, since 1922 the word saorstát has fallen out of use in Irish as a translation of republic. When the official description of the state was declared to be the Republic of Ireland in 1949, its official Irish description became not Saorstát Éireann but Poblacht na hÉireann. It appears that the "Irish Free State" name was not generally popular, The Times reporting on the Irish general election in 1932:
The official parties in Ireland – the Free State is not a popular designation over there, for the other is, after all, the older name

Éire (айрланд тілінде 1937 жылдан бері қолданылып келеді)

Жоғарыда айтылғандай, Ирландия Конституциясының 4-бабы мемлекетке екі ресми атау береді: ирланд тілінде Éire және ағылшын тілінде Ireland. Әрбір атау екіншісінің тікелей аудармасы болып табылады. 1937 жылдан бастап Éire атауы тіпті ағылшын тілінде де жиі қолданыла бастады. 1937 жылдың мамыр айында Атқарушы кеңестің президенті Эмон де Валера Конституцияның алғашқы жобасын Конституциялық комитетке ұсынғанда, 4-бапта тек: «Мемлекеттің аты – Éire» делінген. Ireland атауына еш сілтеме жоқ еді. Оппозициялық саясатшылар бірден ағылшын тіліндегі мәтінде Éire сөзін Ireland сөзімен ауыстыруды ұсынды. Олар Ireland атауының барлық еуропалық елдерге таныс екенін, осы атаудан бас тартпау керек екенін, Ireland атауын Солтүстік Ирландия қабылдауы мүмкін екенін және Éire атауын таңдау «ғасырлар бойы Ireland ретінде белгілі болған мемлекет пен нәрсе арасындағы айырмашылықты» көрсету арқылы мемлекеттің халықаралық беделіне зиян келтіруі мүмкін екенін айтты. Де Валера жауап ретінде Конституцияның ирланд тіліндегі мәтінінің негізгі мәтін болуы керектігін атап өтті. Осыған байланысты ол Éire атауының логикалық екенін және бұл ирланд тіліндегі атаудың тіпті ағылшын тілінде де қабылдануын білдіретінін айтты. Алайда ол «өзінің пікірі берік емес» екенін айтып, «ағылшын тіліндегі аудармада мемлекеттің аты Ireland болуы керек» дегенге келісті. Кейбіреулер де Валераның біріккен Ирландия құрылғанда қолданылатын Republic of Ireland немесе Irish Republic атауларын сақтап қалғысы келгенін айтады. Бұл атаулар Конституция бойынша парламенттік талқылауларда талқыланбады. Де Валера конституцияда республика сөзін қолданбауының себебін, егер конституция республиканы атамаса, ол кеңірек қолдауға ие болады деп ойлағандықтан түсіндірді. Конституция қабылданғаннан кейін де Валераның үкіметі көбінесе Éire (Ireland емес) атауын қолдануға шақырды, бірақ әрқашан емес. Оның үкіметі Ireland атауының маңыздылығын да мойындады. Мысалы, Берлиндегі Ирландия елшісі Чарльз Бьюли мемлекеттің жаңа атына қатысты нұсқаулар сұрағанда, ол он жылдар бойы Ирландия Сыртқы істер министрлігінің жоғары лауазымды қызметкері болған Джозеф П. Уолштан келесі кеңес алды: Германия үкіметін мемлекет атауының өзгеруі туралы хабардар еткенде, сіз ирланд тіліндегі формаға ерекше назар аудармауыңыз керек. Атаудың өзгеруі, әрине, егер «Éire» шетелдіктер қолданса, бірдей саяси немесе ұлттық мәнге ие болмайды. Сіздер білесіздер, осы елдегі барлық адам «Ireland» сөзін қолданудың 26 округті сипаттауға психологиялық әсер ететініне үміттенеді, бұл ирланд және шетелдік санасында осы елдің бірігуіне көмектеседі. Сондықтан де Валераның үкіметі кейде тіпті ағылшын тілінде Éire атауын қолдануға шақырса, басқа уақытта Ireland атауын қолдануға талап етті. Ұлыбритания «Ireland» атауын Ирландияның қабылдауына қарсылық білдірді (төменде). Де Валераның көбінесе Éire атауын пайдалану шешімі кейде нашар таңдалған атау ретінде қатты сынға ұшырады. Кейбіреулер бұл шатасу тудырады деп мәлімдеді. Басқалары Éire атауы Солтүстік Ирландия үкіметінің өз мемлекетінің ежелгі аты Ольстерге деген талабын күшейтеді деп айтты. Алайда Éire атауы (әдетте ағылшын тілінде Eire болып жазылады) ағылшын тілінде тез танылды. Дегенмен, бұл атауға тағы да көп сын туды, өйткені ағылшын тілінде еркін қолданылғаннан кейін, оппозициялық саясаткерлердің «Eirish сияқты қынжырлы атаулар» деп атаған нәрсеге әкелді. Бұл сын-пікірлер Ирландия Республикасы туралы заң талқыланған кезде Оирехтаста кеңінен талқыланды. Де Валераның Éire атауын пайдалануы, сондай-ақ 4-баптың мәтіні қатты сынға алынды. Сол кездегі Taoiseach Джон А. Костелло «4-бапта Éire сөзінің қолданылуынан үлкен шатасу туды. Зұлым ниетпен Éire сөзін дұрыс пайдаланбағандықтан, олар оны 1937 жылғы Конституция бойынша құрылған мемлекетпен емес, жиырма алты округпен бірдейлендірді» деді. Осы сынға қарамастан, де Валера бастапқыда мемлекеттің ұсынылып отырған ирланд тіліндегі сипаттамасын Poblacht na h Éireann Актінің ағылшын тіліндегі мәтініне 4-бапта мемлекеттің ирланд және ағылшын тіліндегі атаулары қолданылғандай енгізуді талап етті. Де Валера кейіннен бұл ұстанымынан бас тартты және 4-баптың мәтініне жасалған сынды ымырасыз қабылдағандықтан, ағылшын тіліндегі мәтінде ирланд тіліндегі сипаттаманы қолданбаған жөн деп шешті. Атау өзгермесе де, Ирландия Республикасы туралы заң қабылданғаннан кейін Éire атауы тез арада қолданылмай қалды (ирланд тілінен басқа). Алайда бұл атау, әсіресе Ұлыбританияда, әлі де қолданылып келеді. Конституцияны қарау тобының 1967 жылғы есебі 4-бапты талқылайды: 1937 жылдан бері «Éire» термині ағылшын тілінде мемлекеттің аты ретінде кеңінен қолданылып келеді. Осылай қолданушылар өзінің дұрыстығын дәлелдеу үшін осы бапқа сілтеме жасай алады, ағылшын тіліндегі мәтіндегі «немесе» сөзі «Ireland» сөзінің мемлекеттің тағы бір ағылшын тіліндегі түрі екенін көрсетеді деп мәлімдейді. Бұл баптағы белгісіздік осы қате пайдалануға мүмкіндік береді. Өткен тәжірибелерді ескере отырып, біз ирланд тілінде «Éire is ainm don Stát» және ағылшын тілінде «The name of the State is Ireland» деп жариялап, осы қиындықтан құтылуға болады деп санаймыз. Екі мәтін де теңдей жарамды болғандықтан (конфликт болмаса) және «Ireland» сөзі «Éire» сөзінің ағылшын тіліндегі баламасы болғандықтан, бұл жеңілдетуге еш қарсылық болмайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, «Eire» атауы әртүрлі ұйымдармен мемлекеттік атау ретінде жиі қолданылған. Мысалы, 1938 жылы «Irish Amateur Athletic Union» (IAAU) өз атын «Amateur Athletic Union of Eire» (AAUE) деп өзгертті және «Eire» ел атымен International Amateur Athletic Federation (IAAF) мүшесі болды. 1967 жылы AAUE қарсыласы NACA-мен бірігіп, Bord Lúthchleas na hÉireann (BLÉ) құрды. IRL коды ирланд жүргізуші куәліктерінде, паспорттарында және қазіргі заманғы ирланд ЕО үлгісіндегі көлік тіркеу тақшаларында көрсетілген. Халықаралық азаматтық авиация жөніндегі конвенцияға сәйкес, ирланд тіркелген ұшақтар «EI» ұлттық белгісін тасымалдайды, бірақ бұл аббревиатура мемлекеттің атына қатысы жоқ. Мысалы, ICAO Бельгия және Нидерланды үшін «EG» және «EH» аббревиатураларын береді.

