Кіріспе

1813 жылғы Наполеон соғыстары Коалиция кампаниясының жоспары

Трахенберг жоспары – Алтыншы коалиция соғысының 1813 жылғы неміс кампаниясында одақтастар жасаған стратегиялық жоспар. Бұл жоспар француз императоры Наполеон I-мен тікелей шайқасқа түсуден аулақ болуды көздеді, себебі императордың соғыстағы қабілетіне деген қорқыныш болған. Осының салдарынан одақтастар Наполеонның маршалдары мен генералдарымен жеке-жеке күресіп, оларды жеңуді жоспарлады, осы арқылы оның әскерін әлсіретіп, тіпті Наполеонның өзі жеңе алмайтын күш жинауға тырысты. Бұл шешім Наполеонның Лютцен, Баутцен және Дрезден шайқастарындағы жеңілістерінен кейін қабылданды. Жоспар сәтті іске асырылды және Липциг шайқасында одақтастар санда басымдық танытып, Наполеонды қатты жеңіске ұшыратып, Германиядан Рейнге дейін ығыстырды.

Даму

Бұл жоспарда соңғы екі жылда орыс генералдары Карл Вильгельм фон Толл, Барклей де Толли және бұрынғы француз генералы, Наполеонның бұрынғы қарсыласы Жан Виктор Моро сияқты адамдар жасаған бірнеше жоспардың элементтері қамтылған, ол 1813 жылдың жазында Карл Джонмен хат алмасып, Швецияға жол тартқан еді. Дегенмен, соңғы жоспар бастысымен екі бұрынғы жұмыстың қосындысы болды: Трахенберг протоколы және Рейхенбах жоспары, шведтік тәж мұрагері Карл Джон (бұрынғы Наполеон маршалы Жан Батист Бернадот) жасаған. Оның Гранде Армеяның тактикасы мен әдістері туралы тәжірибесі, сондай-ақ Наполеонның стратегиясы туралы жеке ойлары аса құнды болып шықты. Карл Джон 1812 жылғы Ресей жорығы кезінде Ресей императоры Александр I-ге (орыс әскерлерінің бас қолбасшысы болу ұсынысын қабылдамағаннан кейін) француз басқыншылығын қалай жеңуге болатыны туралы көптеген әскери кеңестер берді және орыстар қолданған кейбір теориялары мен стратегияларының сәтті нәтижелерін көре алды. Карл Джон келесі жыл ішінде стратегияларын жетілдіріп, оларды Солтүстік Германиядағы әскери операциялардың ықтимал аймағына бейімдеді және оларды Александр мен Пруссияның Фридрих Вильгельм III-ке 1813 жылдың 9-12 шілдесінде Плясвиц бітімгерлік келісімі кезінде өткен Трахенберг конференциясында ұсынды. Одақтас монархтар, коалиция құрамындағы әртүрлі серіктестерді қанағаттандыру үшін қажетті саяси факторларды ескере отырып, Карл Джонның ұсыныстарын жалпы коалициялық науқан жоспарының негізі ретінде қабылдады. Ал Радецкий мен австриялықтар 1813 жылдың 12 тамызына дейін ресми түрде Алтыншы коалицияға қосылмаса да, Саксония және Солтүстік-Шығыс Германия аймағындағы соңғы, шешуші шайқасқа негізделген өздерінің науқан жоспарын параллельді түрде әзірледі, ал оның егжей-тегжейлі ақпараттары Трахенбергте келісілген протоколға жақсы үйлесті. Екі бұрынғы науқан жоспарының біріктірілген, өңделген нұсқасы Трахенберг жоспары деп аталды.