Кіріспе

Еврей неміс ақыны Эльза Ласкер Шюлер (; 11 ақпан 1869 – 22 қаңтар 1945) – неміс еврей ақыны және драматург, Берлиндегі богемдік өмір салтымен және поэзиясымен әйгілі болды. Ол экспрессионизм қозғалысымен байланысты болған аз қандай әйелдердің бірі еді. Ласкер Шюлер нацистік Германиядан қашып, өмірінің соңына дейін Иерусалимде тұрды.

Ықпал

ХХ ғасырдағы шотланд ақыны Хью МакДиармид 1926 жылғы "Мас адам қызылқияққа қарайды" атты ұзын өлеңінде Ласкер-Шюлердің шығармасынан алынған бір бөліктің аудармасын қосты. (401–410 жолдар.) Неміс композиторлары Маргарете Швайкерт және Луиза Шульце Бергхоф Ласкер-Шюлердің өлеңдерін музыкаға бөлді.

Еске алу

Эльза Ласкер-Шюлер 1924 жылдан 1933 жылға дейін өмір сүрген Берлин Шенебергтегі Motzstraße 7 мекенжайында орналасқан мемориалдық тақтасы бар. Бұл көшенің бір бөлігі 1996 жылы Else Lasker Schüler Straße деп аталып қайта жаңартылды. Вупперталдағы Эльберфельд қаласында оның есімімен аталған мектеп ("Расизмсіз мектеп") бар, сондай-ақ Герцогштрассе, Вупперталда ескерткіш стела орнатылған. Else Lasker Schüler қоғамы 1990 жылы журналист Хахо Янның бастамасымен Вупперталда құрылды. Бреслаудан Тель-Авивке дейінгі 20-дан астам халықаралық симпозиумдарда ақынның шығармалары көрсетіліп, қазіргі заман мен болашаққа қатысты маңыздылығы талқыланды. Иерусалимде Найот ауданында Else Lasker Schüler есімді шағын көше бар – Рехов Эльсе. Иерусалим орманындағы биік тікте, Кеннеди ескерткішіне (Яд Кеннеди) өте жақын жерде, оның құрметіне қанаттары бар нәзік ағаш діңінен жасалған мүсін орнатылған. Ол 1997 жылы қойылды, бірақ 2007 жылдың шілде айында металл ұрлаушылардың қолына тиді. 2007 жылы шотланд драматургы Марти Росстың BBC радиосындағы "My Blue Piano" (Radio 4 2007) радиоспектаклінде оның Иерусалимдегі соңғы күндері еске алынды. Бұл спектакльде оның өмірінің соңғы күндерінің шындығы мен оның ішкі әлемінің қиялдары үйлестірілді. 2020 жылдың 7 ақпанында Google оны Google Doodle арқылы құттықтады.

Фильм

Ich räume auf ("Шынықтап қою") Германия 1979, неміс актрисасы Жизела Штайн Else Lasker Schüler рөлін ойнайды, редакторларымен күреседі. Фильмді алғаш рет Westdeutscher Rundfunk Köln көрсетті, режиссер: Георг Бринтруп. Helma Sanders Brahms-тың "Mein Herz – niemandem!" (1997) фильмінде Лена Столзе ақын рөлінде ойнайды. Фильм Ласкер Шюлер елден қуылған кезде нацистік режимді ашық қолдаған, әйгілі ақын және дәрігер Готфрид Беннмен оның терең байланысының парадоксымен аяқталады.

Поэзия

Ласкер Шюлерді қоса алғанда тоғыз ақынның аударма өлеңдері. Бұл – ағылшын тіліне жасалған аудармалардың алғашқы жариялануы деп есептеледі. Екі тілде басылған.

Прозалық шығарма

"Менің жүрегім" романының аудармасы. "Концерт" аудармасы.

Пьесалары

"Ди Вюппер", "Артур Аронимус: әкемнің тарихы" және "Мен және мен: жазылмаған пьеса" аудармалары.