As mentioned above, Article 4 of the Constitution of Ireland, gives the state its two official names, Éire in Irish and Ireland in English. Each name is a direct translation of the other. From 1937, the name Éire was often used even in the English language. In May 1937, when the President of the Executive Council, Éamon de Valera presented the first draft of the Constitution to the parliamentary committee on the Constitution, Article 4 simply provided: "The name of the State is Éire". There was no reference to Ireland at all. Opposition politicians immediately proposed that the word Ireland be substituted for the word Éire throughout the English text. They argued that Ireland was the name known by every European country; that the name should not be surrendered; that the name Ireland might instead be adopted by Northern Ireland; and that the choice of Éire might damage the status of the state internationally by drawing a "distinction between the state and what has been known for centuries as Ireland". Responding, de Valera stressed that the Irish text of the constitution was to be the foundation text. In light of this, he said the name Éire was more logical and that it would mean an Irish name would become accepted even in the English language. However, he said he had "no strong views" and he agreed "that in the English translation the name of the state [would be] Ireland". It is sometimes said that de Valera wished to reserve the names Republic of Ireland or Irish Republic for the day when a united Ireland might be achieved. These names were not discussed in the parliamentary debates on the Constitution. However, the reason which de Valera gave in the debates for omitting any reference to the word republic throughout the constitution was that he thought the constitution would gain broader support if it did not refer to a republic. After the adoption of the Constitution, de Valera's government generally encouraged use of the name Éire (rather than Ireland) but not always. His government also appreciated the significance of the name Ireland. So for example, when the Irish ambassador in Berlin, Charles Bewley sought instructions concerning the new name of the State, he was advised by Joseph P. Walshe, for decades the top civil servant in the Irish Department of External Affairs that:

When informing the German Government of the change of the name of the State, you should not emphasise the Irish form. The change of name would not, of course, have the same political or national significance if 'Éire' were to be used by foreigners. As you are aware, it is the hope of everybody in this country that the use of 'Ireland' to describe the Twenty Six Counties will have a definite psychological effect in favour of the unity of this country on both Irish and foreign minds. Thus, while sometimes encouraging the use of the name Éire even in English, de Valera's government insisted at other times on the use of the name Ireland. The United Kingdom disputed Irish adoption of the name "Ireland" (below). De Valera's decision to generally use the name Éire was sometimes severely criticised as a poor choice of name. Some argued that it was confusing. Others said the name Éire might strengthen the claim of the government of Northern Ireland to the ancient name of Ulster for their state. However, the name Éire (generally appearing as Eire in English) quickly became widely accepted in English. Nevertheless, this only fuelled more criticism of the name, as once free in the English language, it evolved – leading to what opposition politicians stated were "sneering titles such as Eirish". These criticisms were aired at length in the Oireachtas when the Republic of Ireland Act was being debated. De Valera's use of the name Éire as well as the wording of Article 4 were sharply criticised. The Taoiseach of the day, John A. Costello said "that tremendous confusion ha[d] been caused by the use of that word Éire in Article 4. By a misuse by malicious people of that word, Éire, they have identified it with the Twenty Six Counties and not with the State that was set up under this Constitution of 1937." Despite these criticisms, de Valera initially called for the proposed Irish description of the state, Poblacht na h Éireann to also be inserted into the English text of the Act in the same way both the Irish and English names of the state are used in Article 4. However, de Valera subsequently retreated from this position and in what may be seen as an implicit acceptance of the criticisms made of the wording of Article 4 itself, de Valera accepted that it was better not to also use the Irish description in the English text. Despite not changing the name, when the Republic of Ireland Act was passed, the name Éire quickly fell into disuse (except in the Irish language). However the name continues to linger on, particularly in the United Kingdom. The Constitution review group's 1967 report discusses Article 4:
Throughout the years since 1937 the term "Éire" has been widely misused in English as the name of the State. Those who so use it can point to the Article itself as their justification, arguing that the word "or" in the English text of the Article indicates that "Ireland" is merely an alternative English form of the name. There is, perhaps, at least an ambiguity in the Article that provides a colourable pretext for this misuse. In the light of past experience we feel that the opportunity might now be taken to remove this difficulty by declaring in the Irish text "Éire is ainm don Stát" and in the English text "The name of the State is Ireland". There would seem to be no objection to this simplification since both texts are of equal validity (except in a case of conflict), and the word "Ireland" is the English equivalent of the Irish word "Éire". Historically, "Eire" was commonly used as a state name by a variety of organisations. For example, in 1938, the "Irish Amateur Athletic Union" (IAAU) changed its name to "Amateur Athletic Union of Eire" (AAUE) and affiliated to the International Amateur Athletic Federation (IAAF) under the country name "Eire". In 1967, the AAUE merged with most of the rival NACA to form Bord Lúthchleas na hÉireann (BLÉ). The IRL code features on Irish driving licences, passports and is most visible on contemporary Irish EU style vehicle registration plates. Under the Convention on International Civil Aviation Irish registered aircraft carry the nationality mark "EI", although this abbreviation has nothing to do with the state's name. For example, the ICAO gives "EG" and "EH" as the abbreviations for Belgium and the Netherlands.

