Компто́н энциклопедиясының тарихы мен дамуы

Кіріспе

Compton's Encyclopedia and Fact Index – үй және мектеп энциклопедиясы, алғаш рет 1922 жылы «Compton's Pictured Encyclopedia» деген атпен жарияланды. 1968 жылғы басылымнан бастап «суреттелген» деген сөз тақырыптан алынып тасталды. Қазіргі кезде энциклопедия «Britannica» компаниясымен «Compton's» деп жарнамаланады.

Тарих

Бұл жиынтық алғаш 1922 жылы 8 томдық «Комптонның суреттелген энциклопедиясы» ретінде жарияланды. Ол «Суреттелген» деп аталды, себебі сол кездегі басқа энциклопедияларда осындай көп және әртүрлі суреттер жинағы болған жоқ. Энциклопедия 1924 жылы 10 томға, ал 1932 жылы 15 томға дейін кеңейтілді. 1940 жылы атауы «Комптонның суреттелген энциклопедиясы және фактілік индексі» деп өзгертілді, бұл оның «Фактілік индекс» мүмкіндігін көрсету үшін жасалды. Бұл мүмкіндік жалпы индексті сөздік түріндегі жазбалармен және кестелермен біріктірді. 1922 жылдан 1961 жылға дейін бас редактор Гай Стэнтон Форд болды. Оның орнын 1964 жылы Чарльз Альфред Форд, содан кейін Дональд Лоусон басты. 1960 жылдардың басында F. E. Compton Co. компаниясын Encyclopædia Britannica, Inc. сатып алды. 1968 жылы атауы «Комптон энциклопедиясы» деп өзгертіліп, 24 томдық болып кеңейтілді. 1974 жылы 26 томдық болып шықты. 1985 жылғы басылымда 26 том, 11 000 бет, 10 000 мақала және 8,5 миллион сөз болды. 35 500 сілтеме және 150 000 жазба бар индекс, соның ішінде 30 000 сөздік стиліндегі дерек жазбалары бар еді. 20 500 сурет болды, оның 20%-ы түсті, 2000 карта болды. Мақалалардың орташа ұзындығы 850 сөзді құрады, яғни бір беттен астам болды. Басым бөлігі негізгі мақалаларға авторлық қол қойылмады, ал дерек жазбаларының ешқайсысына қол қойылған жоқ. 600 редактор, кеңесші, суретші және үлескерлердің тізімі 1-томның алдында келтірілген. Потенциалды түрде қиын техникалық терминдер курсивпен жазылып, мағынасы контексте түсіндірілді, ал мақалалар «пирамидалық құрылымды» қолданды, қарапайым, элементарлық терминдерден басталып, біртіндеп күрделірек және егжей-тегжейлірек болатын. Үнемі қайта қаралып отыруға қарамастан, 1970 жылдардың соңында оның ескіргендігіне, әсіресе суреттеріне қатысты сын айтылды. Алайда, 1980 жылдардың басында баспагерлер Майкл Ридтің басшылығымен мұқият қайта қарауға кірісіп, мазмұны жаңартылды. Бұл қоғамдағы әйелдердің рөлдеріне көбірек теңгерімді көзқарас пен аборт, бала асырап алу, Аргентина және Фолкленд аралдары сияқты мақалаларды қайта қарауды қамтыды. Аборт сияқты даулы мәселелер мұқият қарастырылып, екі жақтың тақырыптары ұсырылды, ал сүннет және гомосексуализм сияқты басқа мәселелер мүлдем айтылмады. 1993 жылғы «Compton's Encyclopedia» энциклопедиясының баспа басылымында 26 том, 9 миллион сөз, 10 590 бет, 5 250 мақала, 28 750 «Фактілік индекс» анықтамалары, 450 библиография, 22 510 сурет және карта, 35 500 сілтеме және 154 000 индекс жазбалары болды. Тек 1100 мақалаға авторлық қол қойылды, бірақ 600-ге жуық үлескерлердің, кеңесшілердің және редакциялық қызметкерлердің тізімі 1-томның алдында келтірілген. Осы кезде «Britannica» энциклопедияны жаңартуға 13,5 миллион доллар жұмсады, енді ол 1986 жылдан бастап бас редактор болған Дейл Гудтың басшылығымен жаңартылды. Энциклопедия сыншыларының назарында ол қайтадан көтеріліп, өз класындағы энциклопедияның бірінші үлгісі болып саналды. СПИД, аборт, бала асырап алу, өлім жазасы, мас күйінде көлік жүргізу, эвтаназия, гомосексуализм, нәсілдік қатынастар, жоғалған балалар, жыныстық зорлық-зомбылық және әйелдер құқықтары сияқты даулы мәселелер көбірек қамтылды. Суреттер жаңартылып, 65%-ы түсті болды. «Пирамидалық стильдегі» мақалалар форматы сақталды, бірақ эстетикалық мақсаттар үшін таныс емес сөздерді курсивпен жазу тоқтатылды, бірақ палеографиялық, түсік тастау және рецессия сияқты қиын сөздер контексте анықталды. Компьютер және генетика сияқты негізгі мақалаларда техникалық терминдердің сөздіктері болды. 1992 жылдан кейін «Фактілік индекс» 26-томға көшірілді, бұрын ол әр томға бөлінген болатын. Негізгі мәтінде мақалалары жоқ, бірақ «Фактілік индекс» анықтамалары бар, өте сәнді, қысқа мерзімді немесе маңызсыз деп саналатын тақырыптарға MTV, Мадонна, электр автомобильдері, Роберт Матервелл, қозғалыс ауруы, Моральдық қайта қарулану және Моултри, Джорджия кірді. «Фактілік индекс» анықтамалары индекстелмеді. «Compton's Multimedia Encyclopedia» CD ROM (1989) – алғашқы мультимедиялық энциклопедия. «Grolier» компаниясының бұрынғы CD-ROM энциклопедиясы мультимедиялық болған жоқ. Энциклопедияны 1922 жылы Франк Э. Комптон құрған. 1961 жылы «Encyclopædia Britannica, Inc.» компаниясы «F. E. Compton & Company» өнімдерінің баспа құқығына ие болды.

The set was originally published in 1922 in 8 volumes as Compton's Pictured Encyclopedia by F. E. Compton and Company of Chicago. It was titled "Pictured" because no other encyclopedia at the time had as large or as diverse a collection of illustrations. The encyclopedia was expanded to 10 volumes in 1924 and 15 in 1932. In 1940 the title was expanded to Compton's Pictured Encyclopedia and Fact Index to emphasize its "Fact Index" feature which combined a general index with dictionary type entries and tables. The general editor from 1922 to 1961 was Guy Stanton Ford. He was succeeded by Charles Alfred Ford, and then Donald Lawson in 1964. In the early 1960s, F. E. Compton Co. was purchased by Encyclopædia Britannica, Inc. In 1968 the title was changed to simply Compton's Encyclopedia and expanded to 24 volumes. It expanded to 26 volumes in 1974. The 1985 edition had 26 volumes, 11,000 pages, 10,000 articles, and 8.5 million words. There were 35,500 cross references and an index with 150,000 entries, including 30,000 dictionary style fact entries. There were 20,500 illustrations, about 20% in color and 2,000 maps. Articles averaged 850 words, or more than a full page. Most of the main articles were not signed and none of the fact entries were. 600 editors, advisors, artists and contributors were listed at the front of Vol. 1. Potentially difficult technical terms were italicized and defined in context, and articles used a "pyramid structure", beginning in simple, elementary terms and gradually becoming more complex and detailed. Despite being continuously revised, by the late 1970s it was being criticized for being out of date, particularly with regard to its illustrations. However, in the early 1980s the publishers began a thorough revision under Michael Reed and the contents were brought more up to date. This included a more egalitarian approach to women's roles in society and revisions of articles such as abortion, adoption, Argentina and the Falkland Islands. Controversial issues like abortion were handled carefully, giving both sides of the argument, while other issues such as circumcision and homosexuality were not mentioned at all. The 1993 print edition of Compton's Encyclopedia had 26 volumes, 9 million words, 10,590 pages, 5,250 articles, 28,750 Fact Index definitions, 450 bibliographies, 22,510 illustrations and maps, 35,500 cross references and 154,000 index entries. Only 1,100 articles were signed, but a list of nearly 600 contributors, advisors and editorial staff were listed at the front of Vol. 1. By this time Britannica had invested $13.5 million in revamping the encyclopedia, now under the direction of Dale Good, who became general editor in 1986. It had risen again in the eyes of encyclopedia critics and was considered a first rate example of an encyclopedia in its class. Controversial issues such as AIDS, abortion, adoption, capital punishment, drunk driving, euthanasia, homosexuality, race relations, missing children, sexual harassment, sexually transmitted disease and women's rights, were given greater coverage. Illustrations were brought up to date and were 65% in color. The pyramid style article format was retained, but italicization of potentially unfamiliar words was dropped for esthetic purposes, though potentially difficult words such as palaeographic, miscarriage and recession were still defined in context. Major articles such as computer and genetics had glossaries for technical terms. After 1992 the "Fact Index" was moved to volume 26 it had previously been divided between each volume. Subjects that were considered too trendy, ephemeral or minor, that did not have articles in the main text, but did have "Fact Index" definitions included MTV, Madonna, electric automobiles, Robert Motherwell, motion sickness, Moral Re Armament and Moultrie, Georgia. Incidentally, the "Fact Index" definitions themselves were not indexed. Compton's Multimedia Encyclopedia CD ROM (1989) was the first multimedia encyclopedia. Grolier's earlier CD ROM encyclopedia was not multimedia. The encyclopedia was founded by Frank E. Compton in 1922. Publishing rights to the F. E. Compton & Company products were acquired by Encyclopædia Britannica, Inc. in 1961.

Басқа басылымдар

Compton's сонымен қатар 1958 жылдан қазірге дейін жыл сайынғы қосымша, "The Compton yearbook" жариялап келді.