Кіріспе

Сот процесі (немесе ресми түрде Америка Құрама Штаттары Эрнст фон Вайцзекер және басқаларға қарсы) – Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Германиядағы Нюрнберг қаласында АҚШ билігі өткізген соғыс қылмыстары бойынша он екі сот ісінің біріншісі болды. Осы он екі сот Халықаралық әскери трибуналдың алдында емес, АҚШ әскери соттарының алдында өтті, бірақ Әділет сарайындағы бірдей залдарда өткізілді. АҚШ-тың он екі соты жиынтығында «Нюрнбергтен кейінгі сот процестері» немесе, формальды тілде, «Нюрнберг әскери трибуналдары алдындағы соғыс қылмыскерлерінің соттары» (NMT) деп белгілі. Бұл іс «Вильгельмштрассе ісі» деп те аталады, себебі Рейх канцеляриясы және Германия Сыртқы істер министрлігі Вильгельмштрасседе орналасқан еді – бұл Берлиндегі көше, ол Германияның жалпы үкіметтік басқаруын білдіретін метафора ретінде жиі қолданылды. Бұл іс бойынша айыпталушылар түрлі Рейх министрліктерінің шенеуніктері болды, олар нацистік Германиядағы рөлдері үшін, сонымен қатар соғыс кезінде Германияда және оккупацияланған елдерде жасалған көптеген қатыгездіктерге қатысқандары немесе жауапты екендігі үшін түрлі айыптамаларға тап болды. VI әскери трибунал алдында қарастырылған бұл іс бойынша судьялар: Миннесотадан Уильям С. Кристиансон (төраға), Орегоннан Роберт Ф. Магуайр және Айовадан Леон В. Пауэрс. Прокуратураның бас кеңесшісі – Телфорд Тейлор, бас прокурор – Роберт Кемпнер. Қылмыстық іс 1947 жылдың 15 қарашасында тіркелді, ал сот отырыстары 1948 жылдың 6 қаңтарынан сол жылдың 18 қарашасына дейін жалғасты. Бес айдан кейін, 1949 жылдың 11 сәуірінде судьялар 833 беттен тұратын үкімді жариялады. 1949 жылдың 13 сәуірінде үкім оқылды. Барлық он екі сот ісінің ішінде осы іс ең ұзаққа созылып, соңғысы аяқталды. Сотқа тартылған 21 айыпталушының екеуі ақталды, ал қалған 18-і айыптамаларының кем дегенде бірі бойынша кінәлі деп танылып, үш жылдан 25 жылға дейін түрме жазасын алды. Сонымен қатар, бір айыпталушы, Эрнст Вильгельм Боле, өзінің кінәсін мойындады, ол Нюрнбергтен кейінгі сот процестерінде осылай істеген жалғыз айыпталушы болды.