Басқа атаулар

Ирландия мемлекеті үшін түрлі балама атаулар қолданылады. Кейде балама атаулар таңдалады, себебі "Ирландия" атауы Солтүстік Ирландиямен ортақ аралдың атауымен жаңылыстырылуы мүмкін. Басқа жағдайларда саяси себептермен балама атаулар таңдалады. "Ирландия Республикасы", 1948 жылғы "Ирландия Республикасы туралы" заңға сәйкес мемлекеттің "сипаттамасы", жиі қолданылады. Спортта ұлттық футбол құрамасы "Ирландия Республикасы" ретінде ойнайды. Себебі Ирландия ұлттық құрамасын 1882 жылдан 1950 жылға дейін Ирландия Футбол қауымдастығы ұйымдастырған. Жаңадан құрылған Ирландия еркін мемлекетінің атынан жаңа команда ұйымдастыру үшін бөлінуден кейін жаңа ұйым, Ирландия еркін мемлекетінің Футбол қауымдастығы құрылды. Уақыт өте келе Ирландия Футбол қауымдастығы Солтүстік Ирландияда ғана футболды ұйымдастыратын орган болды. Алайда, екі футбол федерациясы да "Ирландия" деп аталатын команданы жалғастырды. Екі ұйымның наразылығына қарамастан, 1953 жылы ФИФА екі команданың да қатысуға құқығы бар жарыстарда ешқайсысы "Ирландия" деп аталмасын деп шештім берді. Екі команда қазір "Ирландия Республикасы" және "Солтүстік Ирландия" деген атаулармен ойнайды. "Ирландия Республикасы" әдетте Ұлыбританияда мемлекетті атау ретінде қолданылады, бірақ Республикада ұнамайды, онда "Ирландия Республикасы" 1919 жылғы Бірінші Дайлдың революциялық мемлекетін білдіреді. "Ирландия Республикасы" үшін "ROI" аббревиатурасы ресми шеңберден тыс жерлерде де жиі қолданылады. Ықшам тілдік атауларға "Республика" немесе "Оңтүстік" жатады. Ирландиялық республикашылар және басқа да бөлінуге қарсылар мемлекетті "Елдің жиырма алты округі" немесе "26 округі" деп атайды (Солтүстік Ирландия "Алты округі" немесе "6 округі" деп аталады) және кейде "Еркін мемлекет" деп атайды (бұл 1937 жылға дейінгі мемлекетке сілтеме). 13 сәуірде Дайлде сөйлеген сөзінде Синн Фейннің Каоимхин О Каолейн мұны былай түсіндірді: "Мен қатысқан республикалық саяси дәстүрде мемлекет жиі 26 округтік мемлекет деп аталады. Бұл ұзақ уақыт бойы қалыптасқан және әлі күнге дейін кеңінен таралған, Ирландия шекарада тоқтап қалады деген бөлінушіл көзқарасқа саналы жауап. Конституцияда мемлекеттің атауы Ирландия деп жазылған, ал ирланд тілінде – Éire. Бұл Конституцияны жасағандардың ниеттеріне қайшы келеді, бұл көптеген адамдардың ойларында Ирландияны 32 округтің 26-сымен ғана сәйкестендіруге әкелді". "Оңтүстік Ирландияның одақтастығы" және "Оңтүстік Ирландия Республикасы" деген атауларды 1921 жылы британдық The Spectator басылымы ұсынды. Бұл ұсыныстар кеңінен қолданылған жоқ, бірақ сол кездегі аумақтардың аттары қаншалықты өзгермелі екенін көрсету үшін ерекшеленеді.

