Кіріспе

Ірі қан тамыр

Сыртқы жақ қан тамыры бас сүйегі сыртынан және беттің терең бөліктерінен қанның көп бөлігін қабылдайды, ол ретромандибулярлық тамырдың артқы тармағының артқы құлақ тамырымен қосылуынан құралады.

Құрылымы

Ол жамбас безінің тінінен басталады, жамбас бұрышының деңгейінде орналасып, мойынға жамбас бұрышынан кіндік сүйегінің ортасына дейін жүретін, стерноклеидомастоидтің үстінен өтетін сызық бойымен перпендикуляр бағытта төмен қарай созылады. Оның бағытында стерноклеидомастоидты көлбеу қиып өтеді, ал кіндік асты үшбұрышында терең фасцияны тесіп, скаленус алдыңғы бұлшық етіне қарай немесе оның алдынан субклавиан венасына құяды, артқы үшбұрыштың жоғарғы қабырғасын тесіп өтеді. Ол стерноклеидомастоидтан терең мойын фасциясының қаптаушы қабатымен бөлінеді және платизма, беткі фасция және терімен жабылады; ол тері мойын нервімен кесіп өтеді, ал оның жоғарғы жартысы үлкен құлақ нервімен қатар жүреді.

Клапандар

Оның екі жұп қақпақшалары бар, төменгі жұп оның қолтық артерияға құяр жерінде орналасқан, ал жоғарғысы көбінесе жағалық сүйектің үстінен шамамен 4 см жоғарыда болады. Екі қақпақша жиынтығы арасындағы венаның бөлігі көбінесе кеңейіп, синус деп аталады. Бұл қақпақшалар қанның кері ағысын немесе инъекцияның төменнен жоғары қарай өтуін тоқтатуға мүмкін емес.

Түрлілігі

Сыртқы жамбас тамыры көлемі әртүрлі болады, және мойынның басқа тамырларының көлеміне кері пропорционалды, кейде қос болып кездеседі.

Функция

Бұл вена кейде омыртқа тамырын, артқы сыртқы жақшыл тамырын, ал оның аяқталуына жақын көлденең мойын, көлденең қабырға және алдыңғы жақшыл тамырларын қабылдайды; сілекей безінің ішінде ішкі жақшыл тамырынан үлкен байланыс тармағы қосылады. Сыртқы жақшыл тамыр жақшыл тамырлары мен ішкі жақшыл тамырларының қосылған жерінен қарай қолтық асты тамырларына құяды.

Клиникалық маңызы

Сыртқы жақшыл тамыр – ауруханаға дейінгі медицинада фельдшер басқа перифериялық тамырды таба алмаған жағдайда венаға кіру үшін қолданылатын ірі тамыр. Ол көбінесе жүрек тоқтағанда немесе пациент процедурамен байланысты ауырсынуға байланысты ес-түссіз жағдайларда қолданылады. Жүрек тоқтаған кезде осы тамырды пайдаланудың артықшылығы, фельдшер пациенттің басынан кетпей, оны интубациялай алады. Көптеген жедел жәрдемшілер мен фельдшерлер осы тамырды қолданғанымен, Америкалық Жүрек Қауымдастығы әлі де бас тамырын пайдалануды ұсынады.