Қабылдалушылар

АтауыФотоФункцияҮкім және үкімЭрнст фон Вайцзекер1943 жылға дейін Риббентроптың (СІМ) Auswärtiges Amt-те (СІМ) тұрақты мемлекеттік хатшы, содан кейін Киелі Тақтың елшісі; СС бригадир.1 және 5 тармақтар бойынша 7 жыл; 1949 жылдың 12 желтоқсанында 1 тармақ өзгертіліп, 5 жылға дейін қысқартылды; қызмет ету мерзіміне ауыстырылып, 1950 жылдың қазан айында босатылды; 1951 жылы қайтыс болдыГустав Адольф Штейнграхт фон МойландВайцзекерден кейін Сыртқы істер министрлігінде мемлекеттік хатшы (1945 жылға дейін).3 және 5 тармақтар бойынша 7 жыл; 1949 жылдың 12 желтоқсанында 3 тармақ өзгертіліп, 5 жылға дейін қысқартылды; 1950 жылы босатылды; 1969 жылы қайтыс болдыВильгельм КепплерМемлекеттік хатшы; Гитлердің экономика жөніндегі кеңесшісі.1, 5, 6 және 8 тармақтар бойынша 10 жыл; 1951 жылдың ақпан айында қызмет ету мерзіміне ауыстырылып босатылдыЭрнст Вильгельм БолеНС Гауляйтер, Сыртқы істер министрлігінде мемлекеттік хатшы; НСДАП-ның Auslandorganisation (сыртқы ұйым) басшысы.8 тармақ бойынша 5 жыл; 1949 жылдың желтоқсанында босатылды; 1960 жылы қайтыс болдыЭрнст ВөрманнСыртқы істер министрлігінде хатшы; саяси бөлім басшысы. Қытайдағы Германия елшісі, Ван Цзинвэй режимі.1 және 5 тармақтар бойынша 7 жыл; 1949 жылдың 12 желтоқсанында 1 тармақ өзгертіліп, 5 жылға дейін қысқартылды; 1950 жылдың қаңтарында босатылды; 1979 жылы қайтыс болдыКарл РиттерСыртқы істер министрлігі мен Германия қарулы күштерінің жоғарғы бас қолбасшылығы арасындағы байланыс.3 тармақ бойынша 4 жыл; үкімнен кейін босатылды; 1968 жылы қайтыс болдыОтто фон ЭрдмансдорфСыртқы істер министрлігінде хатшы; Вөрманның орынбасары. Ақталды; 1978 жылы қайтыс болдыЭдмунд ВеесенмайерВенгриядағы өкілдігі.5, 7 және 8 тармақтар бойынша 20 жыл; 1951 жылдың қаңтарында 10 жылға ауыстырылды; 1951 жылдың желтоқсанында босатылды; 1977 жылы қайтыс болдыХанс Генрих ЛаммерсРейх канцеляриясының басшысы. Барлық тармақтар бойынша айыпталды.1, 3, 5, 7 және 8 тармақтар бойынша 20 жыл; 1951 жылдың қаңтарында 10 жылға ауыстырылды; 1951 жылдың желтоқсанында босатылды; 1962 жылы қайтыс болдыВильгельм ШтукартІшкі істер министрлігінде мемлекеттік хатшы.5, 6 және 8 тармақтар бойынша сотта отырған мерзімі (3 жыл 10 ай). 1953 жылы жол апатында қайтыс болдыРичард Вальтер ДарреАзық-түлік және ауыл шаруашылығы министрі.5, 6 және 8 тармақтар бойынша 7 жыл; 1950 жылдың тамызында босатылды; 1953 жылы қайтыс болдыОтто МейсснерПрезиденттік канцеляриясының басшысы. Ақталды; 1953 жылы қайтыс болдыОтто ДитрихНСДАП-ның Рейх баспасөз басшысы және Пропагандаминистерінің мемлекеттік хатшысы.5 және 8 тармақтар бойынша 7 жыл; 1950 жылы босатылды; 1952 жылы қайтыс болдыГоттлоб БергерSS Hauptamt басшысы, SS Obergruppenführer.3, 5, 7 және 8 тармақтар бойынша 25 жыл түрмеде; 1951 жылдың қаңтарында 10 жылға ауыстырылды; 1951 жылдың желтоқсанында босатылдыВальтер ШелленбергГестапоның екінші басшысы, SD және Abwehr басшысы және Вильгельм Канаристің орнын басушы Біріккен құпия қызметтердің басшысы; SS Бригадфюрер.5 және 8 тармақтар бойынша 6 жыл; 1950 жылдың желтоқсанында босатылды; 1952 жылы қайтыс болдыЛюц Граф Шверін фон КросигкҚаржы министрі, Германияның де-факто канцлері, ресми түрде "басшы министр" атағымен, 1945 жылдың мамырында Жозеф Геббельс қайтыс болғаннан кейін.5 және 6 тармақтар бойынша 10 жыл; қызмет ету мерзіміне ауыстырылып, 1951 жылдың ақпанында босатылдыЭмиль ПульРейхсбанк вице-президенті.5 тармақ бойынша 5 жыл; 1949 жылдың желтоқсанында босатылды; 1962 жылы қайтыс болдыПауль КёрнерМемлекеттік хатшы және Гёрингтің Төрт жылдық жоспардағы орынбасары; SS Obergruppenführer.1, 6, 7 және 8 тармақтар бойынша 15 жыл; 1951 жылдың қаңтарында 10 жылға ауыстырылды; 1951 жылдың желтоқсанында босатылды; 1957 жылы қайтыс болдыПауль ПлейгерРейхсверкі Герман Геринг басшысы (құл еңбекшілерін жұмысқа алған темір зауыттары). Герберт Бак, бұрынғы ауыл шаруашылығы министрі, ол да сотталуы керек еді, 1947 жылдың 6 сәуірінде сотта күтіп тұрып, өзін-өзі өлтірді.