Кіріспе

17 ғасырдағы поляк дворяны Марек Собиески (24 мамыр 1628 – 3 маусым 1652) – поляк дворяны, Краснистав пен Яворовтың старостасы (Крон жерлерінің иесі) және Польша королі III Иоанн Собиескидің үлкен ағасы. Краковтағы Новодворк колледжін және Краков академиясын бітіргеннен кейін, ол Батыс Еуропаға саяхаттап оқыды. 1648 жылы Польшаға оралған соң, Збараж қамалында және Берестечко шайқасында казактар мен татарларға қарсы күресті. 1652 жылы татарлар оны тұтқынға алып, кейін казактар өлтірді.

Балалық шағы мен оқу

Собиески Якуб Собиески мен оның екінші әйелі Теофила Зофия Даниловичтің үлкен баласы болды. Ол 1628 жылдың 24 мамырында Золочив қаласында дүниеге келді және балалық шағын Жовквада өткізді. Ол патриоттық рухта тәрбиеленді, ал анасы оны және інісін 1620 жылы Чехора шайқасында қаза тапқан әкесінің әкесі Станислав Жолкиевскийдің қабіріне жиі алып баратын. София Теофила Данилович ұлдарына әкесінің әкесінің қабірінде жазылған: "O quam dulce et decorum est pro patria mori!" ("Отан үшін өлу қандай тәтті және даналық!") деген жазуды үйретті. 1639 жылдың 29 қазанында Собиески Яворов старостасы болды. 1640 жылдан бастап Собиески ағасы Джонмен бірге Краковтағы Новодворский колледжінде оқыды. 1642 жылдың 29 сәуірінде Собиески Краков епископы Якуб Заджиктің қоштасу рәсімінде сөз сөйледі. Екі ай бұрын, 1643 жылдың сәуір айында Марек пен Джон Собиески Краков академиясында оқуға түсті. 1644 жылы Собиески Краснистав старостасы болды. Рим авторларының ықпалымен Якуб Собиески шетел тілдерін үйренуге және дене шынықтыруға ерекше мән берді. Ол ұлдарын саясат пен дипломатия саласында дайындағысы келді. 1646 жылы оқуын аяқтағаннан кейін, бауырластар Себастьян Гаврецкийдің жетекшілігімен Еуропаға саяхатқа шықты. Олар 21 ақпанда Жолкиевтен жолға шықты. Бауырластар Түркияға баруды жоспарлаған еді, бірақ Хмельницкий көтерілісі туралы естіген соң Польшаға қайтуға шешім қабылдады.

Ересектілік

Польшаға оралғаннан кейін Собиски ағасымен бірге Замостьеге келді, сол кезде қала казактармен қоршауда болған еді. 1648, 1649 және 1650 жылдары Собиски Польша-Литва одағының сейміне (сейм вальний) сайланды. 1649 жылы ол Иоанн II Казимирді Польша королі етіп сайлауға дауыс берген сайлаушылардың қатарында болды. 1650 жылы ол Каменец-Подольскийде казактарға қарсы шайқасты. 1651 жылдың қыркүйегінде Белая Церковь шайқасына қатысты. Поляктар, казактар және татарлар келіссөздер бастағанда, Марек Собиски казак лагеріне, поляк лагерінде болған казак басшысы Богдан Хмельницкийдің қауіпсіздігіне кепілдік беру үшін жіберілді. Шайқас аяқталғаннан кейін казактар тұтқындарды татарларға өткізгені үшін ақы төледі және Хмельницкийдің Берестечкодағы жеңілісіне кек ретінде поляк тұтқындарын өлтірді. Қырғынға ұшыраған 8000 поляк әскерінің арасында Марек Собиски де болды. Бірақ қаза болғандардың саны одан да көп болуы мүмкін, шайқаста қаза тапқан және қырғынға ұшыраған 15000-ға дейін адам болды. Собискидің анасы оның денесін үйіне қайтарды. Оның ағасы, король Ян III Собиски, Андреас Шлютерге қабір тасын жасауды тапсырды, ол қазір Жовкада сақтаулы. 1946 жылы Собискидің денесі Краковтағы Доминикан қасиетті Үшбірлік шіркеуіне жеткізілді.

Мұра

Собиески Генрих Сенкевичтің "От пен қылышпен" (1884), Антоний Эузебиуш Балицкийдің "Зяка король" (1936) және Яцек Комуданың "Бохун" (2006) романында суреттелген.