A variety of alternative names are also used for the Irish state. Sometimes alternative names are chosen because the name "Ireland" could be confused with the name of the island the state shares with Northern Ireland. Other times alternative names are chosen for political reasons. "Republic of Ireland", the "description" of the state according to the Republic of Ireland Act 1948, is often used. In sport, the national football team plays as the "Republic of Ireland". This is because the Ireland national team was organised by the Irish Football Association, from 1882 to 1950. A new organisation, the Football Association of the Irish Free State was formed after partition to organize a new team to represent the newly formed Irish Free State. Over time the Irish Football Association came to be the body for organising association football in Northern Ireland only. However, both association football federations continued to field a team called "Ireland". Despite protests from both organisations, in 1953 FIFA decreed that neither team could be referred to as Ireland in competitions which both teams were eligible to enter. The two teams now play under the names "Republic of Ireland" and "Northern Ireland". "Irish Republic" is commonly used as a name for the state in Britain but disliked in the Republic, where "Irish Republic" refers to the revolutionary state of the First Dáil in 1919. The initialism "ROI", for "Republic of Ireland", is also often used outside official circles. Shorter colloquial names include "the Republic" or "the South". Irish republicans, and other opponents of Partition, often refer to the state as the "Twenty Six Counties" or "26 Counties" (with Northern Ireland as the "Six Counties" or "6 Counties") and sometimes as the "Free State" (a reference to the pre 1937 state). Speaking in the Dáil on 13 April 2000, Sinn Féin's Caoimhghín Ó Caoláin explained it as follows:
"In the republican political tradition, to which I belong, the State is often referred to as the 26 County State. This is a conscious response to the partitionist view, prevalent for so long and still sadly widespread, that Ireland stops at the Border. The Constitution says that the name of the State is Ireland, and Éire in the Irish language. Quite against the intentions of the framers of the Constitution, this has led to an identification of Ireland with only 26 of our 32 counties in the minds of many people". "Southern Irish Commonwealth" and "Southern Irish Republic" were names suggested by the British publication, The Spectator, in 1921. These suggestions never became widely used but are noteworthy for showing how fluid names for the territory were at the time.

Мемлекет пен аралды ажырату

Солтүстік Ирландияда шыққан тауарлар Республикада "Ирландия" немесе "Ирландияда жасалған" деп сатылуы мүмкін, бұл кейбір тұтынушыларды шатастырып немесе жаңылыстырып жіберуі мүмкін. Жеке Ұлттық Сүт Кеңесі 2009 жылы "Ирландия Республикасында өсірілген" логотипін енгізді, ал Bord Bia, мемлекеттік тағам таңбалау органы, "Ирландия", "Солтүстік Ирландия" және "Ирландия және Солтүстік Ирландия" логотиптеріне ие; "Ирландия" логотиптерінде ирландтық үш түсті ту және мәтін бар. Жеке "Гарантияланған Ирландия" логотипін көбінесе Республикадағы фирмалар қолданады, бірақ Солтүстік Ирландияда да бар.

Ұлыбританиямен аты туралы дау

Бұл бөлім Ирландия және Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігі мемлекеттерінің ресми атауларына байланысты Ирландия мен Ұлыбритания үкіметтері арасындағы ұзаққа созылған дауды қамтиды. 1998 жылғы Ұлы жұма келісімінен кейін бұл дау тоқтатылуға тиіс болған, себебі әрбір үкімет енді екінші мемлекеттің ресми атауын мойындайды, алайда Ирландия Сыртқы істер министрлігі Ұлыбританияны әлі де "Ұлыбритания" деп атап жүреді.

Ирландия соттарында

Мемлекеттің атауы – ағылшын және ирланд тілдерінде – бір рет ирланд соттарында қарастырылды. 1989 жылғы Эллис пен О’Диа ісі бойынша Жоғарғы Сот Ұлыбритания соттарының ағылшын тілінде шығарған экстрадиция ордерлеріне қарсылық білдірді, онда мемлекеттің атауы «Éire» деп, емес «Ireland» деп көрсетілген. Судья Брайан Уолш, басқа елдердің соттары мұндай ордерлерді ирланд тілінде беруге құқылы болғанымен, ағылшын тілін қолданған жағдайда мемлекетті «Ireland» деп атауға тиіс екенін айтты. Уолш және судья Найл Маккарти экстрадиция ордерлерінде мемлекеттің дұрыс аталымы қолданылмаған жағдайда, соттар мен Гарданың мұндай ордерлерді түзету үшін қайтаруға міндетті екенін білдірді. Екі судья да 1948 жылғы Ирландия Республикасы заңы Конституцияда белгіленген мемлекеттің атауын өзгертпегенін атап өтті. Уолштың үкімінен үзінді: