Шотландиядағы Шил көлі

Кіріспе

Шотландиядағы тұщы сулы көл. Лохалштағы әлдеқайда кіші Лох Шил үшін Глен Шилге қараңыз. Лох Шил (Loch Seile) – Шотландияның Хайленд кеңесі аймағындағы Форт-Уильямның батысында орналасқан тұщы сулы көл. Ұзындығы бойынша Шотландиядағы төртінші ең ұзын көл және су деңгейі реттелмей, табиғи ағынын сақтап қалған ең ұзын көл.

Айналасындағы таулы жерлер көркем, бірақ салыстырмалы түрде сирек бағынылады, себебі олардың ешқайсысы Мунро статусына қажетті 3000 фут (914 м) биіктікке жетпейді. Бұл аймақ, көптеген таулы аймақтарға қарағанда, жақсы орманды, себебі олар тым көп мал жаюдан зардап шеккен. Гленфиннан ескерткішінен оңтүстікке қарай көрінетін көлдің көрінісі – тік жарлардан көтерілетін орманды төбелер мен ашық шыңдары бар, фьорд сияқты көл – Шотландия таулы аймақтарының ең танымал суреттерінің біріне айналды. Көл соңғы мұз дәуірінің соңында пайда болды, мұздан қалған шөгінділер бұрынғы теңіз көлінің ағысын тосқаннан кейін.

Тарих

Ең үлкен аралда, Eilean Fhianain, табылған қираған ортағасырлық шапель, Әулие Финанға арналған, және жетінші ғасырда әулие бұл аралда салды деп есептелетін шағын ғибадатхана орнында тұрған болуы мүмкін. Шапельді Алан Макруарид, Рональд кланының басшысы салған деп саналады; клан аралды он алтыншы ғасырдың соңына дейін жерлеу орны ретінде пайдаланған. Арал қазірге дейін жерлеу үшін қолданылады және ол Қорғалатын Ежелгі Ескерткіш болып табылады. Ахаракл, Лохтың оңтүстігінде, 1140 жылы Сомерледтің норвегтерді жеңіп, Аралдардың Лорды династиясын құрған шайқас болған жер. Осы кезеңде, көл таулар арқылы байланыс жолы ретінде стратегиялық маңызға ие болды, өйткені қысқа Шиль өзені ежелгі заманда оңай жүзуге болатын, бірақ қазір тереңдігі бір футтан кем болғандықтан жүзуге болмайды. Орта ғасырларда көл батыста Мойдарт, шығыста Ардгур және оңтүстікте Сунарт провинцияларының және иеліктерінің арасындағы шекараны құрады. Лох Шиелге және осылайша Лохабер мен Ұлы Гленге теңізден кіруді бақылау үшін Мойдарт көліндегі Эйлен Тиорам аралында орналасқан Тиорам қамалы. Қаламызда бастапқыда Клан Руайдридің басты бекінісі болған сияқты. Ерте заманғы дәстүрге сәйкес, он жетінші ғасырдың Sleat тарихында сақталған, қамалды Айн Ник Руайдри (fl. 1318–50) салған, және ғасырлар бойы соңғысының Клан Рагнайл ұрпақтарының резиденциясы ретінде қызмет еткен. Аласдайр мак Махистер Аласдайр, ақын және Бонни Принц Чарлидің шотланд гаэль тіліндегі ұстазы, осы аймақта туып өскен. 1745 жылғы Якобит көтерілісінің басында ханзаде Лох-нан-Уамхқа түсіп, Гленфиннанда туын көтеру үшін Лох-Шильдің бойымен қайықпен жүзіп келді. 1842 жылы, Биік Жерлерді тазалау кезінде, жерді қой шаруашылығына беру үшін пәтерлер тазаланғанда, Лох Шиль әйелдері шығарып тастаушылардың тобын қуды. Әйелдер шаш қырқуымен және тасқа толтырылған алжапқыштармен қаруланған болды.

A ruined medieval chapel found on the largest island, Eilean Fhianain, is dedicated to St. Finan, and may stand on the site of a cell thought to have been built on the island by the saint in the seventh century. The chapel is thought to have been built by Alan MacRuaridh, a chief of Clan Ranald; the clan used the island as a burial place until the end of the sixteenth century. The island continues to be used for burials, and is a Scheduled Ancient Monument. Acharacle, at the south of the Loch, is the site of the 1140 battle in which Somerled defeated the Norse to found the ruling dynasty of Lord of the Isles. During these times, the loch had strategic importance as a communications route through the mountains, as the short River Shiel was easily navigable in ancient times, however is no longer navigable as the depth drops to less than a foot. In the medieval period the loch formed the boundary between the provinces or lordships of Moidart to the west, Ardgour to the east, and Sunart in the south. Castle Tioram on the tidal island Eilean Tioram in Loch Moidart, is located so as to control access to Loch Shiel, and thus to Lochaber and the Great Glen, from the sea. The castle appears to have originally been a principal stronghold of Clann Ruaidhrí. According to early modern tradition, preserved by the seventeenth century Sleat History, the castle was erected by Áine Nic Ruaidhrí (fl. 1318–50), and certainly served as the seat of the latter's Clann Raghnaill descendants for centuries. Alasdair mac Mhaighstir Alasdair, the poet and Scottish Gaelic tutor of Bonnie Prince Charlie, was born and raised in the area. At the start of the Jacobite rising of 1745, the prince disembarked at Loch nan Uamh and was rowed the length of Loch Shiel in order to raise his standard at Glenfinnan. In 1842, during the Highland Clearances when tenants were cleared off the land to make way for sheep farming, the women of Loch Shiel apparently drove off the eviction party. The women were apparently armed with shearing hooks and aprons filled with stones.

Көлік

A861 жолын салуға дейін көл аймақтағы маңызды көлік арнасы болып табылды, ол көлдің оңтүстік жағындағы елді мекендерді Гленфиннандағы Батыс Жоғары Тау темір жолымен байланыстырды. 1953-1967 жылдар аралығында Дэвид МакБрейні компаниясы пошта мен жолаушыларды тасымалдауды жүзеге асырды, бірақ Лохайлорт пен Кинлохмоидарт арасында жаңа жол салынғаннан кейін тоқтатылды. Батыс Жоғары Тау темір жолы және A830 жолы екеуі де Лох Шиелдің солтүстік жағынан Гленфиннан арқылы өтеді, ал A861 жолы да оңтүстік жағында шамамен 4 шақырымға дейін көл жағалауымен қатар жүреді. Көлдің бойымен толық ұзындығында мемлекеттік жолдар жоқ: Полох пен Гленфиннан арасындағы оңтүстік жағында орман жолы бар, ал солтүстік жағында жолдар мен бағыттар мүлдем жоқ.

Танымал мәдениетте

Лох Шил – «Гарри Поттер» фильмдерінде Хогвартс мектебіне жақын орналасқан Қара көлдің құпия орны деп есептеледі. Бұл аймақ «Highlander» франшизасындағы Коннор мен Дункан МакЛеодтың ойдан шығарылған туған жері болды, сондай-ақ «Highlander» (1986) фильмінде Рамиреспен қайық сахнасы осы жерде түсірілді. Лох Шил 1953 жылы Эррол Флинннің басты рөлде ойнаған «Баллантраның шебері» фильмінің түсіріліміне де пайдаланылды.